พุทธศาสนสุภาษิต

สำหรับวิชากระทู้ธรรม — บาลี คำแปล คัมภีร์ที่มา และคำอธิบายความหมาย เพื่อใช้ศึกษาและเป็นแบบอย่างในการแต่งกระทู้ธรรม

คำอธิบายเป็นเพียงตัวอย่างการตีความ ไม่ใช่เฉลย — ใช้เป็นแนวทางเบื้องต้น และควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ

ธรรมศึกษา (ต่างประเทศ)
ธรรมศึกษาชั้นเอก ระดับอุดมศึกษาและประชาชนทั่วไป · ขอบข่ายหลักสูตร ๙ ช่วงชั้น ๒๕๖๔ · ๒๐ บท · มีคำอธิบายแล้ว ๖ บท
กัมมวรรค — หมวดกรรม
กัมมวรรค — หมวดกรรม · ธรรมศึกษาชั้นเอก ระดับอุดมศึกษาและประชาชนทั่วไป
บาลี (อักษรไทย)
สุขกามานิ ภูตานิโย ทณฺเฑน วิหึสติ
อตฺตโน สุขเมสาโนเปจฺจ โส น ลภเต สุขํ.
Pāli (Roman) ถอดอัตโนมัติ
Sukhakāmāni bhūtāniYo daṇḍena vihiṃsati
Attano sukhamesānoPecca so na labhate sukhaṃ.
คัมภีร์ที่มา : ขุ. ธ. ๒๕/๓๒.
คำแปล : ผู้ใดมุ่งถึงความสุขตน ทำร้ายสัตว์ซึ่งรักสุข ผู้นั้นละโลกไปแล้ว ก็ยังไม่ได้ความสุข
คัมภีร์ตามขอบข่ายหลักสูตร ๒๕๖๔ : ขุททกนิกาย ธรรมบท
नेपाली : सबै प्राणी सुख चाहन्छन्। आफ्नो सुख खोज्दै दण्डले अरूलाई पीडा दिने मरेपछि सुख पाउँदैन।
คำแปลทุกภาษา / All languages (9)
ไทยผู้ใดมุ่งถึงความสุขตน ทำร้ายสัตว์ซึ่งรักสุข ผู้นั้นละโลกไปแล้ว ก็ยังไม่ได้ความสุข
EnglishAll beings desire happiness. Whoever, seeking his own happiness, harms them with violence, finds no happiness hereafter.
IndonesiaSemua makhluk mendambakan kebahagiaan. Siapa pun yang, demi kebahagiaannya sendiri, menyakiti mereka dengan kekerasan, tidak akan memperoleh kebahagiaan setelah meninggal.
中文众生皆求安乐。为求自身安乐而以刑杖伤害众生的人,死后得不到安乐。
DeutschAlle Wesen begehren Glück. Wer sie, sein eigenes Glück suchend, mit Gewalt verletzt, findet nach dem Tode kein Glück.
DanskAlle væsener søger lykke. Den, der for sin egen lykkes skyld skader dem med vold, finder ingen lykke efter døden.
हिन्दीसभी प्राणी सुख चाहते हैं। जो अपने सुख की खोज में उन्हें दण्ड से पीड़ित करता है, वह मरने के बाद सुख नहीं पाता।
日本語生きとし生けるものは楽を求める。自らの楽を求めて暴力で他を害する者は、死後に楽を得ない。
नेपालीसबै प्राणी सुख चाहन्छन्। आफ्नो सुख खोज्दै दण्डले अरूलाई पीडा दिने मरेपछि सुख पाउँदैन।

คำอธิบาย
यो व्याख्या बौद्ध सूक्तिको व्याख्याको एउटा उदाहरण मात्र हो, उत्तर-कुञ्जी होइन। विद्यार्थीहरूले यसलाई प्रारम्भिक मार्गदर्शनका रूपमा मात्र प्रयोग गर्नुपर्छ। विस्तृत बुझाइका लागि त्रिपिटक र अन्य ग्रन्थहरू पनि अध्ययन गर्नुहोस्।
คำอธิบายนี้เป็นเพียงตัวอย่างการตีความพุทธศาสนสุภาษิต ไม่ใช่เฉลย ผู้ศึกษาควรใช้เป็นแนวทางเบื้องต้นเท่านั้น หากต้องการความพิสดาร ควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ ประกอบด้วย

सूक्ति "सुखकामानि भूतानि यो दण्डेन विहिंसति, अत्तनो सुखमेसानो पेच्च सो न लभते सुखं" को अर्थ हो "सबै प्राणी सुख चाहन्छन्; जसले आफ्नो सुख खोज्दै उनीहरूलाई दण्डले पीडा दिन्छ, ऊ यहाँबाट गएपछि सुख पाउँदैन।" "सबै प्राणी" शब्दले मानिस र अन्य जीवजन्तु दुवैलाई समेट्छ। यहाँ "दण्ड" को अर्थ हानि पुर्‍याउन प्रयोग गरिने लट्ठी वा प्रहार गर्ने हतियार हो, र "यहाँबाट गएपछि" को अर्थ मृत्युपछि हो। यो सूक्तिले सचेत गराउँछ कि अरू जीवलाई पीडा दिएर आफ्नो सुख खोज्नु पाप-कर्म हो र परलोकमा सुखतर्फ लैजाँदैन।

