พุทธศาสนสุภาษิต

สำหรับวิชากระทู้ธรรม — บาลี คำแปล คัมภีร์ที่มา และคำอธิบายความหมาย เพื่อใช้ศึกษาและเป็นแบบอย่างในการแต่งกระทู้ธรรม

คำอธิบายเป็นเพียงตัวอย่างการตีความ ไม่ใช่เฉลย — ใช้เป็นแนวทางเบื้องต้น และควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ

นักธรรม
ธรรมศึกษา (ในประเทศ)
ธรรมศึกษา (ต่างประเทศ)
ภาษา / Language : ไทยEnglishIndonesia中文DeutschDanskहिन्दी日本語नेपाली
ธรรมศึกษาชั้นเอก ระดับมัธยมศึกษา · ขอบข่ายหลักสูตร ๙ ช่วงชั้น ๒๕๖๔ · ๒๐ บท · มีคำอธิบายแล้ว ๓ บท
กิเลสวรรค — หมวดกิเลส ๔ บท
อิจฺฉา นรํ ปริกสฺสติ อิจฺฉา โลกสฺมิ ทุชฺชหา / อิจฺฉาพทฺธา ปุถู สตฺตา ปาเสน สกุณี ยถา.
इच्छाले मानिसहरूलाई तान्छ; इच्छा संसारमा त्याग्न गाह्रो छ; धेरै प्राणी पासोमा परेकी पोथी चराझैँ इच्छाले बाँधिएका छन्।
สังยุตตนิกาย สคาถวรรค (สํ. ส. ๑๕/๖๑.)
ตณฺหา ชเนติ ปุริสํ จิตฺตมสฺส วิธาวติ / สตฺโต สํสารมาปาทิ ทุกฺขา น ปริมุจฺจติ.
तृष्णाले मानिसलाई जन्माउँछ; उसको चित्त यताउता दौडन्छ; प्राणी भौंतारिइरहन्छ, त्यसैले दुःखबाट छुट्दैन।
สังยุตตนิกาย สคาถวรรค (สํ. ส. ๑๕/๕๑.)
ตณฺหาย อุฑฺฑิโต โลโก ชราย ปริวาริโต / มจฺจุนา ปิหิโต โลโก ทุกฺเข โลโก ปติฏฺฐิโต.
संसार तृष्णाले रचिएको, जराले घेरिएको र मृत्युले बन्द गरिएको छ; त्यसैले त्यो दुःखमा रहेको छ।
สังยุตตนิกาย สคาถวรรค (สํ. ส. ๑๕/๕๕.)
อิจฺฉาย พชฺฌตี โลโก อิจฺฉาวินยาย มุจฺจติ / อิจฺฉาย วิปฺปหาเนน สพฺพํ ฉินฺทติ พนฺธนํ.
संसार इच्छाले बाँधिएको छ; इच्छा हटाउँदा छुट्छ; इच्छा छोड्दा सबै बन्धन काटेको भनिन्छ।
สังยุตตนิกาย สคาถวรรค (สํ. ส. ๑๕/๕๖.)
อัปปมาทวรรค — หมวดไม่ประมาท ๔ บท
อปฺปมตฺโต ปมตฺเตสุ สุตฺเตสุ พหุชาคโร / อพลสฺสํว สีฆสฺโส หิตฺวา ยาติ สุเมธโส.
सुबुद्धि व्यक्ति अरू प्रमत्त हुँदा अप्रमत्त, अरू सुत्दा जागा रही, छिटो घोडाले कमजोर घोडालाई छोडेझैँ, (मूर्खलाई) पछि छोड्छ।
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๑๘,๑๙.)
อุฏฺฐานวโต สติมโต สุจิกมฺมสฺส นิสมฺมการิโน / สญฺญตสฺส จ ธมฺมชีวิโน อปฺปมตฺตสฺส ยโสภิวฑฺฒติ.
उद्यमी, स्मृतिमान्, शुद्ध कर्म गर्ने, विचार गरेर काम गर्ने, संयत, धर्मले बाँच्ने र अप्रमत्त व्यक्तिको यश बढ्छ।
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๑๘.)
อปฺปมาทรตา โหถ สจิตฺตมนุรกฺขถ / ทุคฺคา อุทฺธรถตฺตานํ ปงฺเก สนฺโนว กุญฺชโร.
अप्रमादमा रमाऊ, आफ्नो चित्तको रक्षा गर; हिलोमा भासिएको हात्ती आफैँ निस्केझैँ, आफूलाई दलदलबाट निकाल।
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๕๘.)
อุฏฺฐาเนนปฺปมาเทน สญฺญเมน ทเมน จ / ทีปํ กยิราถ เมธาวี ยํ โอโฆ นาภิกีรติ.
प्रज्ञावान्ले उद्यम, अप्रमाद, संयम र दमद्वारा बाढीले डुबाउन नसक्ने टापु बनाओस्।
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๑๘.)
จิตตวรรค — หมวดจิต ๔ บท
อานาปานสฺสติ ยสฺส อปริปุณฺณา อภาวิตา / กาโยปิ อิญฺชิโต โหติ จิตฺตมฺปิ โหติ อิญฺชิตํ.
जसले आना-अपान स्मृतिको परिपूर्ण भावना गरेको छैन, उसका शरीर र चित्त दुवै काम्छन्।
ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค (ขุ. ปฏิ. ๓๑/๒๕๐.)
