พุทธศาสนสุภาษิต

สำหรับวิชากระทู้ธรรม — บาลี คำแปล คัมภีร์ที่มา และคำอธิบายความหมาย เพื่อใช้ศึกษาและเป็นแบบอย่างในการแต่งกระทู้ธรรม

คำอธิบายเป็นเพียงตัวอย่างการตีความ ไม่ใช่เฉลย — ใช้เป็นแนวทางเบื้องต้น และควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ

นักธรรม
ธรรมศึกษา (ในประเทศ)
ธรรมศึกษา (ต่างประเทศ)
ภาษา / Language : ไทยEnglishIndonesia中文DeutschDanskहिन्दी日本語नेपाली
ธรรมศึกษาชั้นเอก ระดับมัธยมศึกษา · ขอบข่ายหลักสูตร ๙ ช่วงชั้น ๒๕๖๔ · ๒๐ บท · มีคำอธิบายแล้ว ๓ บท
กิเลสวรรค — หมวดกิเลส ๔ บท
อิจฺฉา นรํ ปริกสฺสติ อิจฺฉา โลกสฺมิ ทุชฺชหา / อิจฺฉาพทฺธา ปุถู สตฺตา ปาเสน สกุณี ยถา.
欲は人を引きずってゆく。欲は世において捨てがたい。多くの生きものは、罠にかかった雌鳥のように欲に縛られている。
สังยุตตนิกาย สคาถวรรค (สํ. ส. ๑๕/๖๑.)
ตณฺหา ชเนติ ปุริสํ จิตฺตมสฺส วิธาวติ / สตฺโต สํสารมาปาทิ ทุกฺขา น ปริมุจฺจติ.
渇愛が人を生じさせ、その心はあちこちに走り回る。生きものはなおさまよい続け、それゆえ苦から解き放たれない。
สังยุตตนิกาย สคาถวรรค (สํ. ส. ๑๕/๕๑.)
ตณฺหาย อุฑฺฑิโต โลโก ชราย ปริวาริโต / มจฺจุนา ปิหิโต โลโก ทุกฺเข โลโก ปติฏฺฐิโต.
世は渇愛によって築かれ、老いに囲まれ、死に閉ざされている。ゆえに世は苦のうちにある。
สังยุตตนิกาย สคาถวรรค (สํ. ส. ๑๕/๕๕.)
อิจฺฉาย พชฺฌตี โลโก อิจฺฉาวินยาย มุจฺจติ / อิจฺฉาย วิปฺปหาเนน สพฺพํ ฉินฺทติ พนฺธนํ.
世は欲に縛られており、欲を除くことによって解き放たれる。欲を捨てることによって、あらゆる束縛を断ったと言われる。
สังยุตตนิกาย สคาถวรรค (สํ. ส. ๑๕/๕๖.)
อัปปมาทวรรค — หมวดไม่ประมาท ๔ บท
อปฺปมตฺโต ปมตฺเตสุ สุตฺเตสุ พหุชาคโร / อพลสฺสํว สีฆสฺโส หิตฺวา ยาติ สุเมธโส.
善き智慧ある人は、他が放逸なるときに不放逸で、他が眠るときに目覚め、駿馬が力なき馬を置き去りにするように、（愚者を）置き去りにする。
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๑๘,๑๙.)
อุฏฺฐานวโต สติมโต สุจิกมฺมสฺส นิสมฺมการิโน / สญฺญตสฺส จ ธมฺมชีวิโน อปฺปมตฺตสฺส ยโสภิวฑฺฒติ.
勤勉で、念があり、行いが清く、よく考えて行い、自制し、法によって生き、不放逸である者の名声は増す。
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๑๘.)
อปฺปมาทรตา โหถ สจิตฺตมนุรกฺขถ / ทุคฺคา อุทฺธรถตฺตานํ ปงฺเก สนฺโนว กุญฺชโร.
不放逸を喜び、自らの心を守れ。泥に沈んだ象が自ら抜け出すように、自らを泥沼から引き上げよ。
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๕๘.)
อุฏฺฐาเนนปฺปมาเทน สญฺญเมน ทเมน จ / ทีปํ กยิราถ เมธาวี ยํ โอโฆ นาภิกีรติ.
智慧ある人は、精進と不放逸と律儀と自制によって、洪水も覆い尽くせない島を築くべきである。
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๑๘.)
จิตตวรรค — หมวดจิต ๔ บท
อานาปานสฺสติ ยสฺส อปริปุณฺณา อภาวิตา / กาโยปิ อิญฺชิโต โหติ จิตฺตมฺปิ โหติ อิญฺชิตํ.
出入息念を円満に修していない者は、身も心も震える。
ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค (ขุ. ปฏิ. ๓๑/๒๕๐.)