धम्मपद अट्ठकथामा कथा छ कि भगवान् बुद्धले केही बालबालिकालाई लट्ठीले एउटा सर्प पिटिरहेको देख्नुभयो। उहाँले त्यसो गर्नुको कारण सोध्नुहुँदा बालबालिकाले सर्पले टोक्ला भन्ने डरले भनी उत्तर दिए। तब उहाँले आफ्नो सुख चाहनेले अरू प्राणीलाई हानि पुर्‍याउनु हुँदैन भनी शिक्षा दिनुभयो र यो गाथा बताउनुभयो। यो कथाले हामीलाई विचार गर्न प्रेरित गर्छ कि जसरी हामी जीवनलाई माया गर्छौं र पीडा चाहँदैनौं, त्यसरी नै अरू जीव पनि सुख चाहन्छन् र हानि पाउन चाहँदैनन्।

अरूलाई पीडा दिनेले तत्कालको सन्तोष वा लाभ पाउन सक्छ, तर त्यो सन्तोष अर्को पक्षको दुःखमाथि उत्पन्न भएको हुन्छ, र त्यसले डर, द्वन्द्व र वैमनस्य पनि उत्पन्न गर्न सक्छ। हानि पुर्‍याउने बानी परेपछि अरूको पीडालाई झन् सजिलै बेवास्ता गर्न सकिन्छ। त्यसैले हामीले मैत्रीको अभ्यास गर्नुपर्छ र आफ्नो सुखका लागि गरिरहेको कामले कसैलाई कष्ट दिन्छ कि दिँदैन भनी विचार गर्नुपर्छ।

यो सन्देशलाई दैनिक जीवनमा लागू गर्दा, हामीले रमाइलोका लागि जीवजन्तुलाई सताउने, साथीलाई अपमानित हुने गरी खिल्ली उडाउने, वा आफ्नो फाइदाका लागि अरूको शोषण गर्ने कामबाट बच्नुपर्छ। यी कर्महरूको रूप फरक भए पनि सबैले देखाउँछन् कि हाम्रो सुख अरूको दुःखमाथि निर्माण हुनु हुँदैन। आत्मरक्षा गर्नैपर्ने अवस्थामा पनि स्मृति स्थिर राख्नुपर्छ, खतराबाट निस्कने उपाय खोज्नुपर्छ वा सहायता माग्नुपर्छ, र आवश्यकताभन्दा बढी हानि पुर्‍याउने वा द्वेषपूर्ण आनन्दका लागि प्रतिकार गर्ने कामबाट बच्नुपर्छ।

त्यसैले सुख चाहनेले सधैं सम्झनुपर्छ कि अरू पनि आफूजस्तै सुखलाई माया गर्छन् र दुःख चाहँदैनन्। कुनै कुरा सोच्नु, बोल्नु वा गर्नुअघि त्यसले कसैलाई पीडा दिन्छ कि दिँदैन भनी विचार गर्नुपर्छ, अनि इमानदार र मैत्रीपूर्ण उपाय रोज्नुपर्छ। अरूलाई पीडा नदिनाले शान्तिपूर्ण सहअस्तित्वमा सहयोग पुग्छ र यो दुःख ल्याउने पाप-कर्मबाट विरत रहनु पनि हो, जस्तो सूक्तिले भन्छ: "सबै प्राणी सुख चाहन्छन्; जसले आफ्नो सुख खोज्दै उनीहरूलाई दण्डले पीडा दिन्छ, ऊ यहाँबाट गएपछि सुख पाउँदैन।"

« บทก่อนหน้า
สุภาษิตในวรรคเดียวกัน — เลือกใช้เป็นกระทู้เชื่อมได้
อติสีตํ อติอุณฺหํ อติสายมิทํ อหุ / อิติ วิสฺสฏฺฐกมฺมนฺเต อตฺถา อจฺเจนฺติ มาณเว.
‘धेरै जाडो छ, धेरै गर्मी छ, धेरै ढिलो भयो’ भन्दै काम छोड्नेबाट सबै लाभ बितेर जान्छन्।
ทีฆนิกาย ปาฏิกวรรค (ที. ปาฏิ. ๑๑/๑๙๙.)
ยาทิสํ วปเต พีชํ ตาทิสํ ลภเต ผลํ / กลฺยาณการี กลฺยาณํ ปาปการี จ ปาปกํ.
जस्तो बीउ रोप्यो, त्यस्तै फल पाइन्छ; राम्रो गर्नेले राम्रो, नराम्रो गर्नेले नराम्रो पाउँछ।
สังยุตตนิกาย สคาถวรรค (สํ. ส. ๑๕/๓๓๓.)
อถ ปาปานิ กมฺมานิ กรํ พาโล น พุชฺฌติ / เสหิ กมฺเมหิ ทุมฺเมโธ อคฺคิทฑฺโฒว ตปฺปติ.
मन्दबुद्धि मूर्खले पाप गर्दा थाहा पाउँदैन; ऊ आफ्नै कर्मले आगोमा जलेझैँ सन्तप्त हुन्छ।
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๓๓.)
บาลีอักษรโรมันถอดจากอักษรไทยโดยอัตโนมัติ · คำอธิบายแสดงเฉพาะบทที่ผ่านการตรวจทานแล้ว
ฝึกแต่งกระทู้ธรรม แบบฝึกท่องจำ ปัญหาธรรมศึกษาย้อนหลัง หน้าหลัก