พุทธศาสนสุภาษิต

สำหรับวิชากระทู้ธรรม — บาลี คำแปล คัมภีร์ที่มา และคำอธิบายความหมาย เพื่อใช้ศึกษาและเป็นแบบอย่างในการแต่งกระทู้ธรรม

คำอธิบายเป็นเพียงตัวอย่างการตีความ ไม่ใช่เฉลย — ใช้เป็นแนวทางเบื้องต้น และควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ

ธรรมศึกษา (ต่างประเทศ)
ธรรมศึกษาชั้นโท (ต่างประเทศ) · หลักสูตรฉบับปรับปรุง ๒๕๕๗ · ๓๒ บท · มีคำอธิบายแล้ว ๓๒ บท
อัตตวรรค — หมวดตน
อัตตวรรค — หมวดตน · ธรรมศึกษาชั้นโท (ต่างประเทศ)
บาลี (อักษรไทย)
อตฺตานญฺเจ ตถา กยิรายถญฺญมนุสาสติ
สุทนฺโต วต ทเมถอตฺตา หิ กิร ทุทฺทโม.
Pāli (Roman) ถอดอัตโนมัติ
Attānañce tathā kayirāYathaññamanusāsati
Sudanto vata damethaAttā hi kira duddamo.
คัมภีร์ที่มา : ขุ. ธ. ๒๕/๓๖.
คำแปล : ถ้าสอนผู้อื่นฉันใด พึงทำตนฉันนั้น ผู้ฝึกตนดีแล้ว ควรฝึกผู้อื่น ได้ยินว่าตนแลฝึกยาก.
คำแปลทุกภาษา / All languages (9)
ไทยถ้าสอนผู้อื่นฉันใด พึงทำตนฉันนั้น ผู้ฝึกตนดีแล้ว ควรฝึกผู้อื่น ได้ยินว่าตนแลฝึกยาก.
EnglishAs one instructs others, so should one act oneself. One who is well-tamed may tame others; indeed, it is said, the self is hard to tame.
IndonesiaSebagaimana ia mengajar orang lain, demikianlah hendaknya ia berbuat. Orang yang telah menjinakkan dirinya dengan baik pantas menjinakkan orang lain; sungguh, dikatakan, diri sendiri sulit dijinakkan.
中文如何教导他人,自己便应如此行。善于调御自己的人,方可调御他人;据说,自己实难调御。
DeutschWie man andere belehrt, so soll man selbst handeln. Wer sich selbst wohl gezähmt hat, mag andere zähmen; denn, so heißt es, das Selbst ist schwer zu zähmen.
DanskSom man belærer andre, sådan bør man selv handle. Den, der har tæmmet sig selv godt, kan tæmme andre; for, siges det, selvet er svært at tæmme.
हिन्दीजैसा दूसरों को सिखाए, वैसा स्वयं करे। जो स्वयं को भली-भाँति वश में कर चुका है, वही दूसरों को वश में करे; कहते हैं, अपने आप को वश में करना कठिन है।
日本語他人に教えるとおりに、自らも行うべきである。よく自己を調えた者こそ他人を調えられる。聞くところによれば、自己は調え難い。
नेपालीअरूलाई जस्तो सिकाइन्छ, आफैँले त्यस्तै गर्नुपर्छ। आफूलाई राम्ररी वशमा राख्नेले नै अरूलाई वशमा राख्न सक्छ; भनिन्छ, आफूलाई वशमा राख्नु गाह्रो छ।

คำอธิบาย
คำอธิบายนี้เป็นเพียงตัวอย่างการตีความพุทธศาสนสุภาษิต ไม่ใช่เฉลย ผู้ศึกษาควรใช้เป็นแนวทางเบื้องต้นเท่านั้น หากต้องการความพิสดาร ควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ ประกอบด้วย

