พุทธศาสนสุภาษิต

สำหรับวิชากระทู้ธรรม — บาลี คำแปล คัมภีร์ที่มา และคำอธิบายความหมาย เพื่อใช้ศึกษาและเป็นแบบอย่างในการแต่งกระทู้ธรรม

คำอธิบายเป็นเพียงตัวอย่างการตีความ ไม่ใช่เฉลย — ใช้เป็นแนวทางเบื้องต้น และควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ

นักธรรม
ธรรมศึกษา (ในประเทศ)
ธรรมศึกษา (ต่างประเทศ)
ภาษา / Language : ไทยEnglishIndonesia中文DeutschDanskहिन्दी日本語नेपाली
ธรรมศึกษาชั้นเอก ระดับอุดมศึกษาและประชาชนทั่วไป · ขอบข่ายหลักสูตร ๙ ช่วงชั้น ๒๕๖๔ · ๒๐ บท · มีคำอธิบายแล้ว ๖ บท
กัมมวรรค — หมวดกรรม ๔ บท
อติสีตํ อติอุณฺหํ อติสายมิทํ อหุ / อิติ วิสฺสฏฺฐกมฺมนฺเต อตฺถา อจฺเจนฺติ มาณเว.
 คำอธิบาย
「寒すぎる、暑すぎる、もう遅い」と言って仕事を捨てる人からは、あらゆる利益が過ぎ去っていく。
ทีฆนิกาย ปาฏิกวรรค (ที. ปาฏิ. ๑๑/๑๙๙.)
ยาทิสํ วปเต พีชํ ตาทิสํ ลภเต ผลํ / กลฺยาณการี กลฺยาณํ ปาปการี จ ปาปกํ.
 คำอธิบาย
蒔いた種のとおりに実を得る。善をなす者は善を、悪をなす者は悪を得る。
สังยุตตนิกาย สคาถวรรค (สํ. ส. ๑๕/๓๓๓.)
อถ ปาปานิ กมฺมานิ กรํ พาโล น พุชฺฌติ / เสหิ กมฺเมหิ ทุมฺเมโธ อคฺคิทฑฺโฒว ตปฺปติ.
 คำอธิบาย
智慧の乏しい愚者は悪業をなしても気づかず、火に焼かれるように自らの業に苦しむ。
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๓๓.)
สุขกามานิ ภูตานิ โย ทณฺเฑน วิหึสติ / อตฺตโน สุขเมสาโน เปจฺจ โส น ลภเต สุขํ.
 คำอธิบาย
生きとし生けるものは楽を求める。自らの楽を求めて暴力で他を害する者は、死後に楽を得ない。
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๓๒.)
จิตตวรรค — หมวดจิต ๔ บท
อานาปานสฺสติ ยสฺส ปริปุณฺณา สุภาวิตา / กาโยปิ อนิญฺชิโต โหติ จิตฺตมฺปิ โหติ อนิญฺชิตํ.
出入息念をよく円満に修した者は、身も心も震えない。
ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค (ขุ. ปฏิ. ๓๑/๒๕๐.)
ทิโส ทิสํ ยํ ตํ กยิรา เวรี วา ปน เวรินํ / มิจฺฉาปณิหิตํ จิตฺตํ ปาปิโย นํ ตโต กเร.
盗賊が盗賊を、敵が敵を害することもあろうが、誤って向けられた心はそれ以上に害をなす。
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๒๐.)
ยถา อคารํ ทุจฺฉนฺนํ วุฏฺฐี สมติวิชฺฌติ / เอวํ อภาวิตํ จิตฺตํ ราโค สมติวิชฺฌติ.
屋根の葺き方の悪い家に雨が漏れ入るように、修されていない心に貪欲が漏れ入る。
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๑๖.)
จิตฺเตน นียติ โลโก จิตฺเตน ปริกสฺสติ / จิตฺตสฺส เอกธมฺมสฺส สพฺเพว วสมนฺวคู.
世は心に導かれ、心に引きずられる。すべての生きものは、心というただ一つのものの支配下にある。
สังยุตตนิกาย สคาถวรรค (สํ. ส. ๑๕/๕๔.)
มัจจุวรรค — หมวดความตาย ๔ บท
อจฺจยนฺติ อโหรตฺตา ชีวิตํ อุปรุชฺฌติ / อายุ ขียติ มจฺจานํ กุนฺนทีนํว โอทกํ.
昼夜は過ぎ去り、命は尽きてゆき、生きものの寿命は小川の水のように尽きる。
สังยุตตนิกาย สคาถวรรค (สํ. ส. ๑๕/๑๕๙. ขุ. มหา. ๒๙/๑๔๔.)
ทหรา จ มหนฺตา จ เย พาลา เย จ ปณฺฑิตา / สพฺเพ มจฺจุวสํ ยนฺติ สพฺเพ มจฺจุปรายนา.
