พุทธศาสนสุภาษิต

สำหรับวิชากระทู้ธรรม — บาลี คำแปล คัมภีร์ที่มา และคำอธิบายความหมาย เพื่อใช้ศึกษาและเป็นแบบอย่างในการแต่งกระทู้ธรรม

คำอธิบายเป็นเพียงตัวอย่างการตีความ ไม่ใช่เฉลย — ใช้เป็นแนวทางเบื้องต้น และควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ

นักธรรม
ธรรมศึกษา (ในประเทศ)
ธรรมศึกษา (ต่างประเทศ)
ภาษา / Language : ไทยEnglishIndonesia中文DeutschDanskहिन्दी日本語नेपाली
นักธรรมชั้นโท · พุทธศาสนสุภาษิต เล่ม ๒ · ๒๐๑ บท · มีคำอธิบายแล้ว ๒๙ บท
อัตตวรรค — หมวดตน ๓ บท
อตฺตทตฺถํ ปรตฺเถน พหุนาปิ น หาปเย / อตฺตทตฺถมภิญฺญาย สทตฺถปสุโต สิยา.
 คำอธิบาย
不应为他人的利益（即使再大）而荒废自己的利益；既知自己的利益，便应专心致力于此。
ขุ.ธ. ๒๕/๓๗.
อตฺตานญฺเจ ตถา กยิรา ยถญฺญมนุสาสติ / สุทนฺโต วต ทเมถ อตฺตา หิ กิร ทุทฺทโม.
 คำอธิบาย
如何教导他人，自己便应如此行。善于调御自己的人，方可调御他人；据说，自己实难调御。
ขุ.ธ. ๒๕/๓๖.
อตฺตานเมว ปฐมํ ปฏิรูเป นิเวสเย / อถญฺญมนุสาเสยฺย น กิลิสฺเสยฺย ปณฺฑิโต.
 คำอธิบาย
智者应先将自己安立于正当的德行，然后再教导他人，如此便不会被玷污。
ขุ.ธ. ๒๕/๓๖.
อัปปมาทวรรค — หมวดไม่ประมาท ๓ บท
อปฺปมตฺโต ปมตฺเตสุ สุตฺเตสุ พหุชาคโร / อพลสฺสํว สีฆสฺโส หิตฺวา ยาติ สุเมธโส.
有善慧者，于他人放逸时不放逸，于他人沉睡时常醒觉，舍离（愚人）而去，如快马抛下无力之马。
ขุ. ธ. ๒๕/๑๘,๑๙.
อุฏฺฐานวโต สติมโต สุจิกมฺมสฺส นิสมฺมการิโน / สญฺญตสฺส จ ธมฺมชีวิโน อปฺปมตฺตสฺส ยโสภิวฑฺฒติ.
勤奋、具念、行为清净、审慎而行、善自防护、依法生活而不放逸者，名誉日增。
ขุ. ธ. ๒๕/๑๘.
มา ปมาทมนุยุญฺเชถ มา กามรติสนฺถวํ / อปฺปมตฺโต หิ ฌายนฺโต ปปฺโปติ ปรมํ สุขํ.
莫耽于放逸，莫亲近欲乐；不放逸而思察者，得至上之乐。
สํ. ส. ๑๕/๓๖.
กัมมวรรค — หมวดกรรม ๙ บท
อติสีตํ อติอุณฺหํ อติสายมิทํ อหุ / อิติ วิสฺสฏฺฐกมฺมนฺเต อตฺถา อจฺเจนฺติ มาณเว.
 คำอธิบาย
以“太冷、太热、太晚了”为借口而放弃工作的人，一切利益都会从他身边流逝。
ที. ปาฏิ. ๑๑/๑๙๙.
อถ ปาปานิ กมฺมานิ กรํ พาโล น พุชฺฌติ / เสหิ กมฺเมหิ ทุมฺเมโธ อคฺคิทฑฺโฒว ตปฺปติ.
 คำอธิบาย
愚痴少慧的人造作恶业时并不自觉，却因自己的业而受煎熬，如同被火焚烧。
ขุ. ธ. ๒๕/๓๓.
ยาทิสํ วปเต พีชํ ตาทิสํ ลภเต ผลํ / กลฺยาณการี กลฺยาณํ ปาปการี จ ปาปกํ.
 คำอธิบาย
播下什么种子，便收获什么果实：行善者得善，作恶者得恶。
สํ. ส. ๑๕/๓๓๓.
โย ปุพฺเพ กตกลฺยาโณ กตตฺโถ นาวพุชฺฌติ / อตฺถา ตสฺส ปลุชฺชนฺติ เย โหนฺติ อภิปตฺถิตา.
 คำอธิบาย
对他人先前所行的善举与恩惠毫无感念的人，其所期望的利益必将毁灭。
ขุ. ชา. สตฺตก. ๒๗/๒๒๘.
โย ปุพฺเพ กตกลฺยาโณ กตตฺโถ มนุพุชฺฌติ / อตฺถา ตสฺส ปวฑฺฒนฺติ เย โหนฺติ อภิปตฺถิตา.
对他人先前所行的善举与恩惠心怀感念的人，其所期望的利益必将增长。
ขุ. ชา. สตฺตก. ๒๗/๒๒๘.
โย ปุพฺเพ กรณียานิ ปจฺฉา โส กาตุมิจฺฉติ / วรุณกฏฺฐํ ภญฺโชว ส ปจฺฉา อนุตปฺปติ.
 คำอธิบาย
本应先做之事却想留待以后再做的人，日后必然懊悔，如同那折断瓦鲁那树枝的少年。
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๒๓.
สเจ ปุพฺเพกตเหตุ สุขทุกฺขํ นิคจฺฉติ / โปราณกํ กตํ ปาปํ ตเมโส มุญฺจเต อิณํ.
 คำอธิบาย
若因先前所造的善恶而受苦乐，便如同偿清旧债一般，脱离了往昔的恶业。
ขุ. ชา. ปญฺญาส. ๒๘/๒๕.
สุขกามานิ ภูตานิ โย ทณฺเฑน วิหึสติ / อตฺตโน สุขเมสาโน เปจฺจ โส น ลภเต สุขํ.
 คำอธิบาย
众生皆求安乐。为求自身安乐而以刑杖伤害众生的人，死后得不到安乐。
ขุ. ธ. ๒๕/๓๒.
สุขกามานิ ภูตานิ โย ทณฺเฑน น หึสติ / อตฺตโน สุขเมสาโน เปจฺจ โส ลภเต สุขํ.
 คำอธิบาย
众生皆求安乐。为求自身安乐而不以刑杖伤害众生的人，死后得享安乐。
ขุ. ธ. ๒๕/๓๒.
กิเลสวรรค — หมวดกิเลส ๙ บท
กามา กฏุกา อาสีวิสูปมา เยสุ มุจฺฉิตา พาลา / เต ทีฆรตฺตํ นิรเย สมปฺปิตา หญฺญนฺเต ทุกฺขิตา.
诸欲如毒蛇般炽烈，愚人沉溺其中，必将长久拥挤于地狱受苦。
ขุ. เถรี. ๒๖/๔๙๙.
กุหา ถทฺธา ลปา สิงฺคี อุนฺนฬา จาสมาหิตา / น เต ธมฺเม วิรูหนฺติ สมฺมาสมฺพุทฺธเทสิเต.
欺诈、傲慢、饶舌、夸耀、自负而不安定者，于正等觉者所说之法不得增长。
องฺ. จตุกฺก. ๒๑/๓๔.
โกธสฺส วิสมูลสฺส มธุรคฺคสฺส พฺราหฺมณ / วธํ อริยา ปสํสนฺติ ตญฺหิ เฉตฺวา น โสจติ.
婆罗门！圣者赞叹杀灭忿怒者——忿怒根有毒而梢甘甜；因为断除了忿怒，便无忧愁。
สํ. ส. ๑๕/๒๓๖.
นิทฺทํ น พหุลีกเรยฺย / ชาคริยํ ภเชยฺย อาตาปี / ตนฺทึ มายํ หสฺสํ ขิฑฺฑํ / เมถุนํ วิปฺปชเห สวิภูสํ.
精进者不应多睡，应修习醒觉之法，舍离懒惰、欺诳、嬉笑、游戏、淫欲及装饰。
ขุ. สุ. ๒๕/๕๑๕. ขุ. มหา. ๒๙/๔๕๗,๔๖๐.
ปรวชฺชานุปสฺสิสฺส นิจฺจํ อุชฺฌานสญฺญิโน / อาสวา ตสฺส วฑฺฒนฺติ อารา โส อาสวกฺขยา.
只见他人过失、一味吹毛求疵者，其漏增长，远离漏尽。
ขุ. ธ. ๒๕/๔๙.
ยทา ทฺวเยสุ ธมฺเมสุ ปารคู โหติ พฺราหฺมโณ / อถสฺส สพฺเพ สํโยคา อตฺถํ คจฺฉนฺติ ชานโต.
当婆罗门于二法到达彼岸时，此知者的一切结缚便归于止息。
ขุ. ธ. ๒๕/๖๗.
ยา กาจิมา ทุคฺคติโย อสฺมึ โลเก ปรมฺหิ จ / อวิชฺชามูลกา สพฺพา อิจฺฉาโลภสมุสฺสยา.
今世与来世的诸恶趣，皆以无明为根，以欲求与贪婪为干。
ขุ. อิติ. ๒๕/๒๕๖.
