พุทธศาสนสุภาษิต

สำหรับวิชากระทู้ธรรม — บาลี คำแปล คัมภีร์ที่มา และคำอธิบายความหมาย เพื่อใช้ศึกษาและเป็นแบบอย่างในการแต่งกระทู้ธรรม

คำอธิบายเป็นเพียงตัวอย่างการตีความ ไม่ใช่เฉลย — ใช้เป็นแนวทางเบื้องต้น และควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ

ธรรมศึกษา (ต่างประเทศ)
ธรรมศึกษาชั้นโท (ต่างประเทศ) · หลักสูตรฉบับปรับปรุง ๒๕๕๗ · ๓๒ บท · มีคำอธิบายแล้ว ๓๒ บท
อัตตวรรค — หมวดตน
อัตตวรรค — หมวดตน · ธรรมศึกษาชั้นโท (ต่างประเทศ)
บาลี (อักษรไทย)
อตฺตทตฺถํ ปรตฺเถนพหุนาปิ น หาปเย
อตฺตทตฺถมภิญฺญายสทตฺถปสุโต สิยา.
Pāli (Roman) ถอดอัตโนมัติ
Attadatthaṃ paratthenaBahunāpi na hāpaye
AttadatthamabhiññāyaSadatthapasuto siyā.
คัมภีร์ที่มา : ขุ. ธ. ๒๕/๓๗.
คำแปล : บุคคลไม่ควรพล่าประโยชน์ของตน เพราะประโยชน์ผู้อื่นแม้มาก รู้จักประโยชน์ของตนแล้ว พึงขวนขวายในประโยชน์ของตน.
คำแปลทุกภาษา / All languages (9)
ไทยบุคคลไม่ควรพล่าประโยชน์ของตน เพราะประโยชน์ผู้อื่นแม้มาก รู้จักประโยชน์ของตนแล้ว พึงขวนขวายในประโยชน์ของตน.
EnglishOne should not neglect one's own good for the sake of another's, however great. Knowing one's own good, one should be intent upon it.
IndonesiaSeseorang hendaknya tidak mengabaikan kesejahteraan dirinya demi kesejahteraan orang lain, betapapun besarnya. Setelah mengenali kesejahteraan diri, hendaknya ia tekun mengusahakannya.
中文不应为他人的利益(即使再大)而荒废自己的利益;既知自己的利益,便应专心致力于此。
DeutschMan soll das eigene Wohl nicht um des Wohles anderer willen vernachlässigen, sei es auch noch so groß. Wer sein eigenes Wohl erkannt hat, soll sich ihm mit Eifer widmen.
DanskMan bør ikke forsømme sit eget vel for andres skyld, hvor stort det end måtte være. Den, der har erkendt sit eget vel, bør hengive sig til det.
हिन्दीदूसरों के हित के लिए, चाहे वह कितना ही बड़ा हो, अपने हित की उपेक्षा न करे। अपने हित को जानकर उसमें तत्पर रहे।
日本語他人の利益がどれほど大きくても、それのために自らの利益を捨ててはならない。自らの利益を知り、それに励むべきである。
नेपालीअरूको हित जति ठूलो भए पनि त्यसका लागि आफ्नो हित त्याग्नु हुँदैन। आफ्नो हित जानेर त्यसमा तत्पर रहनुपर्छ।

คำอธิบาย
คำอธิบายนี้เป็นเพียงตัวอย่างการตีความพุทธศาสนสุภาษิต ไม่ใช่เฉลย ผู้ศึกษาควรใช้เป็นแนวทางเบื้องต้นเท่านั้น หากต้องการความพิสดาร ควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ ประกอบด้วย

พุทธศาสนสุภาษิตที่ว่า “อตฺตทตฺถํ ปรตฺเถน พหุนาปิ น หาปเย อตฺตทตฺถมภิญฺญาย สทตฺถปสุโต สิยา” แปลว่า “บุคคลไม่ควรพล่าประโยชน์ของตน เพราะประโยชน์ผู้อื่นแม้มาก รู้จักประโยชน์ของตนแล้ว พึงขวนขวายในประโยชน์ของตน” คำว่า “พล่า” หมายถึงทำให้เสียไปหรือละทิ้งไป ส่วน “ประโยชน์ของตน” ในที่นี้หมายถึงประโยชน์ที่แท้จริงของชีวิต คือการพัฒนาตนให้มีความรู้ ความดี และความพ้นทุกข์ สุภาษิตนี้สอนให้รู้จักจัดลำดับความสำคัญ ไม่ทิ้งหน้าที่หลักของตนเพื่อไปทำเรื่องอื่นจนตนเองเสียหาย

