พุทธศาสนสุภาษิต

สำหรับวิชากระทู้ธรรม — บาลี คำแปล คัมภีร์ที่มา และคำอธิบายความหมาย เพื่อใช้ศึกษาและเป็นแบบอย่างในการแต่งกระทู้ธรรม

คำอธิบายเป็นเพียงตัวอย่างการตีความ ไม่ใช่เฉลย — ใช้เป็นแนวทางเบื้องต้น และควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ

นักธรรม
ธรรมศึกษา (ในประเทศ)
ธรรมศึกษา (ต่างประเทศ)
ภาษา / Language : ไทยEnglishIndonesia中文DeutschDanskहिन्दी日本語नेपाली
ธรรมศึกษาชั้นโท ระดับอุดมศึกษาและประชาชนทั่วไป · ขอบข่ายหลักสูตร ๙ ช่วงชั้น ๒๕๖๔ · ๑๕ บท · มีคำอธิบายแล้ว ๐ บท
สีลวรรค — หมวดศีล ๓ บท
อาทิ สีลํ ปติฏฺฐา จ กลฺยาณานญฺจ มาตุกํ / ปมุขํ สพฺพธมฺมานํ ตสฺมา สีลํ วิโสธเย.
शील पहिलो आश्रय हो, सबै कल्याणधर्मको आमा हो, सबै धर्मको प्रमुख हो; त्यसैले शीललाई शुद्ध पार्नुपर्छ।
ขุททกนิกาย เถรคาถา (ขุ. เถร. ๒๖/๓๕๘.)
อวณฺณญฺจ อกิตฺติญฺจ ทุสฺสีโล ลภเต นโร / วณฺณํ กิตฺตึ ปสํสญฺจ สทา ลภติ สีลวา.
दुःशीलले निन्दा र अपयश पाउँछ; शीलवान्ले सधैँ यश र प्रशंसा पाउँछ।
ขุททกนิกาย เถรคาถา (ขุ. เถร. ๒๖/๓๕๗.)
สีลวา หิ พหู มิตฺเต สญฺญเมนาธิคจฺฉติ / ทุสฺสีโล ปน มิตฺเตหิ ธํสเต ปาปมาจรํ.
शीलवान्ले संयमका कारण धेरै मित्र पाउँछ; शीलहीन दुराचारी मित्रबाट टुट्छ।
ขุททกนิกาย เถรคาถา (ขุ. เถร. ๒๖/๓๕๗.)
ธัมมวรรค — หมวดธรรม ๔ บท
ขตฺติยา พฺราหฺมณา เวสฺสา สุทฺทา จณฺฑาลปุกฺกุสา / อิธ ธมฺมํ จริตฺวาน ภวนฺติ ติทิเว สมา.
क्षत्रिय, ब्राह्मण, वैश्य, शूद्र, चण्डाल र नीच काम गर्नेहरू यस लोकमा धर्मको आचरण गरेर त्रयस्त्रिंश स्वर्गमा समान हुन्छन्।
ขุททกนิกาย ชาดก (ขุ. ชา. ๒๗/๗๖/๑๗๕)
โย อิจฺเฉ ทิพฺพโภคญฺจ ทิพฺพมายุํ ยสํ สุขํ / ปาปานิ ปริวชฺเชตฺวา ติวิธํ ธมฺมมาจเร.
जसले दिव्य भोग, आयु, यश र सुख चाहन्छ, उसले पापबाट टाढा रही तीन प्रकारका सुचरितको आचरण गरोस्।
ขุททกนิกาย ชาดก มหานิบาต (ขุ. ชา. มหา. ๒๘/๓๐๖.)
นิกฺกุหา นิลฺลปา ธีรา อตฺถทฺธา สุสมาหิตา / เต เว ธมฺเม วิรูหนฺติ สมฺมาสมฺพุทฺธเทสิเต.
जो छल नगर्ने, बडबडे नहुने, प्रज्ञावान्, अभिमान नगर्ने र स्थिरचित्त छ, त्यही सम्यक्सम्बुद्धले उपदेश गर्नुभएको धर्ममा शोभित हुन्छ।
อังคุตตรนิกาย จตุกกนิบาต; ขุททกนิกาย มหานิทเทส (องฺ. จตุกฺก. ๒๑/๓๔. ขุ. มหา. ๒๙/๑๕๑.)
กุหา ถทฺธา ลปา สิงฺคี อุนฺนฬา จาสมาหิตา / น เต ธมฺเม วิรูหนฺติ สมฺมาสมฺพุทฺธเทสิเต.
छली, अभिमानी, बडबडे, फुर्ती लगाउने, दम्भी र अस्थिर मानिसहरू सम्यक्सम्बुद्धले उपदेश गर्नुभएको धर्ममा बढ्दैनन्।
อังคุตตรนิกาย จตุกกนิบาต (องฺ. จตุกฺก. ๒๑/๓๔.)
กิเลสวรรค — หมวดกิเลส ๒ บท