เยน สลฺเลน โอติณฺโณ ทิสา สพฺพา วิธาวติ / ตเมว สลฺลํ อพฺพุยฺห น ธาวติ น สีทติ.
被箭所刺者奔走四方；拔除此箭后，既不奔走亦不沉沦。
ขุ. สุ. ๒๕/๕๑๘. ขุ. มหา. ๑๙/๕๐๑.
โลโภ โทโส จ โมโห จ ปุริสํ ปาปเจตสํ / หึสนฺติ อตฺตสมฺภูตา ตจสารํว สมฺผลํ.
由自身所生的贪、嗔、痴伤害心恶之人，如同竹花杀死竹子。
ขุ. อิติ. ๒๕/๒๖๔. ขุ. มหา. ๒๙/๑๘.
ขันติวรรค — หมวดอดทน ๕ บท
อตฺตโนปิ ปเรสญฺจ อตฺถาวโห ว ขนฺติโก / สคฺคโมกฺขคมํ มคฺคํ อารุฬฺโห โหติ ขนฺติโก.
 คำอธิบาย
有忍辱者，为自己也为他人带来利益；有忍辱者，登上通往天界与涅槃之道。
ส. ม. ๒๒๒.
เกวลานํปิ ปาปานํ ขนฺติ มูลํ นิกนฺตติ / ครหกลหาทีนํ มูลํ ขนติ ขนฺติโก.
 คำอธิบาย
忍辱斩断一切恶之根；有忍辱者掘除讥毁、争吵等的根源。
ส. ม. ๒๒๒.
ขนฺติโก เมตฺตวา ลาภี ยสสฺสี สุขสีลวา / ปิโย เทวมนุสฺสานํ มนาโป โหติ ขนฺติโก.
 คำอธิบาย
有忍辱者可谓具慈心、得利养、有名声、常安乐；有忍辱者为诸天与人类所喜爱。
ส. ม. ๒๒๒.
สตฺถุโน วจโนวาทํ กโรติเยว ขนฺติโก / ปรมาย จ ปูชาย ชินํ ปูเชติ ขนฺติโก.
 คำอธิบาย
有忍辱者可谓奉行导师的教诲；有忍辱者以最上的供养礼敬胜者。
ส. ม. ๒๒๒.
สีลสมาธิคุณานํ ขนฺติ ปธานการณํ / สพฺเพปิ กุสสา ธมฺมา ขนฺตฺยาเยว วฑฺฒนฺติ เต.
忍辱是戒与定等功德的首要因缘；一切善法唯因忍辱而增长。
ส. ม. ๒๒๒.
จิตตวรรค — หมวดจิต ๑๓ บท
อนวฏฺฐิตจิตฺตสฺส สทฺธมฺมํ อวิชานโต / ปริปฺลวปสาทสฺส ปญฺญา น ปริปูรติ.
心不坚定、不知正法、净信飘摇者，智慧不得圆满。
ขุ. ธ. ๒๕/๒๐.
อปฺปมาณํ หิตํ จิตฺตํ ปริปุณฺณํ สุภาวิตํ / ยํ ปมาณกตํ กมฺมํ น ตํ ตตฺราวสิสฺสติ.
善加圆满修习的利益之心是无量的；任何有量的业，在此心中皆不留存。
ขุ. ชา. ทุก. ๒๗/๕๙.
อานาปานสฺสติ ยสฺส อปริปุณฺณา อภาวิตา / กาโยปิ อิญฺชิโต โหติ จิตฺตมฺปิ โหติ อิญฺชิตํ.
未圆满修习出入息念者，其身与心皆动摇。
ขุ. ปฏิ. ๓๑/๒๕๐.
อานาปานสฺสติ ยสฺส ปริปุณฺณา สุภาวิตา / กาโยปิ อนิญฺชิโต โหติ จิตฺตมฺปิ โหติ อนิญฺชิตํ.
已圆满修习出入息念者，其身与心皆不动摇。
ขุ. ปฏิ. ๓๑/๒๕๐.
ทิโส ทิสํ ยํ ตํ กยิรา เวรี วา ปน เวรินํ / มิจฺฉาปณิหิตํ จิตฺตํ ปาปิโย นํ ตโต กเร.
盗贼害盗贼，怨敌害怨敌；然而邪向之心，为害更甚于此。
ขุ. ธ. ๒๕/๒๐.
ทูรงฺคมํ เอกจรํ อสรีรํ คุหาสยํ / เย จิตฺตํ สญฺญเมสฺสนฺติ โมกฺขนฺติ มารพนฺธนา.
能调伏此远行、独行、无形、以窟（即身）为居处之心者，将脱离魔王的束缚。
ขุ. ธ. ๒๕/๑๙,๒๐.
น ตํ มาตา ปิตา กยิรา อญฺเญ วาปิ จ ญาตกา / สมฺมาปณิหิตํ จิตฺตํ เสยฺยโส นํ ตโต กเร.
父母或其他亲族不能成办此事；而善向之心，能使人更为增上。
ขุ. ธ. ๒๕/๒๐.
ผนฺทนํ จปลํ จิตฺตํ ทุรกฺขํ ทุนฺนิวารยํ / อุชุํ กโรติ เมธาวี อุสุกาโรว เตชนํ.
智者调直躁动、摇摆、难护、难禁之心，如造箭者调直箭矢。
ขุ. ธ. ๒๕/๑๙.
ยถา อคารํ ทุจฺฉนฺนํ วุฏฺฐี สมติวิชฺฌติ / เอวํ อภาวิตํ จิตฺตํ ราโค สมติวิชฺฌติ.
如雨漏入盖得不好的房屋，贪欲亦渗入未修之心。
ขุ. ธ. ๒๕/๑๖.
โย จ สทฺทปฺปริตฺตาสี วเน วาตมิโค ยถา / ลหุจิตฺโตติ ตํ อาหุ นาสฺส สมฺปชฺชเต วตํ.
闻声便惊，如林中之鹿者，被称为“心浮者”，其誓戒不得成就。
สํ. ส. ๑๕/๒๙๖.
วาริโชว ถเล ขิตฺโต โอกโมกตอุพฺภโต / ปริผนฺทติทํ จิตฺตํ มารเธยฺยํ ปหาตเว.
此心被从欲乐的巢穴拽出以舍离魔境，便如离水被抛于陆地之鱼，辗转挣扎。
ขุ. ธ. ๒๕/๑๙.
สญฺญาย วิปริเยสา จิตฺตนฺเต ปริฑยฺหติ / นิมิตฺตํ ปริวชฺเชหิ สุภํ ราคูปสํหิตํ.
你的心因错误认知而烦恼；当远离与贪爱相连的美好之相。
สํ. ส. ๑๕/๒๗๗.
เสโล ยถา เอกฆโน วาเตน น สมีรติ / เอวํ นินฺทาปสํสาสุ น สมิญฺชนฺติ ปณฺฑิตา.
如坚固的岩山不为风所动，智者亦不为毁誉所动。
ขุ. ธ. ๒๕/๒๕.
ทานวรรค — หมวดทาน ๖ บท
อคฺคสฺมึ ทานํ ททตํ อคฺคํ ปุญฺญํ ปวฑฺฒติ / อคฺคํ อายุ จ วณฺโณ จ ยโส กิตฺติ สุขํ พลํ.
于殊胜处布施，殊胜的福德增长，殊胜的寿命、容色、名声、荣誉、安乐与力量亦随之增长。
ขุ. อิติ. ๒๕/๒๙๙.
อคฺคทายี วรทายี เสฏฺฐทายี จ โย นโร / ทีฆายุ ยสวา โหติ ยตฺถ ยตฺถูปปชฺชติ.
施予殊胜、美好、最上之物者，于所生之处长寿而有名誉。
องฺ ปญฺจก. ๒๒/๕๖.
นีหเรเถว ทาเนน ทินฺนํ โหติ สุนีหตํ / ทินฺนํ สุขผลํ โหติ นาทินฺนํ โหติ ตํ ตถา.
应以布施将（财物）带出；已施之物即善带出；已施之物以乐为果，未施之物则不然。
สํ. ส. ๑๕/๔๓.
ปุพฺเพ ทานาทิกํ ทตฺวา อิทานิ ลภตี สุขํ / มูเลว สิญฺจิตํ โหติ อคฺเค จ ผลทายกํ.
先行布施等善业，今世便得安乐，如浇灌树根而于枝头得果。
สทฺทสารตฺถชาลินี.
ยถา วาริวหา ปูรา ปริปูเรนฺติ สาครํ / เอวเมว อิโต ทินฺนํ เปตานํ อุปกปฺปติ.
如满溢的河流注满大海，于此世所行之布施，亦能利及亡者。
ขุ. ขุ. ๒๕/๑๐.
โส จ สพฺพทโท โหติ โย ททาติ อุปสฺสยํ / อมตนฺทโท จ โส โหติ โย ธมฺมมนุสาสติ.
施住处者，即施一切；说法者，即施不死。
สํ. ส. ๑๕/๔๔.
ธัมมวรรค — หมวดธรรม ๑๓ บท
อธมฺมํ ปฏิปนฺนสฺส โย ธมฺมมนุสาสติ / ตสฺส เจ วจนํ กยิรา น โส คจฺเฉยฺย ทุคฺคตึ.
若有人为行为不正者说法，而彼依其言而行，则不堕恶趣。
ขุ. ชา สฏฺฐี. ๒๘/๓๙.
