พุทธศาสนสุภาษิต

สำหรับวิชากระทู้ธรรม — บาลี คำแปล คัมภีร์ที่มา และคำอธิบายความหมาย เพื่อใช้ศึกษาและเป็นแบบอย่างในการแต่งกระทู้ธรรม

คำอธิบายเป็นเพียงตัวอย่างการตีความ ไม่ใช่เฉลย — ใช้เป็นแนวทางเบื้องต้น และควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ

ธรรมศึกษา (ต่างประเทศ)
ธรรมศึกษาชั้นตรี (ต่างประเทศ) · หลักสูตรฉบับปรับปรุง ๒๕๕๗ · ๔๓ บท · มีคำอธิบายแล้ว ๔๓ บท
สีลวรรค — หมวดศีล
สีลวรรค — หมวดศีล · ธรรมศึกษาชั้นตรี (ต่างประเทศ)
บาลี (อักษรไทย)
สํวาเสน สีลํ เวทิตพฺพํ.
Pāli (Roman) ถอดอัตโนมัติ
Saṃvāsena sīlaṃ veditabbaṃ.
คัมภีร์ที่มา : นัย-ขุ. อุ. ๒๕/๑๗๘.
คำแปล : ศีลพึงรู้ได้เพราะอยู่ร่วมกัน.
คำแปลทุกภาษา / All languages (9)
ไทยศีลพึงรู้ได้เพราะอยู่ร่วมกัน.
EnglishVirtue is known through living together.
IndonesiaSila dapat diketahui melalui hidup bersama.
中文戒行可由共处而得知。
DeutschSittlichkeit erkennt man im Zusammenleben.
DanskDyd kendes ved at leve sammen.
हिन्दीशील साथ रहने से जाना जाता है।
日本語戒は共に住むことによって知られる。
नेपालीशील सँगै बस्दा थाहा हुन्छ।

คำอธิบาย
คำอธิบายนี้เป็นเพียงตัวอย่างการตีความพุทธศาสนสุภาษิต ไม่ใช่เฉลย ผู้ศึกษาควรใช้เป็นแนวทางเบื้องต้นเท่านั้น หากต้องการความพิสดาร ควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ ประกอบด้วย

พุทธศาสนสุภาษิตที่ว่า “สํวาเสน สีลํ เวทิตพฺพํ” แปลว่า “ศีลพึงรู้ได้เพราะอยู่ร่วมกัน” คำว่า “อยู่ร่วมกัน” หมายถึงการดำเนินชีวิตใกล้ชิดกัน ซึ่งเปิดโอกาสให้เห็นความประพฤติของกันและกันอย่างต่อเนื่อง หลักนี้สามารถนำมาประยุกต์กับการเรียน การทำงาน และการคบหากันได้ สุภาษิตนี้สอนว่า การจะรู้ว่าบุคคลมีความประพฤติดีงามเพียงใด ควรพิจารณาจากการปฏิบัติจริงอย่างสม่ำเสมอ ไม่ด่วนตัดสินจากรูปลักษณ์ คำพูด หรือความประทับใจเมื่อแรกพบ

พระพุทธองค์ตรัสว่า ศีลพึงรู้ได้ด้วยการอยู่ร่วมกัน โดยต้องอาศัยเวลานาน มิใช่เพียงชั่วระยะเวลาสั้น ๆ อีกทั้งผู้พิจารณาต้องใส่ใจและมีปัญญา การอยู่ร่วมกันเพียงอย่างเดียวจึงยังไม่เพียงพอ หากไม่สนใจสังเกตหรือไม่พิจารณาอย่างรอบคอบ ก็อาจเข้าใจความประพฤติของผู้อื่นคลาดเคลื่อนได้ สิ่งสำคัญคือการพิจารณาว่า บุคคลนั้นรักษาความประพฤติดีงามอย่างต่อเนื่องหรือไม่ มีความซื่อสัตย์ ไม่เอาเปรียบ และไม่เบียดเบียนผู้อื่นเพียงใด