โกธสฺส วิสมูลสฺส มธุรคฺคสฺส พฺราหฺมณ / วธํ อริยา ปสํสนฺติ ตญฺหิ เฉตฺวา น โสจติ.
ब्राह्मण! आर्यजनले जरा विष र टुप्पो मीठो भएको क्रोधलाई मार्नेको प्रशंसा गर्छन्; किनकि त्यो क्रोध काटिसकेपछि ऊ शोक गर्दैन।
สังยุตตนิกาย สคาถวรรค (สํ. ส. ๑๕/๒๓๖.)
โลโภ โทโส จ โมโห จ ปุริสํ ปาปเจตสํ / หึสนฺติ อตฺตสมฺภูตา ตจสารํว สมฺผลํ.
आफैँबाट उत्पन्न लोभ, द्वेष र मोहले दुष्टचित्त व्यक्तिलाई त्यसरी नै नष्ट गर्छन्, जसरी बाँसको फूलले बाँसलाई मार्छ।
ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ; ขุททกนิกาย มหานิทเทส (ขุ. อิติ. ๒๕/๒๖๔. ขุ. มหา. ๒๙/๑๘.)
ปุญญวรรค — หมวดบุญ ๓ บท
ปุญฺญญฺเจ ปุริโส กยิรา กยิราเถนํ ปุนปฺปุนํ / ตมฺหิ ฉนฺทํ กยิราถ สุโข ปุญฺญสฺส อุจฺจโย.
पुरुषले पुण्य गर्छ भने त्यो बारम्बार गरोस्; त्यसमा रुचि राखोस्, किनकि पुण्यको सञ्चयले सुख ल्याउँछ।
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๓๐.)
มาวมญฺเญถ ปุญฺญสฺส น มตฺตํ อาคมิสฺสติ / อุทพินฺทุนิปาเตน อุทกุมฺโภปิ ปูรติ / อาปูรติ ธีโร ปุญฺญสฺส โถกํ โถกํปิ อาจินํ.
‘थोरै छ, मकहाँ आउँदैन’ भनी पुण्यको तिरस्कार नगर; घडा खस्ने थोपाले भरिएझैँ, थोरै-थोरै पुण्य सञ्चय गर्ने प्रज्ञावान् पुण्यले भरिन्छ।
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๓๑.)
สหาโย อตฺถชาตสฺส โหติ มิตฺตํ ปุนปฺปุนํ / สยํ กตานิ ปุญฺญานิ ตํ มิตฺตํ สมฺปรายิกํ.
बारम्बार आवश्यकता पर्नेको मित्र सहयोगी हो; तर आफैँले गरेका पुण्य परलोकमा मित्र हुनेछन्।
สังยุตตนิกาย สคาถวรรค (สํ. ส. ๑๕/๕๑.)
วาจาวรรค — หมวดวาจา ๓ บท
กลฺยาณิเมว มุญฺเจยฺย น หิ มุญฺเจยฺย ปาปิกํ / โมกฺโข กลฺยาณิยา สาธุ มุตฺวา ตปฺปติ ปาปิกํ.
सुन्दर वाणी मात्र बोल, नराम्रो वाणी कहिल्यै नबोल; सुन्दर वाणी बोल्नुले लाभ सिद्ध गर्छ, नराम्रो वाणी बोल्नेले सन्ताप पाउँछ।
ขุททกนิกาย ชาดก เอกนิบาต (ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๒๘.)
ตเมว วาจํ ภาเสยฺย ยายตฺตานํ น ตาปเย / ปเร จ น วิหึเสยฺย สา เว วาจา สุภาสิตา.
आफूलाई सन्ताप र अरूलाई पीडा नदिने वाणी बोल; त्यही वाणी सुभाषित हो।
ขุททกนิกาย สุตตนิบาต (ขุ. สุ. ๒๕/๔๑๑.)
นาติเวลํ ปภาเสยฺย น ตุณฺหี สพฺพทา สิยา / อวิกิณฺณํ มิตํ วาจํ ปตฺเต กาเล อุทีริเย.
समयभन्दा बढी नबोल, सधैँ चुप पनि नबस; समय आउँदा परिमित बोल, अस्तव्यस्त होइन।
ขุททกนิกาย ชาดก มหานิบาต (ขุ. ชา. มหา. ๒๘/๓๓๘.)
บาลีอักษรโรมันถอดจากอักษรไทยโดยอัตโนมัติ · คำอธิบายแสดงเฉพาะบทที่ผ่านการตรวจทานแล้ว
ฝึกแต่งกระทู้ธรรม แบบฝึกท่องจำ ปัญหาธรรมศึกษาย้อนหลัง หน้าหลัก