อุปารมฺภจิตฺโต ทุมฺเมโธ สุณาติ ชินสาสนํ / อารกา โหติ สทฺธมฺมา นภโส ปฐวี ยถา.
劣慧而心刚硬者，虽闻胜者之教，仍与正法相距如地之于天。
ขุ. เถร. ๒๖/๓๒๓.
ขตฺติยา พฺราหฺมณา เวสฺสา สุทฺทา จณฺฑาลปุกฺกุสา / อิธ ธมฺมํ จริตฺวาน ภวนฺติ ติทิเว สมา.
刹帝利、婆罗门、吠舍、首陀罗、旃陀罗与贱业者，于此世行法之后，在三十三天皆平等。
ขุ. ชา. ๒๗/๗๖/๑๗๕
ตณฺหาทุติโย ปุริโส ทีฆมทฺธาน สํสรํ / อิตฺถมฺภาวญฺญถาภาวํ สํสารํ นาติวตฺตติ.
以渴爱为伴者，长久流转，不能超越这反复无常的轮回。
ขุ. จู. ๓๐/๓๒๐.
นภญฺจ ทูเร ปฐวี จ ทูเร / ปารํ สมุทฺทสฺส ตทาหุ ทูเร / ตโต หเว ทูรตรํ วทนฺติ / สตญฺจ ธมฺโม อสตญฺจ ราช.
人说天与地相距甚远，海岸亦遥远；然善人之法与恶人之法，相距更甚于此。
ขุ. ชา. อสีติ. ๒๘/๑๔๓.
นิกฺกุหา นิลฺลปา ธีรา อตฺถทฺธา สุสมาหิตา / เต เว ธมฺเม วิรูหนฺติ สมฺมาสมฺพุทฺธเทสิเต.
不欺诈、不饶舌、有智慧、不傲慢、心坚定者，于正等觉者所说之法中光辉照耀。
องฺ. จตุกฺก. ๒๑/๓๔. ขุ. มหา. ๒๙/๑๕๑.
ปฏิโสตคามึ นิปุณํ คมฺภีรํ ทุทฺทสํ อณุํ / ราครตฺตา น ทกฺขนฺติ ตโมกฺขนฺเธน อาวุตา.
为贪欲所染、为暗蕴（无明）所覆者，不见那微妙深奥、难以得见的逆流之法。
ที. มหา. ๑๐/๔๑.
ยทา จ พุทฺธา โลกสฺมึ อุปฺปชฺชนฺติ ปภงฺกรา / เต อิมํ ธมฺมํ ปกาเสนฺติ ทุกฺขูปสมคามินํ.
当作光明者诸佛出现于世时，便宣说此导向苦之止息的法。
ขุ. ปฏิ. ๓๑/๔๑๘.
ยสฺส สพฺรหฺมจารีสุ คารโว นูปลพฺภติ / อารกา โหติ สทฺธมฺมา นภํ ปฐวิยา ยถา.
不敬同梵行者，与正法相距如天之于地。
ขุ. เถร ๒๖/๓๑๑.
เย จ โข สมฺมทกฺขาเต ธมฺเม ธมฺมานุวตฺติโน / เต ชนา ปารเมสฺสนฺติ มจฺจุเธยฺยํ สุทุตฺตรํ.
于佛陀善说之法中如法而行者，将渡过难渡的死亡之境。
ขุ. ธ ๒๕/๒๖.
โย อิจฺเฉ ทิพฺพโภคญฺจ ทิพฺพมายุํ ยสํ สุขํ / ปาปานิ ปริวชฺเชตฺวา ติวิธํ ธมฺมมาจเร.
凡欲求天界之财富、寿命、名誉与安乐者，应远离诸恶，奉行三种善行。
ขุ. ชา. มหา. ๒๘/๓๐๖.
โย จ อปฺปมฺปิ สุตฺวาน ธมฺมํ กาเยน ปสฺสติ / ส เว ธมฺมธโร โหติ โย ธมฺมํ นปฺปมชฺชติ.
虽少闻法，却能以身见法、不轻忽于法者，方为持法者。
ขุ. ธ. ๒๕/๔๙.
โยนิโส วิจิเน ธมฺมํ ปญฺญายตฺถํ วิปสฺสติ / ปชฺโชตสฺเสว นิพฺพานํ วิโมกฺโข โหติ เจตโส.
应善巧简择诸法，以智慧明见其义，心之解脱便如火之熄灭。
องฺ. สตฺตก. ๒๓/๔.
ปกิณณกวรรค — หมวดเบ็ดเตล็ด ๑๗ บท
อกฺโกจฺฉิ มํ อวธิ มํ อชินิ มํ อหาสิ เม / เย จ ตํ อุปนยฺหนฺติ เวรํ เตสํ น สมฺมติ.
“他骂我、打我、胜我、夺我之物”——怀此念者，怨恨不息。
ขุ. ธ. ๒๕/๑๕.
อกฺโกจฺฉิ มํ อวธิ มํ อชินิ มํ อหาสิ เม / เย จ ตํ นูปนยฺหนฺติ เวรํ เตสูปสมฺมติ.
“他骂我、打我、胜我、夺我之物”——不怀此念者，怨恨得息。
ขุ. ธ. ๒๕/๑๕.
อจฺจิ ยถา วาตเวเคน ขิตฺตํ / อตฺถํ ปเลติ น อุเปติ สงฺขํ / เอวํ มุนี นามกายา วิมุตฺโต / อตฺถํ ปเลติ น อุเปติ สงฺขํ.
如被风力吹灭的火焰，熄灭而不可计量；解脱名身的牟尼亦寂灭而不可计量。
ขุ. สุ. ๒๕/๕๓๙. ขุ. จู. ๓๐/๑๓๖.
อินฺทฺริยานิ มนุสฺสานํ หิตาย อหิตาย จ / อรกฺขิตานิ อหิตาย รกฺขิตานิ หิตาย จ.
人的诸根既可为利，亦可为害：不守护则为害，守护则为利。
ขุ. เถร. ๒๖/๓๗๒.
ตสฺมา หิ ปณฺฑิโต โปโส สมฺปสฺสํ อตฺถมตฺตโน / โลภสฺส น วสํ คจฺเฉ หเนยฺย ทิสกํ มนํ.
智者见自利，不应落入贪欲的支配，应驱除贪婪之心。
ขุ. ชา. ปกิณฺณก. ๒๗/๓๙๖.
นกฺขตฺตํ ปฏิมาเนนฺตํ อตฺโถ พาลํ อุปจฺจคา / อตฺโถ อตฺถสฺส นกฺขตฺตํ กึ กริสฺสนฺติ ตารกา.
利益已从空守吉时的愚人身边流逝；利益本身即是吉时，星辰又能做什么？
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๑๖.
น สาธุ พลวา พาโล สาหสํ วินฺทเต ธนํ / กนฺทนฺตเมตํ ทุมฺเมธํ กฑฺฒนฺติ นิรยํ ภุสํ.
有力的愚人急躁求财，实为不善；狱卒将那哀号的劣慧愚人拖入可怖的地狱。
ขุ. ชา. วีส. ๒๗/๔๒๕.
ปญฺจ กามคุณา โลเก มโนฉฏฺฐา ปเวทิตา / เอตฺถ ฉนฺทํ วิราเชตฺวา เอวํ ทุกฺขา ปมุจฺจติ.
世间五欲之乐，以意为第六，已被开示；于此离欲之人，如是得脱于苦。
สํ. ส. ๑๕/๒๓.
ปรทุกฺขูปธาเนน โย อตฺตโน สุขมิจฺฉติ / เวรสํสคฺคสํสฏฺโฐ เวรา โส น ปริมุจฺจติ.
以加苦于他人而求自身之乐者，缠缚于怨恨，不得离怨。
ขุ. ธ. ๒๕/๕๓.
ปริตฺตํ ทารุมารุยฺห ยถา สีเท มหณฺณเว / เอวํ กุสีตมาคมฺม สาธุชีวีปิ สีทติ.
如攀附小木片者必沉于海，富者依赖懒惰亦必沉沦。
ขุ. เถร. ๒๖/๓๐๙.
พลํ จนฺโท พลํ สุริโย พลํ สมณพฺราหฺมณา / พลํ เวลา สมุทฺทสฺส พลาติพลมิตฺถิโย.
月、日、沙门婆罗门与海岸各有其力，然女人之力更胜于（那些）力。
ขุ. ชา. นวก. ๒๗/๒๖๑.
พหูนํ วต อตฺถาย อุปฺปชฺชนฺติ ตถาคตา / อิตฺถีนํ ปุริสานญฺจ เย เต สาสนการกา.
如来出世，为利益众人——即依教奉行的女子与男子。
ขุ. เถร. ๒๖/๔๓๗.
ยตฺถ โปสํ น ชานนฺติ ชาติยา วินเยน วา / น ตตฺถ มานํ กยิราถ วสํ อญฺญาตเก ชเน.
 คำอธิบาย
在尚不知他人出身与习俗之处，居于陌生人群中时，不应显露傲慢。
ขุ. ชา. จตุกฺก. ๒๗/๑๓๑.
เย จ กาหนฺติ โอวาทํ นรา พุทฺเธน เทสิตํ / โสตฺถึ ปารํ คมิสฺสนฺติ วลาเหเนว วาณิชา.
依智者所示教诫而行者，将抵达安稳之岸，如商人因云马婆拉诃迦而抵达安稳之岸。
ขุ. ชา. ทุก. ๒๗/๗๑.