ในพระธรรมบท สุภาษิตนี้เกี่ยวกับพระอัตตทัตถเถระ เมื่อพระพุทธเจ้าตรัสว่าจะปรินิพพาน ภิกษุจำนวนมากพากันมาห้อมล้อมเฝ้าพระองค์ แต่พระเถระตั้งใจเร่งปฏิบัติธรรมให้บรรลุผลก่อน พระพุทธองค์ทรงยกย่องว่า การปฏิบัติตามธรรมนั้นเป็นการบูชาพระศาสดาอย่างแท้จริง เรื่องนี้แสดงว่า ประโยชน์ของตนที่สุภาษิตกล่าวถึง มิได้หมายถึงผลประโยชน์ทางวัตถุหรือความเห็นแก่ตัว แต่หมายถึงการทำหน้าที่สำคัญของตนให้สำเร็จ

อย่างไรก็ตาม สุภาษิตนี้ไม่ได้สอนให้ละเลยการช่วยเหลือผู้อื่น พระพุทธศาสนาสอนทั้งประโยชน์ตนและประโยชน์ผู้อื่น แต่ผู้ที่ยังไม่พัฒนาตนเองย่อมช่วยผู้อื่นได้จำกัด เหมือนผู้ที่ว่ายน้ำไม่เป็นย่อมช่วยคนจมน้ำได้ยาก การพัฒนาตนจึงเป็นพื้นฐานของการช่วยเหลือผู้อื่นอย่างได้ผลและยั่งยืน

ในชีวิตประจำวัน นักเรียนที่รับปากช่วยงานของเพื่อนทุกคน จนไม่มีเวลาทบทวนบทเรียนของตนเองและสอบไม่ผ่าน ย่อมเป็นการพล่าประโยชน์ของตน ผู้ที่ทำงานเพื่อสังคมจนละเลยสุขภาพของตนเองหรือการดูแลครอบครัว ก็อาจทำให้ไม่สามารถทำประโยชน์ได้ต่อไปนาน ส่วนผู้ที่ตั้งใจเรียน ทำหน้าที่ของตนให้ดี แล้วแบ่งเวลาช่วยเหลือผู้อื่นอย่างเหมาะสม ย่อมได้ทั้งประโยชน์ตนและประโยชน์ท่าน

ผู้ที่ปรารถนาชีวิตที่มีคุณค่าจึงควรรู้ว่าอะไรคือหน้าที่และประโยชน์ที่แท้จริงของตน ตั้งใจทำสิ่งนั้นให้สำเร็จ และช่วยเหลือผู้อื่นโดยไม่ทิ้งหลักของตน สมดังพุทธศาสนสุภาษิตที่ว่า “บุคคลไม่ควรพล่าประโยชน์ของตน เพราะประโยชน์ผู้อื่นแม้มาก รู้จักประโยชน์ของตนแล้ว พึงขวนขวายในประโยชน์ของตน”

บทถัดไป »
สุภาษิตในวรรคเดียวกัน — เลือกใช้เป็นกระทู้เชื่อมได้
อตฺตานญฺเจ ตถา กยิรา ยถญฺญมนุสาสติ / สุทนฺโต วต ทเมถ อตฺตา หิ กิร ทุทฺทโม.
ถ้าสอนผู้อื่นฉันใด พึงทำตนฉันนั้น ผู้ฝึกตนดีแล้ว ควรฝึกผู้อื่น ได้ยินว่าตนแลฝึกยาก.
ขุ. ธ. ๒๕/๓๖.
อตฺตานเมว ปฐมํ ปฏิรูเป นิเวสเย / อถญฺญมนุสาเสยฺย น กิลิสฺเสยฺย ปณฺฑิโต.
บัณฑิตพึงตั้งตนไว้ในคุณอันสมควรก่อน สอนผู้อื่นภายหลังจึงไม่มัวหมอง.
ขุ. ธ. ๒๕/๓๖.
บาลีอักษรโรมันถอดจากอักษรไทยโดยอัตโนมัติ · คำอธิบายแสดงเฉพาะบทที่ผ่านการตรวจทานแล้ว
ฝึกแต่งกระทู้ธรรม แบบฝึกท่องจำ ปัญหาธรรมศึกษาย้อนหลัง หน้าหลัก