幼き者も老いた者も、愚者も賢者も、すべて死の支配下に赴き、すべて死を前にしている。
ขุททกนิกาย สุตตนิบาต (นัย. ที. มหา. ๑๐/๑๔๑. ขุ. สุ. ๒๕/๔๔๘.)
ยถา วาริวโห ปูโร วเห รุกฺเข ปกูลเช / เอวํ ชราย มรเณน วุยฺหนฺเต สพฺพปาณิโน.
岸まで満ちた川が岸辺に生えた木々を押し流すように、すべての生きものは老いと死によって押し流される。
ขุททกนิกาย ชาดก มหานิบาต (ขุ. ชา. มหา. ๒๘/๑๖๔.)
ยถา ทณฺเฑน โคปาโล คาโว ปาเชติ โคจรํ / เอวํ ชรา จ มจฺจุ จ อายุํ ปาเชนฺติ ปาณินํ.
牛飼いが杖で牛の群れを牧場へ追い立てるように、老いと死は生きものの命を追い立てる。
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๓๓.)
ปัญญาวรรค — หมวดปัญญา ๔ บท
ปญฺญา หิ เสฏฺฐา กุสลา วทนฺติ / นกฺขตฺตราชาริว ตารกานํ / สีลํ สิรี จาปิ สตญฺจ ธมฺโม / อนฺวายิกา ปญฺญวโต ภวนฺติ.
 คำอธิบาย
賢い人々は言う、智慧こそ最上であると。月が星々にまさるように。戒も栄光も善人の法も、智慧ある者に従う。
ขุททกนิกาย ชาดก จัตตาฬีสนิบาต (ขุ. ชา. จตฺตาฬีส. ๒๗/๕๔๑.)
ยสํ ลทฺธาน ทุมฺเมโธ อนตฺถํ จรติ อตฺตโน / อตฺตโน จ ปเรสญฺจ หึสาย ปฏิปชฺชติ.
 คำอธิบาย
智慧の乏しい者は名声を得ると、自らに益のないことを行い、自他を害するように振る舞う。
ขุททกนิกาย ชาดก เอกนิบาต (ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๔๐.)
ปญฺญาย ติตฺตินํ เสฏฺฐํ น โส กาเมหิ ตปฺปติ / ปญฺญาย ติตฺตํ ปุริสํ ตณฺหา น กุรุเต วสํ.
あらゆる満足のうち、智慧による満足が最上である。智慧に満ち足りた者は欲に苦しめられず、渇愛は智慧に満ち足りた者を支配できない。
ขุททกนิกาย ชาดก ทวาทสกนิบาต (ขุ. ชา. ทฺวาทส. ๒๗/๓๒๙.)
ปญฺญา สุตวินิจฺฉินี ปญฺญา กิตฺติสิโลกวฑฺฒนี / ปญฺญาสหิโต นโร อิธ อปิ ทุกฺเขสุ สุขานิ วินฺทติ.
智慧は聞いたことを判断する手段であり、智慧は名誉と名声を増す。この世で智慧を具えた人は、苦の中にあっても楽を見いだす。
ขุททกนิกาย เถรคาถา (ขุ. เถร. ๒๖/๓๕๐.)
ปุคคลวรรค — หมวดบุคคล ๔ บท
อกฺโกธสฺส กุโต โกโธ ทนฺตสฺส สมชีวิโน / สมฺมทญฺญา วิมุตฺตสฺส อุปสนฺตสฺส ตาทิโน.
怒りなく、調えられ、等しく生き、正しく知って解脱し、寂静で安住する者――どこから怒りが来ようか。
ขุททกนิกาย เถรคาถา (ขุ. เถร. ๒๖/๓๓๔.)
อปฺปสฺสาทา ทุกฺขา กามา อิติ วิญฺญาย ปณฺฑิโต / อปิ ทิพฺเพสุ กาเมสุ รตึ โส นาธิคจฺฉติ.
諸々の欲は楽しみ少なく苦多い。これを知る賢者は、天の欲にさえ心を寄せない。
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๔๐.)
ชยํ เวรํ ปสวติ ทุกฺขํ เสติ ปราชิโต / อุปสนฺโต สุขํ เสติ หิตฺวา ชยปราชยํ.
勝者は怨みを生み、敗者は苦しんで臥す。勝ち負けを捨てて心静まった者は、安らかに臥す。
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๔๒.)
น ชจฺจา วสโล โหติ น ชจฺจา โหติ พฺราหฺมโณ / กมฺมุนา วสโล โหติ กมฺมุนา โหติ พฺราหฺมโณ.
生まれによって卑しいのではなく、生まれによって尊いのでもない。（そうではなく）行いによって卑しく、行いによって尊いのである。
ขุททกนิกาย สุตตนิบาต (ขุ. สุ. ๒๕/๓๕๒.)
บาลีอักษรโรมันถอดจากอักษรไทยโดยอัตโนมัติ · คำอธิบายแสดงเฉพาะบทที่ผ่านการตรวจทานแล้ว
ฝึกแต่งกระทู้ธรรม แบบฝึกท่องจำ ปัญหาธรรมศึกษาย้อนหลัง หน้าหลัก