เย วุฑฺฒมปจายนฺติ นรา ธมฺมสฺส โกวิทา / ทิฏฺเฐ ธมฺเม จ ปาสํสา สมฺปราโย จ สุคฺคติ.
知礼者敬重长者，今生受人称赞，来世亦得善趣。
ขุ. ชา เอก. ๒๗/๑๒.
รูปา สทฺทา คนฺธา รสา ผสฺสา ธมฺมา จ เกวลา / เอตํ โลกามิสํ โฆรํ เอตฺถ โลโก วิมุจฺฉิโต.
色、声、香、味、触与法，皆是可怖的世间诱饵；众生世间沉溺于此诸境。
สํ. ส. ๑๕/๑๖๖.
วิเทสวาสํ วสโต ชาตเวทสเมนปิ / ขมิตพฺพํ สปญฺเญน อปิ ทาสสฺส ตชฺชิตํ.
即使智慧如火般炽盛，身处异国时，也应忍受哪怕是奴仆的恐吓。
ขุ. ชา. จตุกฺก. ๒๗/๑๓๑.
ปัญญาวรรค — หมวดปัญญา ๘ บท
อปฺปสฺสุตายํ ปุริโส พลิวทฺโทว ชีรติ / มํสานิ ตสฺส วฑฺฒนฺติ ปญฺญา ตสฺส น วฑฺฒติ.
少闻之人如老牛般衰老：肉长而慧不增。
ขุ. ธ. ๒๕/๓๕.
ชีวเตวาปิ สปฺปญฺโญ อปิ วิตฺตปริกฺขยา / ปญฺญาย จ อลาเภน วิตฺตวาปิ น ชีวติ.
 คำอธิบาย
纵然财尽，有智慧者仍能生存；若无智慧，纵有财富也难以生存。
ขุ. เถร. ๒๖/๓๕๐.
ปญฺญวา พุทฺธิสมฺปนฺโน วิธานวิธิโกวิโท / กาลญฺญู สมยญฺญู จ ส ราชวสตึ วเส.
 คำอธิบาย
有智慧、具足知识、善于安排事务、知时知节的人，方能在王家任职。
ขุ. ชา. มหา. ๒๘/๓๓๙.
ปญฺญา หิ เสฏฺฐา กุสลา วทนฺติ / นกฺขตฺตราชาริว ตารกานํ / สีลํ สิรี จาปิ สตญฺจ ธมฺโม / อนฺวายิกา ปญฺญวโต ภวนฺติ.
 คำอธิบาย
智者说：智慧最为殊胜，如月胜于众星；戒、吉祥与善人之法，皆随顺有智慧者。
ขุ. ชา. จตฺตาฬีส. ๒๗/๕๔๑.
มตฺตาสุขปริจฺจาคา ปสฺเส เจ วิปุลํ สุขํ / จเช มตฺตาสุขํ ธีโร สมฺปสฺสํ วิปุลํ สุขํ.
 คำอธิบาย
若舍弃小乐而能见广大之乐，智者见此广大之乐，便应舍弃小乐。
ขุ. ธ. ๒๕/๕๓.
ยสํ ลทฺธาน ทุมฺเมโธ อนตฺถํ จรติ อตฺตโน / อตฺตโน จ ปเรสญฺจ หึสาย ปฏิปชฺชติ.
 คำอธิบาย
劣慧之人得到名位后，行不利于己之事，且损害自己与他人。
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๔๐.
ยาวเทว อนตฺถาย ญตฺตํ พาลสฺส ชายติ / หนฺติ พาลสฺส สุกฺกํสํ มุทฺธํ อสฺส วิปาตยํ.
 คำอธิบาย
愚人得知识，只为自毁：它使愚人的头脑迷乱，毁掉他善良的部分。
ขุ. ธ. ๒๕/๒๔.
โย จ วสฺสสตํ ชีเว ทุปฺปญฺโญ อสมาหิโต / เอกาหํ ชีวิตํ เสยฺโย ปญฺญวนฺตสฺส ฌายิโน.
 คำอธิบาย
劣慧而心不坚定者纵活百年，不如有智慧而修禅观者活一日。
ขุ. ธ. ๒๕/๑๙.
ปมาทวรรค — หมวดประมาท ๓ บท
พหุมฺปิ เจ สํหิตํ ภาสมาโน / น ตกฺกโร โหติ นโร ปมตฺโต / โคโปว คาโว คณยํ ปเรสํ / น ภาควา สามญฺญสฺส โหติ.
虽能多诵佛语，若放逸而不依之奉行，则无份于沙门果，如牧牛者为他人数牛。
ขุ. ธ. ๒๕/๑๗.
ยญฺหิ กิจฺจํ ตทปวิทฺธํ อกิจฺจํ ปน กยิรติ / อุนฺนฬานํ ปมตฺตานํ เตสํ วฑฺฒนฺติ อาสวา.
舍应作而作不应作，骄慢放逸者，其漏增长。
ขุ. ธ. ๒๕/๕๔.
โย จ ปุพฺเพ ปมชฺชิตฺวา ปจฺฉา โส นปฺปมชฺชติ / โสมํ โลกํ ปภาเสติ อพฺภา มุตฺโต ว จนฺทิมา.
先前放逸而后不放逸者，照亮此世，如月出云翳。
ม. ม. ๑๓/๔๘๖.
ปาปวรรค — หมวดบาป ๗ บท
อิธ โสจติ เปจฺจ โสจติ ปาปการี อุภยตฺถ โสจติ / โส โสจติ โส วิหญฺญติ ทิสฺวา กมฺมกิลิฏฺฐมตฺตโน.
作恶者今世忧、来世忧，两世皆忧；见己染污之业，忧愁苦恼。
ขุ. ธ. ๒๕/๑๗.
อุทพินฺทุนิปาเตน อุทกุมฺโภปิ ปูรติ / อาปูรติ พาโล ปาปสฺส โถกํ โถกํปิ อาจินํ.
如水瓶因点滴之水而满，愚人少积其恶，亦终为恶所满。
ขุ. ธ. ๒๕/๓๑.
เอกํ ธมฺมํ อตีตสฺส มุสาวาทิสฺส ชนฺตุโน / วิติณฺณปรโลกสฺส นตฺถิ ปาปํ อการิยํ.
说妄语者，违越了真实这一法，不顾来世，便没有不敢做的恶事。
ขุ. ธ. ๒๕/๓๘.
น หิ ปาปํ กตํ กมฺมํ สชฺชุขีรํว มุจฺจติ / ฑหนฺตํ พาลมนฺเวติ ภสฺมจฺฉนฺโนว ปาวโก.
已作之恶业不会改变，如当日所挤之乳；它追随并焚烧愚人，如灰覆之火。
ขุ. ธ. ๒๕/๒๔.
ปาณิมฺหิ เจ วโณ นาสฺส หเรยฺย ปาณินา วิสํ / นาพฺพณํ วิสมนฺเวติ นตฺถิ ปาปํ อกุพฺพโต.
若手上无伤，便可以手持毒；毒不侵无伤之手；同样，不作恶者，无恶可言。
ขุ. ธ. ๒๕/๓๑.
โย จ สเมติ ปาปานิ อณุํถูลานิ สพฺพโส / สมิตตฺตา หิ ปาปานํ สมโณติ ปวุจฺจติ.
以一切方式止息大小诸恶者，因其止息诸恶，故名沙门。
ขุ. ธ. ๒๕/๕๐.
วาณิโชว ภยํ มคฺคํ อปฺปสตฺโถ มหทฺธโน / วิสํ ชีวิตุกาโมว ปาปานิ ปริวชฺชเย.
应远离恶，如伴少财多的商人避开险路，如爱惜生命者避开毒药。
ขุ. ธ. ๒๕/๓๑.
ปุคคลวรรค — หมวดบุคคล ๕๔ บท
อจฺจยํ เทสยนฺตีนํ โย เจ น ปฏิคณฺหติ / โกปนฺตโร โทสครุ ส เวรํ ปฏิมุจฺจติ.
当他人请求原谅时，若心怀愤懑、盛怒而不肯接受，此人可谓怀藏怨恨。
สํ. ส. ๑๕/๓๔.
อปฺปกา เต มนุสฺเสสุ เย ชนา ปารคามิโน / อถายํ อิตรา ปชา ตีรเมวานุธาวติ.
人类之中，到达彼岸（涅槃）者稀少；其余众生只在此岸奔走。
ขุ. ธ. ๒๕/๒๖.
อสุภาย จิตฺตํ ภาเวหิ เอกคฺคํ สุสมาหิตํ / สติ กายคตา ตฺยตฺถุ นิพฺพิทาพหุโล ภว.
以不净想训练心使其坚定安住；于身具念；对（一切诸行）多生厌离。
สํ. ส. ๑๕/๒๗๗.
อหึสกา เย มุนโย นิจฺจํ กาเยน สํวุตา / เต ยนฺติ อจฺจุตํ ฐานํ ยตฺถ คนฺตฺวา น โสจเร.
不害、常调御其身的牟尼们，往赴不死之处，到彼处后不复忧愁。
ขุ. ธ. ๒๕/๔๕.
เอวํ กิจฺฉาภโต โปโส ปิตุ อปริจารโก / ปิตริ มิจฺฉา จริตฺวาน นิรยํ โส อุปปชฺชติ.
被（母）父如此辛苦养育，却不奉养（母）父、亏待（母）父者，堕入地狱。
ขุ. ชา. สตฺตติ. ๒๘/๖๖.
