พุทธศาสนสุภาษิต

สำหรับวิชากระทู้ธรรม — บาลี คำแปล คัมภีร์ที่มา และคำอธิบายความหมาย เพื่อใช้ศึกษาและเป็นแบบอย่างในการแต่งกระทู้ธรรม

คำอธิบายเป็นเพียงตัวอย่างการตีความ ไม่ใช่เฉลย — ใช้เป็นแนวทางเบื้องต้น และควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ

นักธรรม
ธรรมศึกษา (ในประเทศ)
ธรรมศึกษา (ต่างประเทศ)
ภาษา / Language : ไทยEnglishIndonesia中文DeutschDanskहिन्दी日本語नेपाली
ธรรมศึกษาชั้นเอก ระดับอุดมศึกษาและประชาชนทั่วไป · ขอบข่ายหลักสูตร ๙ ช่วงชั้น ๒๕๖๔ · ๒๐ บท · มีคำอธิบายแล้ว ๖ บท
กัมมวรรค — หมวดกรรม ๔ บท
อติสีตํ อติอุณฺหํ อติสายมิทํ อหุ / อิติ วิสฺสฏฺฐกมฺมนฺเต อตฺถา อจฺเจนฺติ มาณเว.
 คำอธิบาย
以“太冷、太热、太晚了”为借口而放弃工作的人，一切利益都会从他身边流逝。
ทีฆนิกาย ปาฏิกวรรค (ที. ปาฏิ. ๑๑/๑๙๙.)
ยาทิสํ วปเต พีชํ ตาทิสํ ลภเต ผลํ / กลฺยาณการี กลฺยาณํ ปาปการี จ ปาปกํ.
 คำอธิบาย
播下什么种子，便收获什么果实：行善者得善，作恶者得恶。
สังยุตตนิกาย สคาถวรรค (สํ. ส. ๑๕/๓๓๓.)
อถ ปาปานิ กมฺมานิ กรํ พาโล น พุชฺฌติ / เสหิ กมฺเมหิ ทุมฺเมโธ อคฺคิทฑฺโฒว ตปฺปติ.
 คำอธิบาย
愚痴少慧的人造作恶业时并不自觉，却因自己的业而受煎熬，如同被火焚烧。
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๓๓.)
สุขกามานิ ภูตานิ โย ทณฺเฑน วิหึสติ / อตฺตโน สุขเมสาโน เปจฺจ โส น ลภเต สุขํ.
 คำอธิบาย
众生皆求安乐。为求自身安乐而以刑杖伤害众生的人，死后得不到安乐。
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๓๒.)
จิตตวรรค — หมวดจิต ๔ บท
อานาปานสฺสติ ยสฺส ปริปุณฺณา สุภาวิตา / กาโยปิ อนิญฺชิโต โหติ จิตฺตมฺปิ โหติ อนิญฺชิตํ.
已圆满修习出入息念者，其身与心皆不动摇。
ขุททกนิกาย ปฏิสัมภิทามรรค (ขุ. ปฏิ. ๓๑/๒๕๐.)
ทิโส ทิสํ ยํ ตํ กยิรา เวรี วา ปน เวรินํ / มิจฺฉาปณิหิตํ จิตฺตํ ปาปิโย นํ ตโต กเร.
盗贼害盗贼，怨敌害怨敌；然而邪向之心，为害更甚于此。
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๒๐.)
ยถา อคารํ ทุจฺฉนฺนํ วุฏฺฐี สมติวิชฺฌติ / เอวํ อภาวิตํ จิตฺตํ ราโค สมติวิชฺฌติ.
如雨漏入盖得不好的房屋，贪欲亦渗入未修之心。
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๑๖.)
จิตฺเตน นียติ โลโก จิตฺเตน ปริกสฺสติ / จิตฺตสฺส เอกธมฺมสฺส สพฺเพว วสมนฺวคู.
世间为心所引导，为心所牵引；一切众生皆随顺于心这一法。
สังยุตตนิกาย สคาถวรรค (สํ. ส. ๑๕/๕๔.)
มัจจุวรรค — หมวดความตาย ๔ บท
อจฺจยนฺติ อโหรตฺตา ชีวิตํ อุปรุชฺฌติ / อายุ ขียติ มจฺจานํ กุนฺนทีนํว โอทกํ.
昼夜流逝，生命消磨，众生的寿命渐尽，如小溪之水。
สังยุตตนิกาย สคาถวรรค (สํ. ส. ๑๕/๑๕๙. ขุ. มหา. ๒๙/๑๔๔.)