ทุนฺนิคฺคหสฺส ลหุโน ยตฺถ กามนิปาติโน / จิตฺตสฺส ทมโถ สาธุ จิตฺตํ ทนฺตํ สุขาวหํ.
抑えがたく、軽やかで、欲するところに落ちていく心を調えることは善い。調えられた心は楽をもたらす。
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๑๙.)
ผนฺทนํ จปลํ จิตฺตํ ทุรกฺขํ ทุนฺนิวารยํ / อุชุํ กโรติ เมธาวี อุสุกาโรว เตชนํ.
智慧ある人は、そわそわし、揺れ動き、守りがたく、抑えがたい心を、矢作りが矢をまっすぐにするようにまっすぐにする。
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๑๙.)
เสโล ยถา เอกฆโน วาเตน น สมีรติ / เอวํ นินฺทาปสํสาสุ น สมิญฺชนฺติ ปณฺฑิตา.
堅い一枚岩の山が風に揺るがないように、賢者は非難と称賛に動じない。
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๒๕.)
ปัญญาวรรค — หมวดปัญญา ๔ บท
ปญฺญา สุตวินิจฺฉินี ปญฺญา กิตฺติสิโลกวฑฺฒนี / ปญฺญาสหิโต นโร อิธ อปิ ทุกฺเขสุ สุขานิ วินฺทติ.
智慧は聞いたことを判断する手段であり、智慧は名誉と名声を増す。この世で智慧を具えた人は、苦の中にあっても楽を見いだす。
ขุททกนิกาย เถรคาถา (ขุ. เถร. ๒๖/๓๕๐.)
ชีวเตวาปิ สปฺปญฺโญ อปิ วิตฺตปริกฺขยา / ปญฺญาย จ อลาเภน วิตฺตวาปิ น ชีวติ.
 คำอธิบาย
財が尽きても智慧ある者は生きていける。しかし智慧がなければ、財があっても生きていけない。
ขุททกนิกาย เถรคาถา (ขุ. เถร. ๒๖/๓๕๐.)
มตฺตาสุขปริจฺจาคา ปสฺเส เจ วิปุลํ สุขํ / จเช มตฺตาสุขํ ธีโร สมฺปสฺสํ วิปุลํ สุขํ.
 คำอธิบาย
小さな楽を捨てることで大きな楽が見えるなら、賢者は大きな楽を見て小さな楽を捨てるべきである。
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๕๓.)
โย จ วสฺสสตํ ชีเว ทุปฺปญฺโญ อสมาหิโต / เอกาหํ ชีวิตํ เสยฺโย ปญฺญวนฺตสฺส ฌายิโน.
 คำอธิบาย
智慧に乏しく心の定まらぬ者が百年生きるより、智慧あり瞑想する者が一日生きるほうが勝れている。
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๑๙.)
ปกิณณกวรรค — หมวดเบ็ดเตล็ด ๔ บท
ปรทุกฺขูปธาเนน โย อตฺตโน สุขมิจฺฉติ / เวรสํสคฺคสํสฏฺโฐ เวรา โส น ปริมุจฺจติ.
他者に苦を与えて自らの楽を求める者は、怨みにからめとられ、怨みから解き放たれない。
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๕๓.)
ปริตฺตํ ทารุมารุยฺห ยถา สีเท มหณฺณเว / เอวํ กุสีตมาคมฺม สาธุชีวีปิ สีทติ.
小さな薪にすがる者が海に沈むように、怠惰に頼る富者もまた沈む。
ขุททกนิกาย เถรคาถา (ขุ. เถร. ๒๖/๓๐๙.)
อสาเร สารมติโน สาเร จาสารทสฺสิโน / เต สารํ นาธิคจฺฉนฺติ มิจฺฉาสงฺกปฺปโคจรา.
本質でないものを本質と思い、本質を本質でないと見る者は、誤った思いを行境として、本質に至ることがない。
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๑๖.)
นิทฺทาสีลี สภาสีลี อนุฏฺฐาตา จ โย นโร / อลโส โกธปญฺญาโณ ตํ ปราภวโต มุขํ.
眠りにふけり、おしゃべりにふけり、勤勉でなく、怠惰で、短気な者――それがその者の破滅の因である。
ขุททกนิกาย สุตตนิบาต (ขุ. สุ. ๒๕/๓๔๖.)
บาลีอักษรโรมันถอดจากอักษรไทยโดยอัตโนมัติ · คำอธิบายแสดงเฉพาะบทที่ผ่านการตรวจทานแล้ว
ฝึกแต่งกระทู้ธรรม แบบฝึกท่องจำ ปัญหาธรรมศึกษาย้อนหลัง หน้าหลัก