เอวํ พุทฺธํ สรนฺตานํ ธมฺมํ สงฺฆญฺจ ภิกฺขโว / ภยํ วา ฉมฺภิตตฺตํ วา โลมหํโส น เหสฺสติ.
诸比丘！当如是忆念佛、法、僧时，将无恐惧、无战栗、无毛骨悚然。
สํ. ส. ๑๕/๓๒๓.
เอวํ มนฺทสฺส โปสสฺส พาลสฺส อวิชานโต / สารมฺภา ชายเต โกโธ โสปิ เตเนว ฑยฺหติ.
无知的愚人因争胜而生忿怒，并为此忿怒所焚烧。
ขุ. ชา. ทสก. ๒๗/๒๘๐.
โอโนทโร โย สหเต ชิฆจฺฉํ / ทนฺโต ตปสฺสี มิตปานโภชโน / อาหารเหตุ น กโรติ ปาปํ / ตํ เว นรํ สมณมาหุ โลเก.
腹空能忍饥、自制精进、饮食知量、不为食而作恶者，世间称之为沙门。
ขุ. ชา. ทสก. ๒๗/๒๗๔.
กาเม คิทฺธา กามรตา กาเมสุ อธิมุจฺฉิตา / นรา ปาปานิ กตฺวาน อุปปชฺชนฺติ ทุคฺคตึ.
贪着欲乐、乐于欲乐、沉溺欲乐而作诸恶者，堕入恶趣。
ขุ. ชา สฏฺฐิ. ๒๘/๓๓.
คาเม วา ยทิวารญฺเญ นินฺเน วา ยทิวา ถเล / ยตฺถ อรหนฺโต วิหรนฺติ ตํ ภูมิรามเณยฺยกํ.
阿罗汉所住之处，无论村落或森林、低地或高地，皆是可乐之地。
ขุ. ธ. ๒๕/๒๘.
โจทิตา เทวทูเตหิ เย ปมชฺชนฺติ มาณวา / เต ทีฆรตฺตํ โสจนฺติ หีนกายูปคา นรา.
虽经天使警诫仍放逸者，堕入下劣之身，长久忧愁。
ม. อุป. ๑๔/๓๔๖.
โจโร ยถา สนฺธิมุเข คหีโต / สกมฺมุนา หญฺญติ ปาปธมฺโม / เอวํ ปชา เปจฺจ ปรมฺหิ โลเก / สกมฺมุนา หญฺญติ ปาปธมฺโม.
如作恶的盗贼被当场擒获，因己业而受苦；作恶之人死后，亦于来世因己业而受苦。
ขุ. เถร. ๒๖/๓๗๙.
ชาติถทฺโธ ธนถทฺโธ โคตฺตถทฺโธ จ โย นโร / สญฺญาตึ อติมญฺเญติ ตํ ปราภวโต มุขํ.
以出身自傲、以财富自傲、以家族自傲而轻视自己亲族者，此即其衰败之因。
ขุ. สุ. ๒๕/๓๔๗.
ตํ พฺรูมิ อุปสนฺโตติ กาเมสุ อนเปกฺขินํ / คนฺถา ตสฺส น วิชฺชนฺติ อตาริ โส วิสตฺติกํ.
于诸欲无所顾恋者，我称之为“寂静者”；他没有系缚，故已渡过渴爱的纷扰。
ขุ. สุ. ๒๕/๕๐๑. ขุ. มหา. ๒๙/๒๙๕,๒๙๗.
เตชวาปิ หิ นโร วิจกฺขโณ / สกฺกโต พหุชนสฺส ปูชิโต / นารีนํ วสงฺคโต น ภาสติ / ราหุนา อุปหโตว จนฺทิมา.
纵有威德、智慧敏锐、为众人所敬奉，一旦落入女人的掌控，便不再光耀，如月为罗睺所蔽。
ขุ. ชา อสีติ. ๒๘/๑๒๗.
ทูเร สนฺโต ปกาเสนฺติ หิมวนฺโตว ปพฺพโต / อสนฺเตตฺถ น ทิสฺสนฺติ รตฺตึ ขิตฺตา ยถา สรา.
善人于远处可见，如雪山一般；恶人即使就坐于此亦不显现，如夜间射出的箭。
ขุ. ธ. ๒๕/๕๕.
ธีโร โภเค อธิคมฺม สงฺคณฺหาติ จ ญาตเก / เตน โส กิตฺตึ ปปฺโปติ เปจฺจ สคฺเค ปโมทติ.
有智慧者得财而周济亲族，因此得享荣誉，命终之后欢喜于天界。
ขุ. ชา. ฉกฺก. ๒๗/๒๐๕.
น ปณฺฑิตา อตฺตสุขสฺส เหตุ / ปาปานิ กมฺมานิ สมาจรนฺติ / ทุกฺเขน ผุฏฺฐา ขลิตาปิ สนฺตา / ฉนฺทา จ โทสา น ชหนฺติ ธมฺมํ.
智者不为自身之乐而作恶；善人虽为苦所触、偶有失足，亦不因贪欲或嗔恨而舍法。
ขุ. ชา. ทสก. ๒๗/๑๔๖๗/๒๙๗.
น เว อนตฺถกุสเลน อตฺถจริยา สุขาวหา / หาเปติ อตฺถํ ทุมฺเมโธ กปิ อารามิโก ยถา.
不善知利益而谋利，毫无快乐可言；劣慧者荒废利益，如看守园子的猴子。
ขุ. ชา เอก. ๒๗/๑๕.
น หิ สพฺเพสุ ฐาเนสุ ปุริโส โหติ ปณฺฑิโต / อิตฺถีปิ ปณฺฑิตา โหติ ตตฺถ ตตฺถ วิจกฺขณา.
并非处处唯男子为智者；女子亦可成为智者，在各种事上具有敏锐的智慧。
ขุ. ชา. อฏฺฐก. ๒๗/๒๔๑.
นินฺทาย นปฺปเวเธยฺย / น อุณฺณเมยฺย ปสํสิโต ภิกฺขุ / โลกํ สห มจฺฉริเยน / โกธํ เปสุณิยญฺจ ปนูเทยฺย.
比丘不应因毁而动摇，不应因誉而自满；应遣除贪与悭吝、忿怒与两舌。
ขุ. สุ. ๒๕/๕๑๖. ขุ. มหา. ๒๙/๔๖๔,๔๖๖.
ปณฺฑิโต จ วิยตฺโต จ วิภาวี จ วิจกฺขโณ / ขิปฺปํ โมเจสิ อตฺตานํ มา ภายิตฺถาคมิสฺสติ.
聪慧敏锐者，能明辨是因非因，预见明显之果，能顿时自拔（于苦）——莫怕，他必能归来。
ขุ. ชา. มหา. ๒๘/๓๔๔.
ปณฺฑิโตติ สมญฺญาโต เอกจริยํ อธิฏฺฐิโต / อถาปิ เมถุเน ยุตฺโต มนฺโทว ปริกิสฺสติ.
立志独身而住者，人知其为智者；愚人耽于淫欲，则染污不净。
ขุ. สุ. ๒๕/๔๙๔. ขุ. มหา. ๒๙/๑๘๖.
ปหาย ปญฺจาวรณานิ เจตโส / อุปกฺกิเลเส พฺยปนุชฺช สพฺเพ / อนิสฺสิโต เฉตฺวา สิเนหโทสํ / เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป.
智者除去五盖与一切随烦恼，断除爱与憎，不为渴爱与邪见所依，当独行如犀牛角。
ขุ. สุ. ๒๕/๓๓๘. ขุ. จู. ๓๐/๔๑๐.
ปุตฺตา มตฺถิ ธนมตฺถิ อิติ พาโล วิหญฺญติ / อตฺตา หิ อตฺตโน นตฺถิ กุโต ปุตฺตา กุโต ธนํ.
“我有子，我有财”——愚人因此苦恼；其实连自身尚且非己所有，何况子与财？
ขุ. ธ. ๒๕/๒๓.
พฺรหฺมาติ มาตาปิตโร ปุพฺพาจริยาติ วุจฺจเร / อาหุเนยฺยา จ ปุตฺตานํ ปชาย อนุกมฺปกา.
父母，据说是梵天、先师，是子女应尊敬的对象，也是子女的施惠者。
ขุ. ชา. สตฺตติ. ๒๗/๖๖.
มธุวา มญฺญตี พาโล ยาว ปาปํ น ปจฺจติ, / ยทา จ ปจฺจตี ปาปํ อถ พาโล ทุกฺขํ นิคจฺฉติ.
恶业未熟时，愚人以为甘甜；恶业成熟时，愚人便遭受痛苦。
ขุ. ธ. ๒๕/๒๔.
ยํ อุสฺสุกฺกา สงฺฆรนฺติ อลกฺขิกา พหุํ ธนํ / สิปฺปวนฺโต อสิปฺปา วา ลกฺขิกา ตานิ ภุญฺชเร.
无福之人不论有无技艺，辛勤积聚大量财物；而有福之人却享用这些财物。
ขุ. ชา. ติก. ๒๗/๑๑๗.
ยํ ยํ ชนปทํ ยาติ นิคเม ราชธานิโย / สพฺพตฺถ ปูชิโต โหติ โย มิตฺตานํ น ทุพฺภติ.
不背叛朋友者，无论前往何国、何村、何都，处处受人敬重。
ขุ. ชา. มหา. ๒๘/๑๕๔.