ทุนฺนิคฺคหสฺส ลหุโน ยตฺถ กามนิปาติโน / จิตฺตสฺส ทมโถ สาธุ จิตฺตํ ทนฺตํ สุขาวหํ.
दमन गर्न गाह्रो, चञ्चल, जता मन लाग्यो त्यतै झर्ने चित्तको दमन राम्रो हो; किनकि दान्त चित्तले सुख ल्याउँछ।
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๑๙.)
ผนฺทนํ จปลํ จิตฺตํ ทุรกฺขํ ทุนฺนิวารยํ / อุชุํ กโรติ เมธาวี อุสุกาโรว เตชนํ.
प्रज्ञावान्ले चञ्चल, डगमगाउने, रक्षा गर्न गाह्रो, रोक्न गाह्रो चित्तलाई सोझो पार्छ, जसरी बाण बनाउनेले बाण सोझो पार्छ।
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๑๙.)
เสโล ยถา เอกฆโน วาเตน น สมีรติ / เอวํ นินฺทาปสํสาสุ น สมิญฺชนฺติ ปณฺฑิตา.
ठोस चट्टानको पहाड हावाले नहल्लिएझैँ, पण्डित निन्दा र प्रशंसाले विचलित हुँदैनन्।
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๒๕.)
ปัญญาวรรค — หมวดปัญญา ๔ บท
ปญฺญา สุตวินิจฺฉินี ปญฺญา กิตฺติสิโลกวฑฺฒนี / ปญฺญาสหิโต นโร อิธ อปิ ทุกฺเขสุ สุขานิ วินฺทติ.
प्रज्ञा सुनेको कुरा निर्णय गर्ने साधन हो, प्रज्ञाले कीर्ति र यश बढाउँछ; यस लोकमा प्रज्ञाले युक्त व्यक्तिले दुःखमा पनि सुख पाउँछ।
ขุททกนิกาย เถรคาถา (ขุ. เถร. ๒๖/๓๕๐.)
ชีวเตวาปิ สปฺปญฺโญ อปิ วิตฺตปริกฺขยา / ปญฺญาย จ อลาเภน วิตฺตวาปิ น ชีวติ.
 คำอธิบาย
धन सकिए पनि प्रज्ञावान् बाँच्न सक्छ; तर प्रज्ञा नभएमा धनी भए पनि बाँच्न सक्दैन।
ขุททกนิกาย เถรคาถา (ขุ. เถร. ๒๖/๓๕๐.)
มตฺตาสุขปริจฺจาคา ปสฺเส เจ วิปุลํ สุขํ / จเช มตฺตาสุขํ ธีโร สมฺปสฺสํ วิปุลํ สุขํ.
 คำอธิบาย
सानो सुख त्यागेर ठूलो सुख देखिन्छ भने, प्रज्ञावान्ले ठूलो सुख देखेर सानो सुख त्याग्नुपर्छ।
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๕๓.)
โย จ วสฺสสตํ ชีเว ทุปฺปญฺโญ อสมาหิโต / เอกาหํ ชีวิตํ เสยฺโย ปญฺญวนฺตสฺส ฌายิโน.
 คำอธิบาย
मन्दबुद्धि र अस्थिर चित्तको मानिस सय वर्ष बाँच्नुभन्दा प्रज्ञावान् ध्यानीको एक दिन बाँच्नु श्रेष्ठ छ।
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๑๙.)
ปกิณณกวรรค — หมวดเบ็ดเตล็ด ๔ บท
ปรทุกฺขูปธาเนน โย อตฺตโน สุขมิจฺฉติ / เวรสํสคฺคสํสฏฺโฐ เวรา โส น ปริมุจฺจติ.
अरूलाई दुःख दिएर आफ्नो सुख खोज्ने वैरमा अल्झिन्छ र वैरबाट मुक्त हुँदैन।
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๕๓.)
ปริตฺตํ ทารุมารุยฺห ยถา สีเท มหณฺณเว / เอวํ กุสีตมาคมฺม สาธุชีวีปิ สีทติ.
सानो दाउराको भरमा तैरने समुद्रमा डुबेझैँ, अल्छीपनको भर पर्ने धनी पनि डुब्छ।
ขุททกนิกาย เถรคาถา (ขุ. เถร. ๒๖/๓๐๙.)
อสาเร สารมติโน สาเร จาสารทสฺสิโน / เต สารํ นาธิคจฺฉนฺติ มิจฺฉาสงฺกปฺปโคจรา.
असारलाई सार ठान्ने र सारलाई असार देख्ने मिथ्या सङ्कल्पलाई गोचर बनाएर सार पाउँदैन।
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๑๖.)
นิทฺทาสีลี สภาสีลี อนุฏฺฐาตา จ โย นโร / อลโส โกธปญฺญาโณ ตํ ปราภวโต มุขํ.
निद्रालु, बडबडे, अनुद्यमी, अल्छी र उग्र — त्यो उसको विनाशको कारण हो।
ขุททกนิกาย สุตตนิบาต (ขุ. สุ. ๒๕/๓๔๖.)
บาลีอักษรโรมันถอดจากอักษรไทยโดยอัตโนมัติ · คำอธิบายแสดงเฉพาะบทที่ผ่านการตรวจทานแล้ว
ฝึกแต่งกระทู้ธรรม แบบฝึกท่องจำ ปัญหาธรรมศึกษาย้อนหลัง หน้าหลัก