การใช้เวลาศึกษาความประพฤติช่วยให้เห็นบุคคลในหลายสถานการณ์ ทั้งในการดำเนินชีวิตตามปกติ เมื่อมีผลประโยชน์เข้ามาเกี่ยวข้อง และเมื่อเกิดความขัดแย้ง จึงมีข้อมูลประกอบการพิจารณามากกว่าการพบกันเพียงครั้งเดียว อย่างไรก็ตาม การพิจารณาควรเป็นไปอย่างเป็นธรรม ไม่มุ่งจับผิดหรือตัดสินจากความชอบและความไม่ชอบส่วนตัว และควรแยกความผิดพลาดเฉพาะครั้งออกจากพฤติกรรมที่กระทำซ้ำเป็นปกติ รวมทั้งพิจารณาความตั้งใจแก้ไขปรับปรุงตนของบุคคลนั้นด้วย

ในชีวิตประจำวัน การคบเพื่อนควรพิจารณาว่าเพื่อนมีความซื่อสัตย์ เคารพสิทธิของผู้อื่น และไม่ชักชวนกันทำผิดหรือไม่ การทำงานร่วมกันช่วยให้เห็นว่าบุคคลรับผิดชอบต่อทรัพย์สินส่วนรวมและไม่แสวงหาประโยชน์โดยมิชอบเพียงใด ส่วนการเลือกคู่ครองก็ควรใช้เวลาศึกษาความประพฤติ การให้เกียรติกัน และความรับผิดชอบ มิใช่อาศัยเพียงรูปร่างหน้าตาหรือคำพูดที่น่าฟัง ตัวอย่างเหล่านี้เป็นการนำหลักการอยู่ร่วมกันมาประกอบการรู้จักบุคคลอย่างรอบคอบ

ผู้ที่ต้องการคบหาคนดีจึงไม่ควรด่วนตัดสินผู้อื่น แต่ควรใช้เวลา ความใส่ใจ และปัญญาพิจารณาความประพฤติที่ปรากฏอย่างต่อเนื่อง ขณะเดียวกันก็ควรรักษาศีลของตนให้มั่นคง ทั้งต่อหน้าและลับหลัง เพราะเห็นคุณค่าของความซื่อสัตย์และการไม่เบียดเบียน ความประพฤติดีที่สม่ำเสมอย่อมเป็นพื้นฐานสำคัญของความไว้วางใจในการอยู่ร่วมกัน สมดังพุทธศาสนสุภาษิตที่ว่า “ศีลพึงรู้ได้เพราะอยู่ร่วมกัน”

« บทก่อนหน้า บทถัดไป »
สุภาษิตในวรรคเดียวกัน — เลือกใช้เป็นกระทู้เชื่อมได้
สีลํ ยาว ชรา สาธุ.
ศีลยังประโยชน์ให้สำเร็จตราบเท่าชรา.
สํ. ส. ๑๕/๕๐.
สุขํ ยาว ชรา สีลํ.
ศีลนำสุขมาให้ตราบเท่าชรา.
ขุ. ธ. ๒๕/๕๙.
สีลํ กิเรว กลฺยาณํ.
ท่านว่าศีลนั่นเทียว เป็นความดี.
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๒๙.
สีลํ โลเก อนุตฺตรํ.
ศีลเป็นเยี่ยมในโลก.
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๒๘.
สาธุ สพฺพตฺถ สํวโร.
ความสำรวมในที่ทั้งปวง เป็นดี.
สํ. ส. ๑๕/๑๐๖. ขุ. ธ. ๒๕/๖๔.
สญฺญมโต เวรํ น จียติ.
เมื่อคอยระวังอยู่ เวรย่อมไม่ก่อขึ้น.
ที. มหา. ๑๐/๑๕๙. ขุ. อุ. ๒๕/๒๑๕.
สีลํ รกฺเขยฺย เมธาวี.
ปราชญ์พึงรักษาศีล.
ขุ. อิติ. ๒๕/๒๘๒.
บาลีอักษรโรมันถอดจากอักษรไทยโดยอัตโนมัติ · คำอธิบายแสดงเฉพาะบทที่ผ่านการตรวจทานแล้ว
ฝึกแต่งกระทู้ธรรม แบบฝึกท่องจำ ปัญหาธรรมศึกษาย้อนหลัง หน้าหลัก