ยโต จ โหติ ปาปิจฺโฉ อหิริโก อนาทโร / ตโต ปาปํ ปสวติ อปายํ เตน คจฺฉติ.
怀恶欲者无惭无愧、不顾他人，因此造恶，因此堕于恶道。
ขุ. อิติ. ๒๕/๒๕๖.
ยมฺหา ธมฺมํ วิชาเนยฺย สมฺมาสมฺพุทฺธเทสิตํ / สกฺกจฺจํ นํ นมสฺเสยฺย อคฺคิหุตฺตํว พฺราหฺมโณ.
从何人处了知正等觉者所说之法，便应恭敬礼敬彼人，如婆罗门尊奉祭火。
ขุ. ธ. ๒๕/๖๘.
ยสฺส ปาปํ กตํ กมฺมํ กุสเลน ปหียติ / โสมํ โลกํ ปภาเสติ อพฺภา มุตฺโตว จนฺทิมา.
曾作恶而以善业舍离之者，照亮此世，如月出云翳。
ม. ม. ๑๒/๔๘๗.
ยสฺส รุกฺขสฺส ฉายาย นิสีเทยฺย สเยยฺย วา / น ตสฺส สาขํ ภญฺเชยฺย มิตฺตทุพฺโภ หิ ปาปโก.
曾于其荫下坐卧之树，不应折其枝；因为背叛朋友者，是卑劣之人。
ขุ. ชา. มหา. ๒๘/๒๖.
เย จ ธมฺมสฺส กุสลา โปราณสฺส ทิสํปติ / จาริตฺเตน จ สมฺปนฺนา น เต คจฺฉนฺติ ทุคฺคตึ.
通晓古风、具足良好传统者，不堕恶趣。
ขุ. ชา. สตฺตติ. ๒๘/๖๓.
เย น กาหนฺติ โอวาทํ นรา พุทฺเธน เทสิตํ / พฺยสนํ เต คมิสฺสนฺติ รกฺขสีหิว วาณิชา.
 คำอธิบาย
不依智者所示教诫而行者，将遭毁灭，如商人因海盗而遭毁灭。
ขุ. ชา. ทุก. ๒๗/๗๑.
โย จตฺตานํ สมุกฺกํเส ปเร จ อวชานติ / นิหีโน เสน มาเนน ตํ ชญฺญา วสโล อิติ.
自我抬高而轻蔑他人者，因其自慢而卑劣——当知此人是卑劣之人。
ขุ. สุ. ๒๕/๓๕๑.
โย จ สีลญฺจ ปญฺญญฺจ สุตญฺจตฺตนิ ปสฺสติ / อุภินฺนมตฺถํ จรติ อตฺตโน จ ปรสฺส จ.
自见有戒、有慧、有闻者，能行自他两方之利益。
ขุ. ชา. สตฺตก. ๒๗/๒๒๑.
โย จ เมตฺตํ ภาวยติ อปฺปมาณํ ปฏิสฺสโต / ตนู สํโยชนา โหนฺติ ปสฺสโต อุปธิกฺขยํ.
常具正念、修习无量慈心、见依着之尽者，其结缚渐薄。
องฺ. อฏฺฐก. ๒๓/๑๕๒.
โย ทนฺธกาเล ตรติ ตรณีเย จ ทนฺธเย / อโยนิโส สํวิธาเนน พาโล ทุกฺขํ นิคจฺฉติ.
应缓时急、应急时缓者，是愚人；因处置不当而受苦。
ขุ. เถร. ๒๖/๓๑๓.
โย ทนฺธกาเล ทนฺเธติ ตรณีเย จ ตารเย / โยนิโส สํวิธาเนน สุขํ ปปฺโปติ ปณฺฑิโต.
应缓时缓、应急时急者，是智者；因处置得当而得乐。
ขุ. เถร. ๒๖/๓๑๓.
โย น หนฺติ น ฆาเตติ น ชินาติ น ชาปเย / เมตฺตํโส สพฺพภูตานํ เวรนฺตสฺส น เกนจิ.
不自杀亦不教他杀，不自胜亦不教他胜者，可谓对一切众生有慈心，与任何人无怨。
องฺ. อฏฺฐก. ๒๓/๑๕๒.
โย มาตรํ ปิตรํ วา มจฺโจ ธมฺเมน โปสติ / อิเธว นํ ปสํสนฺติ เปจฺจ สคฺเค ปโมทติ.
如法奉养父母者，今世为智者所赞，命终之后欢喜于天界。
ขุ. ชา. มหา. ๒๘/๑๙๖.
โย เว กตญฺญู กตเวที ธีโร / กลฺยาณมิตฺโต ทฬฺหภตฺติ จ โหติ / ทุกฺขิตสฺส สกฺกจฺจ กโรติ กิจฺจํ / ตถาวิธํ สปฺปุริสํ วทนฺติ.
知恩报恩、与善友亲近、乐于帮助落难之友的智者，被称为善人。
ขุ. ชา. จตฺตาฬีส. ๒๗/๕๔๑.
โย หเว อิณมาทาย จุชฺชมาโน ปลายติ / น หิ เต อิณมตฺถีติ ตํ ชญฺญา วสโล อิติ.
借债消费之后逃匿，并否认“我不欠你”者——当知此人是卑劣之人。
ขุ. สุ. ๒๕/๓๔๐.
โย โหติ พฺยตฺโต จ วิสารโท จ / พหุสฺสุโต ธมฺมธโร จ โหติ / ธมฺมสฺส โหติ อนุธมฺมจารี / ส ตาทิโส วุจฺจติ สงฺฆโสภโณ.
有智慧、勇敢、多闻、持法并如法而行者，被称为庄严僧团之人。
องฺ. จตุกฺก. ๒๑/๑๐.
ราคญฺจ โทสญฺจ ปหาย โมหํ / สนฺทาลยิตฺวาน สํโยชนานิ / อสนฺตสํ ชีวิตสงฺขยมฺหิ / เอโก จเร ขคฺควิสาณกปฺโป.
智者舍离贪、嗔、痴，破除结缚，于命终不惊惧，当独行如犀牛角。
ขุ. สุ. ๒๕/๓๓๙. ขุ. จู. ๓๐/๔๒๖, ๔๒๗.
สเจ อินฺทฺริยสมฺปนฺโน สนฺโต สนฺติปเท รโต / ธาเรติ อนฺติมํ เทหํ เชตฺวา มารํ สวาหนํ.
若诸根圆满、寂静而乐于寂静之道，便可谓已战胜魔王及其坐骑，持最后之身。
ขุ. อิติ. ๒๕/๒๗๑.
สเจ ภายถ ทุกฺขสฺส สเจ โว ทุกฺขมปฺปิยํ / มา กตฺถ ปาปกํ กมฺมํ อาวี วา ยทิ วา รโห.
若你畏惧痛苦，若你不喜痛苦，便莫作恶业，无论明处或暗处。
ขุ. อุ. ๒๕/๑๕๐.
สพฺพา ทิสา อนุปริคมฺม เจตสา / เนวชฺฌคา ปิยตรมตฺตนา กฺวจิ / เอวํ ปิโย ปุถุ อตฺตา ปเรสํ / ตสฺมา น หึเส ปรํ อตฺตกาโม.
我以心遍寻四方，未见何处有比自己更可爱者；他人亦如是爱其自身，故爱己者不应伤害他人。
สํ. ส. ๑๕/๑๐๙.
สลาภํ นาติมญฺเญยฺย นาญฺเญสํ ปิหยญฺจเร / อญฺเญสํ ปิหยํ ภิกฺขุ สมาธึ นาธิคจฺฉติ.
不应轻视自己所得，不应四处希求他人所得；希求他人所得的比丘，不得定。
ขุ. ธ. ๒๕/๖๕.
สาติเยสุ อนสฺสาวี อติมาเน จ โน ยุโต / สณฺโห จ ปฏิภาณวา น สทฺโธ น วิรชฺชติ.
不放纵于所悦之境、不轻慢他人、细密敏锐者，不轻信，亦不厌离。
ขุ. สุ. ๒๕/๕๐๑. ขุ. มหา. ๒๙/๒๗๙,๒๘๔.
สารตฺตา กามโภเคสุ คิทฺธา กาเมสุ มุจฺฉิตา / อติสารํ น พุชฺฌนฺติ มจฺฉา ขิปฺปํว โอฑฺฑิตํ.
耽于享受欲乐、乐着沉溺其中者，不觉自己正在失足，如鱼奔入所设之笼而不自知。
สํ. ส. ๑๕/๑๐๘.
สุปิเนน ยถาปิ สงฺคตํ / ปฏิพุทฺโธ ปุริโส น ปสฺสติ / เอวมฺปิ ปิยายิตํ ชนํ / เปตํ กาลกตํ น ปสฺสติ.
如醒来者不复见梦中所遇之境，生者亦不复见已逝的所爱之人。
ขุ. สุ. ๒๕/๔๙๒. ขุ. มหา. ๒๙/๑๕๑,๑๕๒.
เสหิ ทาเรหิ อสนฺตุฏฺโฐ เวสิยาสุ ปทุสฺสติ / ทุสฺสติ ปรทาเรสุ ตํ ปราภวโต มุขํ.
不满足于自己的妻子，却流连娼妓、侵犯他人之妻者——此为衰败之因。
ขุ. สุ. ๒๕/๓๔๘.