ทหรา จ มหนฺตา จ เย พาลา เย จ ปณฺฑิตา / สพฺเพ มจฺจุวสํ ยนฺติ สพฺเพ มจฺจุปรายนา.
无论幼与长、愚与智，皆归死亡的支配，皆以死亡为归宿。
ขุททกนิกาย สุตตนิบาต (นัย. ที. มหา. ๑๐/๑๔๑. ขุ. สุ. ๒๕/๔๔๘.)
ยถา วาริวโห ปูโร วเห รุกฺเข ปกูลเช / เอวํ ชราย มรเณน วุยฺหนฺเต สพฺพปาณิโน.
如满溢的洪水冲走岸边生长的树木，一切众生亦被老与死冲走。
ขุททกนิกาย ชาดก มหานิบาต (ขุ. ชา. มหา. ๒๘/๑๖๔.)
ยถา ทณฺเฑน โคปาโล คาโว ปาเชติ โคจรํ / เอวํ ชรา จ มจฺจุ จ อายุํ ปาเชนฺติ ปาณินํ.
如牧牛者以杖驱牛群赴牧场，老与死亦如是驱赶众生的寿命。
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๓๓.)
ปัญญาวรรค — หมวดปัญญา ๔ บท
ปญฺญา หิ เสฏฺฐา กุสลา วทนฺติ / นกฺขตฺตราชาริว ตารกานํ / สีลํ สิรี จาปิ สตญฺจ ธมฺโม / อนฺวายิกา ปญฺญวโต ภวนฺติ.
 คำอธิบาย
智者说：智慧最为殊胜，如月胜于众星；戒、吉祥与善人之法，皆随顺有智慧者。
ขุททกนิกาย ชาดก จัตตาฬีสนิบาต (ขุ. ชา. จตฺตาฬีส. ๒๗/๕๔๑.)
ยสํ ลทฺธาน ทุมฺเมโธ อนตฺถํ จรติ อตฺตโน / อตฺตโน จ ปเรสญฺจ หึสาย ปฏิปชฺชติ.
 คำอธิบาย
劣慧之人得到名位后，行不利于己之事，且损害自己与他人。
ขุททกนิกาย ชาดก เอกนิบาต (ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๔๐.)
ปญฺญาย ติตฺตินํ เสฏฺฐํ น โส กาเมหิ ตปฺปติ / ปญฺญาย ติตฺตํ ปุริสํ ตณฺหา น กุรุเต วสํ.
诸满足之中，以智慧满足最为殊胜；以智慧满足者，不为欲所恼；渴爱不能使以智慧满足者屈服。
ขุททกนิกาย ชาดก ทวาทสกนิบาต (ขุ. ชา. ทฺวาทส. ๒๗/๓๒๙.)
ปญฺญา สุตวินิจฺฉินี ปญฺญา กิตฺติสิโลกวฑฺฒนี / ปญฺญาสหิโต นโร อิธ อปิ ทุกฺเขสุ สุขานิ วินฺทติ.
智慧是判断所闻的工具，智慧增长荣誉与声名；此世具足智慧者，即使在苦中亦能得乐。
ขุททกนิกาย เถรคาถา (ขุ. เถร. ๒๖/๓๕๐.)
ปุคคลวรรค — หมวดบุคคล ๔ บท
อกฺโกธสฺส กุโต โกโธ ทนฺตสฺส สมชีวิโน / สมฺมทญฺญา วิมุตฺตสฺส อุปสนฺตสฺส ตาทิโน.
无忿、已调伏、平等而住、以正智解脱、寂静安住者——忿怒从何而来？
ขุททกนิกาย เถรคาถา (ขุ. เถร. ๒๖/๓๓๔.)
อปฺปสฺสาทา ทุกฺขา กามา อิติ วิญฺญาย ปณฺฑิโต / อปิ ทิพฺเพสุ กาเมสุ รตึ โส นาธิคจฺฉติ.
诸欲乐少苦多；智者知此，即使是天界之欲亦不贪着。
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๔๐.)
ชยํ เวรํ ปสวติ ทุกฺขํ เสติ ปราชิโต / อุปสนฺโต สุขํ เสติ หิตฺวา ชยปราชยํ.
胜者招怨，败者苦卧；舍胜负而心寂静者，安乐而卧。
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๔๒.)
น ชจฺจา วสโล โหติ น ชจฺจา โหติ พฺราหฺมโณ / กมฺมุนา วสโล โหติ กมฺมุนา โหติ พฺราหฺมโณ.
非因出身而卑劣，非因出身而高贵；（而是）因行为而卑劣，因行为而高贵。
ขุททกนิกาย สุตตนิบาต (ขุ. สุ. ๒๕/๓๕๒.)
บาลีอักษรโรมันถอดจากอักษรไทยโดยอัตโนมัติ · คำอธิบายแสดงเฉพาะบทที่ผ่านการตรวจทานแล้ว
ฝึกแต่งกระทู้ธรรม แบบฝึกท่องจำ ปัญหาธรรมศึกษาย้อนหลัง หน้าหลัก