พุทธศาสนสุภาษิต

สำหรับวิชากระทู้ธรรม — บาลี คำแปล คัมภีร์ที่มา และคำอธิบายความหมาย เพื่อใช้ศึกษาและเป็นแบบอย่างในการแต่งกระทู้ธรรม

คำอธิบายเป็นเพียงตัวอย่างการตีความ ไม่ใช่เฉลย — ใช้เป็นแนวทางเบื้องต้น และควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ

นักธรรม
ธรรมศึกษา (ในประเทศ)
ธรรมศึกษา (ต่างประเทศ)
ภาษา / Language : ไทยEnglishIndonesia中文DeutschDanskहिन्दी日本語नेपाली
ธรรมศึกษาชั้นเอก ระดับมัธยมศึกษา · ขอบข่ายหลักสูตร ๙ ช่วงชั้น ๒๕๖๔ · ๒๐ บท · มีคำอธิบายแล้ว ๓ บท
กิเลสวรรค — หมวดกิเลส ๔ บท
อิจฺฉา นรํ ปริกสฺสติ อิจฺฉา โลกสฺมิ ทุชฺชหา / อิจฺฉาพทฺธา ปุถู สตฺตา ปาเสน สกุณี ยถา.
欲求牵引众人，欲求在世间难舍；众多众生为欲求所缚，如雌鸟为网所缠。
สังยุตตนิกาย สคาถวรรค (สํ. ส. ๑๕/๖๑.)
ตณฺหา ชเนติ ปุริสํ จิตฺตมสฺส วิธาวติ / สตฺโต สํสารมาปาทิ ทุกฺขา น ปริมุจฺจติ.
渴爱使人受生，其心奔驰不定；众生仍在流转，故不得脱离苦。
สังยุตตนิกาย สคาถวรรค (สํ. ส. ๑๕/๕๑.)
ตณฺหาย อุฑฺฑิโต โลโก ชราย ปริวาริโต / มจฺจุนา ปิหิโต โลโก ทุกฺเข โลโก ปติฏฺฐิโต.
世间为渴爱所造，为老所围，为死所闭，故住于苦中。
สังยุตตนิกาย สคาถวรรค (สํ. ส. ๑๕/๕๕.)
อิจฺฉาย พชฺฌตี โลโก อิจฺฉาวินยาย มุจฺจติ / อิจฺฉาย วิปฺปหาเนน สพฺพํ ฉินฺทติ พนฺธนํ.
世间为欲求所缚，除去欲求则得解脱；舍离欲求，可谓斩断一切系缚。
สังยุตตนิกาย สคาถวรรค (สํ. ส. ๑๕/๕๖.)
อัปปมาทวรรค — หมวดไม่ประมาท ๔ บท
อปฺปมตฺโต ปมตฺเตสุ สุตฺเตสุ พหุชาคโร / อพลสฺสํว สีฆสฺโส หิตฺวา ยาติ สุเมธโส.
有善慧者，于他人放逸时不放逸，于他人沉睡时常醒觉，舍离（愚人）而去，如快马抛下无力之马。
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๑๘,๑๙.)
อุฏฺฐานวโต สติมโต สุจิกมฺมสฺส นิสมฺมการิโน / สญฺญตสฺส จ ธมฺมชีวิโน อปฺปมตฺตสฺส ยโสภิวฑฺฒติ.
勤奋、具念、行为清净、审慎而行、善自防护、依法生活而不放逸者，名誉日增。
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๑๘.)
อปฺปมาทรตา โหถ สจิตฺตมนุรกฺขถ / ทุคฺคา อุทฺธรถตฺตานํ ปงฺเก สนฺโนว กุญฺชโร.
你们当乐于不放逸，守护自心，把自己从泥沼中拔出来，如同陷于泥中的象自拔而出。
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๕๘.)
อุฏฺฐาเนนปฺปมาเทน สญฺญเมน ทเมน จ / ทีปํ กยิราถ เมธาวี ยํ โอโฆ นาภิกีรติ.
智者当以精进、不放逸、律仪与自制，筑起洪水不能淹没的岛屿。
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๑๘.)
จิตตวรรค — หมวดจิต ๔ บท
อานาปานสฺสติ ยสฺส อปริปุณฺณา อภาวิตา / กาโยปิ อิญฺชิโต โหติ จิตฺตมฺปิ โหติ อิญฺชิตํ.
未圆满修习出入息念者，其身与心皆动摇。
ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค (ขุ. ปฏิ. ๓๑/๒๕๐.)