ปุญญวรรค — หมวดบุญ ๕ บท
อิธ นนฺทติ เปจฺจ นนฺทติ กตปุญฺโญ อุภยตฺถ นนฺทติ / ปุญฺญํ เม กตนฺติ นนฺทติ ภิยฺโย นนฺทติ สุคตึ คโต.
作福者今世喜、来世喜，两世皆喜；念“我已作福”而喜，往生善趣则更喜。
ขุ. ธ. ๒/๑๗.
อิธ โมทติ เปจฺจ โมทติ กตปุญฺโญ อุภยตฺถ โมทติ / โส โมทติ โส ปโมทติ ทิสฺวา กมฺมวิสุทฺธิมตฺตโน.
作福者今世乐、来世乐，两世皆乐；见己业清净，欢喜踊跃。
ขุ. ธ. ๒๕/๑๗.
ปุญฺญญฺเจ ปุริโส กยิรา กยิราเถนํ ปุนปฺปุนํ / ตมฺหิ ฉนฺทํ กยิราถ สุโข ปุญฺญสฺส อุจฺจโย.
人若作福，当数数作之，当于其中生喜；积累福德带来快乐。
ขุ. ธ. ๒๕/๓๐.
มาวมญฺเญถ ปุญฺญสฺส น มตฺตํ อาคมิสฺสติ / อุทพินฺทุนิปาเตน อุทกุมฺโภปิ ปูรติ / อาปูรติ ธีโร ปุญฺญสฺส โถกํ โถกํปิ อาจินํ.
不应轻视福德，以为“微少不会临身”；如水瓶因点滴而满，智者少积其福，亦终为福所满。
ขุ. ธ. ๒๕/๓๑.
สหาโย อตฺถชาตสฺส โหติ มิตฺตํ ปุนปฺปุนํ / สยํ กตานิ ปุญฺญานิ ตํ มิตฺตํ สมฺปรายิกํ.
同伴是需求屡生者的朋友；而自己所作的福德，将是来世的朋友。
สํ. ส. ๑๕/๕๑.
มัจจุวรรค — หมวดความตาย ๘ บท
อจฺจยนฺติ อโหรตฺตา ชีวิตํ อุปรุชฺฌติ / อายุ ขียติ มจฺจานํ กุนฺนทีนํว โอทกํ.
昼夜流逝，生命消磨，众生的寿命渐尽，如小溪之水。
สํ. ส. ๑๕/๑๕๙. ขุ. มหา. ๒๙/๑๔๔.
อปฺปมายุ มนุสฺสานํ หิเฬยฺย นํ สุโปริโส / จเรยฺยาทิตฺตสีโสว นตฺถิ มจฺจุสฺส นาคโม.
人寿短促，善人应轻视此寿，如头被火烧般精进而行；死亡不至，绝无可能。
สํ. ส. ๑๕/๑๕๘. ขุ. มหา. ๑๙/๑๔๓.
ทหรา จ มหนฺตา จ เย พาลา เย จ ปณฺฑิตา / สพฺเพ มจฺจุวสํ ยนฺติ สพฺเพ มจฺจุปรายนา.
无论幼与长、愚与智，皆归死亡的支配，皆以死亡为归宿。
นัย. ที. มหา. ๑๐/๑๔๑. ขุ. สุ. ๒๕/๔๔๘.
น อนฺตลิกฺเข น สมุทฺทมชฺเฌ / น ปพฺพตานํ วิวรํ ปวิสฺส / น วิชฺชตี โส ชคติปฺปเทโส / ยตฺรฏฺฐิตํ นปฺปสเหยฺย มจฺจุ.
无论住于空中、海中，或入山隙，皆不能免于死；世上没有死神不侵袭居者之地。
ขุ. ธ. ๒๕/๓๒.
ปุปฺผานิ เหว ปจินนฺตํ พฺยาสตฺตมนสํ นรํ / อติตฺตํ เยว กาเมสุ อนฺตโก กุรุเต วสํ.
死亡将采集花朵（欲乐）、心着于诸境、于欲不知足者置于其掌控之下。
ขุ. ธ. ๒๕/๒๑.
ยถา ทณฺเฑน โคปาโล คาโว ปาเชติ โคจรํ / เอวํ ชรา จ มจฺจุ จ อายุํ ปาเชนฺติ ปาณินํ.
如牧牛者以杖驱牛群赴牧场，老与死亦如是驱赶众生的寿命。
ขุ. ธ. ๒๕/๓๓.
ยถาปิ กุมฺภการสฺส กตา มตฺติกภาชนา / สพฺเพ เภทนปริยนฺตา เอวํ มจฺจาน ชีวิตํ.
如陶匠所制的陶器终归破碎，众生的生命亦复如是。
นัย. ที. มหา. ๑๐/๑๔๑. ขุ. สุ. ๒๕/๔๔๘.
ยถา วาริวโห ปูโร วเห รุกฺเข ปกูลเช / เอวํ ชราย มรเณน วุยฺหนฺเต สพฺพปาณิโน.
如满溢的洪水冲走岸边生长的树木，一切众生亦被老与死冲走。
ขุ. ชา. มหา. ๒๘/๑๖๔.
วาจาวรรค — หมวดวาจา ๙ บท
กลฺยาณิเมว มุญฺเจยฺย น หิ มุญฺเจยฺย ปาปิกํ / โมกฺโข กลฺยาณิยา สาธุ มุตฺวา ตปฺปติ ปาปิกํ.
应只出和善之言，绝不出恶言；出言和善能成办利益，出恶言者必遭苦恼。
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๒๘.
ตเมว วาจํ ภาเสยฺย ยายตฺตานํ น ตาปเย / ปเร จ น วิหึเสยฺย สา เว วาจา สุภาสิตา.
应说不使自己苦恼、不伤害他人的话；此语方为善说。
ขุ. สุ. ๒๕/๔๑๑.
นาติเวลํ ปภาเสยฺย น ตุณฺหี สพฺพทา สิยา / อวิกิณฺณํ มิตํ วาจํ ปตฺเต กาเล อุทีริเย.
不应说话过时，也不应一味沉默；时机到来时，应适量而言，不杂乱冗长。
ขุ. ชา. มหา. ๒๘/๓๓๘.
ปิยวาจเมว ภาเสยฺย ยา วาจา ปฏินนฺทิตา / ยํ อนาทาย ปาปานิ ปเรสํ ภาสเต ปิยํ.
应只说听者喜爱悦意之语；因为善人不理会他人的恶言，只说柔美之语。
ขุ. สุ. ๒๕/๔๑๒.
ปุริสสฺส หิ ชาตสฺส กุธารี ชายเต มุเข / ยาย ฉินฺทติ อตฺตานํ พาโล ทุพฺภาสิตํ ภณํ.
人生下来时，口中便生有一把斧；愚人说恶语，便是以此斧砍自己。
องฺ. ทสก. ๒๔/๑๘๕.
ยญฺหิ กยิรา ตญฺหิ วเท ยํ น กยิรา น ตํ วเท / อกโรนฺตํ ภาสมานํ ปริชานนฺติ ปณฺฑิตา.
所做之事可说，未做之事不应说；智者能识别只说不做之人。
ขุ. เถร. ๒๖/๓๐๙.
โย อตฺตเหตุ ปรเหตุ ธนเหตุ จ โย นโร / สกฺขิปุฏฺโฐ มุสา พฺรูติ ตํ ชญฺญา วสโล อิติ.
被举为证人而作假证者——或为己、或为他人、或为财——当知此人是卑劣之人。
ขุ. สุ. ๒๕/๓๕๐.
โย นินฺทิยํ ปสํสติ ตํ วา นินฺทติ โย ปสํสิโย / วิจินาติ มุเขน โส กลึ กลินา เตน สุขํ น วินฺทติ.
赞叹应受责者、责备应受赞者，以口积过；因此过失，不得安乐。
องฺ. จตุกฺก. ๒๑/๔.
สหสฺสมปิ เจ วาจา อนตฺถปทสญฺหิตา / เอกํ อตฺถปทํ เสยฺโย ยํ สุตฺวา อุปสมฺมติ.
胜过由无义之言组成的千句，一句有义之言闻之能令寂静者更为殊胜。
ขุ. ธ. ๒๕/๒๘.
วิริยวรรค — หมวดความเพียร ๖ บท
อปฺปเกนปิ เมธาวี ปาภเฏน วิจกฺขโณ / สมุฏฺฐาเปติ อตฺตานํ อณุํ อคฺคึว สนฺธมํ.
有智慧且灵巧者，即使本钱微薄，亦能立足，如以小火引燃。
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๒.
อโมฆํ ทิวสํ กยิรา อปฺเปน พหุเกน วา / ยํ ยํ วิวหเต รตฺติ ตทูนนฺตสฺส ชีวิตํ.
不应令昼夜空过，无论利益大小；因为昼夜从谁身边流逝，其生命便因此而减损。
ขุ. เถร. ๒๖/๓๓๕.
อุฏฺฐาตา กมฺมเธยฺเยสุ อปฺปมตฺโต วิธานวา / สมํ กปฺเปติ ชีวิตํ สมฺภตํ อนุรกฺขติ.
勤于职守、不放逸、善于经营、量入为出者，能保有所得之财。
องฺ. อฏฺฐก. ๒๓/๒๙๘.
จกฺขุมา วิสมานีว วิชฺชมาเน ปรกฺกเม / ปณฺฑิโต ชีวโลกสฺมึ ปาปานิ ปริวชฺชเย.
既有精进，智者当于此世远离恶，如有目者避开崎岖之路。
ขุ. อุ. ๒๕/๑๔๙.