ทุนฺนิคฺคหสฺส ลหุโน ยตฺถ กามนิปาติโน / จิตฺตสฺส ทมโถ สาธุ จิตฺตํ ทนฺตํ สุขาวหํ.
调伏难以制御、轻躁、易堕于所欲之境的心，是为善；调伏之心带来安乐。
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๑๙.)
ผนฺทนํ จปลํ จิตฺตํ ทุรกฺขํ ทุนฺนิวารยํ / อุชุํ กโรติ เมธาวี อุสุกาโรว เตชนํ.
智者调直躁动、摇摆、难护、难禁之心，如造箭者调直箭矢。
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๑๙.)
เสโล ยถา เอกฆโน วาเตน น สมีรติ / เอวํ นินฺทาปสํสาสุ น สมิญฺชนฺติ ปณฺฑิตา.
如坚固的岩山不为风所动，智者亦不为毁誉所动。
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๒๕.)
ปัญญาวรรค — หมวดปัญญา ๔ บท
ปญฺญา สุตวินิจฺฉินี ปญฺญา กิตฺติสิโลกวฑฺฒนี / ปญฺญาสหิโต นโร อิธ อปิ ทุกฺเขสุ สุขานิ วินฺทติ.
智慧是判断所闻的工具，智慧增长荣誉与声名；此世具足智慧者，即使在苦中亦能得乐。
ขุททกนิกาย เถรคาถา (ขุ. เถร. ๒๖/๓๕๐.)
ชีวเตวาปิ สปฺปญฺโญ อปิ วิตฺตปริกฺขยา / ปญฺญาย จ อลาเภน วิตฺตวาปิ น ชีวติ.
 คำอธิบาย
纵然财尽，有智慧者仍能生存；若无智慧，纵有财富也难以生存。
ขุททกนิกาย เถรคาถา (ขุ. เถร. ๒๖/๓๕๐.)
มตฺตาสุขปริจฺจาคา ปสฺเส เจ วิปุลํ สุขํ / จเช มตฺตาสุขํ ธีโร สมฺปสฺสํ วิปุลํ สุขํ.
 คำอธิบาย
若舍弃小乐而能见广大之乐，智者见此广大之乐，便应舍弃小乐。
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๕๓.)
โย จ วสฺสสตํ ชีเว ทุปฺปญฺโญ อสมาหิโต / เอกาหํ ชีวิตํ เสยฺโย ปญฺญวนฺตสฺส ฌายิโน.
 คำอธิบาย
劣慧而心不坚定者纵活百年，不如有智慧而修禅观者活一日。
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๑๙.)
ปกิณณกวรรค — หมวดเบ็ดเตล็ด ๔ บท
ปรทุกฺขูปธาเนน โย อตฺตโน สุขมิจฺฉติ / เวรสํสคฺคสํสฏฺโฐ เวรา โส น ปริมุจฺจติ.
以加苦于他人而求自身之乐者，缠缚于怨恨，不得离怨。
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๕๓.)
ปริตฺตํ ทารุมารุยฺห ยถา สีเท มหณฺณเว / เอวํ กุสีตมาคมฺม สาธุชีวีปิ สีทติ.
如攀附小木片者必沉于海，富者依赖懒惰亦必沉沦。
ขุททกนิกาย เถรคาถา (ขุ. เถร. ๒๖/๓๐๙.)
อสาเร สารมติโน สาเร จาสารทสฺสิโน / เต สารํ นาธิคจฺฉนฺติ มิจฺฉาสงฺกปฺปโคจรา.
以非真实为真实、见真实为非真实者，以邪思惟为行处，不得至于真实。
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๑๖.)
นิทฺทาสีลี สภาสีลี อนุฏฺฐาตา จ โย นโร / อลโส โกธปญฺญาโณ ตํ ปราภวโต มุขํ.
好睡、好谈、不勤奋、懒惰、暴躁者——此为败亡之因。
ขุททกนิกาย สุตตนิบาต (ขุ. สุ. ๒๕/๓๔๖.)
บาลีอักษรโรมันถอดจากอักษรไทยโดยอัตโนมัติ · คำอธิบายแสดงเฉพาะบทที่ผ่านการตรวจทานแล้ว
ฝึกแต่งกระทู้ธรรม แบบฝึกท่องจำ ปัญหาธรรมศึกษาย้อนหลัง หน้าหลัก