โย จ วสฺสสตํ ชีเว กุสีโต หีนวีริโย / เอกาหํ ชีวิตํ เสยฺโย วิริยํ อารภโต ทฬฺหํ.
懈怠而精进低劣者纵活百年，不如坚固发起精进者活一日。
ขุ. ธ. ๒๕/๓๐.
โย จ สีตญฺจ อุณฺหญฺจ ติณา ภิยฺโย น มญฺญติ / กรํ ปุริสกิจฺจานิ โส สุขา น วิหายติ.
视寒暑不过如草芥、尽人之职者，不失于安乐。
ที. ปาฏิ. ๑๑/๑๙๙.
สัทธาวรรค — หมวดศรัทธา ๔ บท
เอโกปิ สทฺโธ เมธาวี อสฺสทฺธานํ จ ญาตินํ / ธมฺมฏฺโฐ สีลสมฺปนฺโน โหติ อตฺถาย พนฺธุนํ.
有信、有慧、住于法、具足戒者，即使仅一人，亦能利益无信的亲族眷属。
ขุ. เถร. ๒๖/๓๐๖.
ทสฺสนกาโม สีลวตํ สทฺธมฺมํ โสตุมิจฺฉติ / วิเนยฺย มจฺเฉรมลํ ส เว สทฺโธติ วุจฺจติ.
乐见持戒者、愿闻正法、已除悭吝之垢者，被称为有信之人。
องฺ. ติก. ๒๐/๑๙๑.
สทฺโธ สีเลน สมฺปนฺโน ยโสโภคสมปฺปิโต / ยํ ยํ ปเทสํ ภชติ ตตฺถ ตตฺเถว ปูชิโต.
有信、具戒、兼具名声与财富者，所至之处皆受敬奉。
ขุ. ธ. ๒๕/๕๕.
เย นํ ททนฺติ สทฺธาย วิปฺปสนฺเนน เจตสา / ตเมว อนฺนํ ภชติ อสฺมึ โลเก ปรมฺหิ จ.
心怀净信、以信施食者，于今世与来世皆得饮食。
สํ. ส. ๑๕/๘๒.
สีลวรรค — หมวดศีล ๑๒ บท
อาทิ สีลํ ปติฏฺฐา จ กลฺยาณานญฺจ มาตุกํ / ปมุขํ สพฺพธมฺมานํ ตสฺมา สีลํ วิโสธเย.
戒是最初的依止，是一切善法之母，是诸法之首；故应令戒清净。
ขุ. เถร. ๒๖/๓๕๘.
อวณฺณญฺจ อกิตฺติญฺจ ทุสฺสีโล ลภเต นโร / วณฺณํ กิตฺตึ ปสํสญฺจ สทา ลภติ สีลวา.
破戒者遭受谴责与恶名；持戒者恒受美名与赞誉。
ขุ. เถร. ๒๖/๓๕๗.
อิเธว กิตฺตึ ลภติ เปจฺจ สคฺเค จ สุมโน / สพฺพตฺถ สุมโน ธีโร สีเลสุ สุสมาหิโต.
善安住于戒的智者，今世得名声，命终之后欢喜于天界，可谓处处欢喜。
ขุ. เถร. ๒๖/๓๕๘.
อิเธว นินฺทํ ลภติ เปจฺจาปาเย จ ทุมฺมโน / สพฺพตฺถ ทุมฺมโน พาโล สีเลสุ อสมาหิโต.
不安住于戒的愚人，今世受谴责，命终之后于恶道忧愁，可谓处处忧愁。
ขุ. เถร. ๒๖/๓๕๘.
กาเยน วาจาย จ โยธ สญฺญโต / มนสา จ กิญฺจิ น กโรติ ปาปํ / น อตฺตเหตุ อลิกํ ภณาติ / ตถาวิธํ สีลวนฺตํ วทนฺติ.
于此世身、语、意皆自制，不作任何恶，不为己而妄语者，被称为持戒者。
ขุ. ชา. จตฺตาฬีส. ๒๗/๕๔๐.
ตสฺมา หิ นารี จ นโร จ สีลวา / อฏฺฐงฺคุเปตํ อุปวสฺสุโปสถํ / ปุญฺญานิ กตฺวาน สุขุทฺริยานิ / อนินฺทิตา สคฺคมุเปนฺติ ฐานํ.
是故持戒的女子与男子，守持八支布萨、作以乐为利益之福者，不受谴责，往生天界。
องฺ. ติก. ๒๐/๒๗๖.
น เวทา สมฺปรายาย น ชาติ นปิ พนฺธวา / สกญฺจ สีลสํสุทฺธํ สมฺปรายสุขาวหํ.
咒术、出身、眷属皆不能带来来世之乐；唯自身善清净之戒，能带来来世之乐。
ขุ. ชา. ปญฺจก. ๒๗/๑๗๕.
พหุสฺสุโตปิ เจ โหติ สีเลสุ สุสมาหิโต / อุภเยน นํ ปสํสนฺติ สีลโต จ สุเตน จ.
若多闻而善住于戒，智者以两种功德赞叹他：戒与闻。
องฺ. จตุกฺก. ๒๑/๙.
โย จ วสฺสสตํ ชีเว ทุสฺสีโล อสมาหิโต / เอกาหํ ชีวิตํ เสยฺโย สีลวนฺตสฺส ฌายิโน.
无戒而心不定者纵活百年，不如持戒修禅者活一日。
ขุ. ธ. ๒๕/๒๙.
สีลเมวิธ สิกฺเขถ อสฺมึ โลเก สุสิกฺขิตํ / สีลํ หิ สพฺพสมฺปตฺตึ อุปนาเมติ เสวิตํ.
应于此世学戒；善学善行之戒，于此世能带来一切成就。
ขุ. เถร. ๒๖/๓๕๗.
สีลํ รกฺเขยฺย เมธาวี ปตฺถยาโน ตโย สุเข / ปสํสํ วิตฺติลาภญฺจ เปจฺจ สคฺเค ปโมทนํ.
智者若欲求三种乐——赞誉、获财，以及命终后欢喜于天界——当持戒。
ขุ. เถร. ๒๖/๓๕๗.
สีลวา หิ พหู มิตฺเต สญฺญเมนาธิคจฺฉติ / ทุสฺสีโล ปน มิตฺเตหิ ธํสเต ปาปมาจรํ.
持戒者以其自制而得众多朋友；无戒者行为恶劣，与朋友离散。
ขุ. เถร. ๒๖/๓๕๗.
เสวนาวรรค — หมวดคบหา ๗ บท
อสนฺเต นูปเสเวยฺย สนฺเต เสเวยฺย ปณฺฑิโต / อสนฺโต นิรยํ เนนฺติ สนฺโต ปาเปนฺติ สุคตึ.
 คำอธิบาย
智者不应亲近恶人，而应亲近善人；恶人引人入地狱，善人使人至善趣。
ขุ. ชา. วีส. ๒๗/๔๓๗.
ตครํ ว ปลาเสน โย นโร อุปนยฺหติ / ปตฺตาปิ สุรภี วายนฺติ เอวํ ธีรูปเสวนา.
 คำอธิบาย
如用树叶包裹沉香，树叶亦随之芬芳；亲近智者亦复如是。
ขุ. ชา. วีส. ๒๗/๔๓๗.
น ปาปชนสํเสวี อจฺจนฺตสุขเมธติ / โคธากุลํ กกณฺฏาว กลึ ปาเปติ อตฺตนํ.
 คำอธิบาย
亲近恶人者不得纯粹的安乐，反使自己遭殃，如同变色龙误入巨蜥群中。
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๔๖.
ปาปมิตฺเต วิวชฺเชตฺวา ภเชยฺยุตตมปุคฺคเล / โอวาเท จสฺส ติฏฺเฐยฺย ปตฺเถนฺโต อจลํ สุขํ.
欲求安稳之乐者，应远离恶友，唯亲近最上之人，并安住于其教诲。
ขุ. เถร. ๒๖/๓๐๙.
ปูติมจฺฉํ กุสคฺเคน โย นโร อุปนยฺหติ / กุสาปิ ปูตี วายนฺติ เอวํ พาลูปเสวนา.
如用茅草包裹臭鱼，茅草亦随之腐臭；亲近愚人亦复如是。
ขุ. ชา มหา. ๒๘/๓๐๓.
ยาทิสํ กุรุเต มิตฺตํ ยาทิสญฺจูปเสวติ, / โสปิ ตาทิสโก โหติ สหวาโส หิ ตาทิโส.
 คำอธิบาย
结交怎样的人为友，与怎样的人为伍，自己便成为怎样的人；因为共处使人如此。
ขุ. ชา. วีส. ๒๓/๔๓๗.
สทฺเธน จ เปสเลน จ / ปญฺญวตา พหุสฺสุเตน จ / สขิตํ หิ กเรยฺย ปณฺฑิโต. / ภทฺโท สปฺปุริเสหิ สงฺคโม.
 คำอธิบาย
智者应与有信心、爱戒行、有智慧且多闻的人为友；因为与善人交往是增上之道。
ขุ. เถร. ๒๖/๔๐๕.
บาลีอักษรโรมันถอดจากอักษรไทยโดยอัตโนมัติ · คำอธิบายแสดงเฉพาะบทที่ผ่านการตรวจทานแล้ว
ฝึกแต่งกระทู้ธรรม แบบฝึกท่องจำ ปัญหาธรรมศึกษาย้อนหลัง หน้าหลัก