พุทธศาสนสุภาษิตที่ว่า “อตฺตานญฺเจ ตถา กยิรา ยถญฺญมนุสาสติ สุทนฺโต วต ทเมถ อตฺตา หิ กิร ทุทฺทโม” แปลว่า “ถ้าสอนผู้อื่นฉันใด พึงทำตนฉันนั้น ผู้ฝึกตนดีแล้ว ควรฝึกผู้อื่น ได้ยินว่าตนแลฝึกยาก” สุภาษิตนี้สอนให้ผู้ที่จะสอนผู้อื่นปฏิบัติตามสิ่งที่ตนสอนก่อน เพราะคำสอนจะมีน้ำหนักเมื่อผู้สอนทำได้จริง และเตือนให้เห็นว่าการฝึกตนเองเป็นเรื่องยากกว่าการบอกให้ผู้อื่นทำ

ในพระธรรมบท สุภาษิตนี้เกี่ยวกับพระปธานิกติสสเถระ ท่านเตือนภิกษุหนุ่มทั้งหลายให้ตั้งใจบำเพ็ญเพียร แต่ตนเองกลับนอนหลับในเวลาที่ควรปฏิบัติ ภิกษุเหล่านั้นจึงพักผ่อนไม่เพียงพอและปฏิบัติไม่ก้าวหน้า พระพุทธองค์จึงตรัสสอนว่า ผู้สอนควรทำตนให้ได้อย่างที่สอนก่อน เรื่องนี้แสดงให้เห็นว่า การสอนโดยไม่ทำเอง นอกจากไม่ได้ผลแล้ว ยังอาจทำให้ผู้อื่นเดือดร้อนด้วย

การฝึกตนยากเพราะเราเห็นความผิดของผู้อื่นได้ง่าย แต่เห็นความผิดของตนเองได้ยาก และความเคยชินในใจก็ต่อต้านการเปลี่ยนแปลง การบอกให้คนอื่นเลิกนิสัยไม่ดีใช้เพียงคำพูด แต่การเลิกนิสัยนั้นในตนเองต้องใช้ความอดทน สติ และความเพียรต่อเนื่อง ผู้ที่ฝึกตนได้แล้วจึงเข้าใจความยากของการเปลี่ยนแปลง และสามารถแนะนำผู้อื่นได้อย่างเห็นใจและได้ผล

ในชีวิตประจำวัน พ่อแม่ที่ต้องการให้ลูกอ่านหนังสือ แต่ตนเองใช้เวลาอยู่กับโทรศัพท์ทั้งวัน ย่อมสอนลูกได้ยาก ครูที่สอนให้นักเรียนตรงต่อเวลา ควรมาสอนตรงเวลาเสียก่อน หัวหน้างานที่ขอให้ลูกน้องซื่อสัตย์ ย่อมต้องซื่อสัตย์ให้เห็นเป็นตัวอย่าง การทำให้ดูจึงเป็นการสอนที่มีพลังมากกว่าคำพูด

ผู้ที่ต้องการชักชวนผู้อื่นให้ทำความดี จึงควรเริ่มจากการฝึกตนเองอย่างจริงจัง เมื่อทำได้แล้วจึงแนะนำผู้อื่นด้วยความเข้าใจและความเมตตา สมดังพุทธศาสนสุภาษิตที่ว่า “ถ้าสอนผู้อื่นฉันใด พึงทำตนฉันนั้น ผู้ฝึกตนดีแล้ว ควรฝึกผู้อื่น ได้ยินว่าตนแลฝึกยาก”

« บทก่อนหน้า บทถัดไป »
สุภาษิตในวรรคเดียวกัน — เลือกใช้เป็นกระทู้เชื่อมได้
อตฺตทตฺถํ ปรตฺเถน พหุนาปิ น หาปเย / อตฺตทตฺถมภิญฺญาย สทตฺถปสุโต สิยา.
บุคคลไม่ควรพล่าประโยชน์ของตน เพราะประโยชน์ผู้อื่นแม้มาก รู้จักประโยชน์ของตนแล้ว พึงขวนขวายในประโยชน์ของตน.
ขุ. ธ. ๒๕/๓๗.
อตฺตานเมว ปฐมํ ปฏิรูเป นิเวสเย / อถญฺญมนุสาเสยฺย น กิลิสฺเสยฺย ปณฺฑิโต.
บัณฑิตพึงตั้งตนไว้ในคุณอันสมควรก่อน สอนผู้อื่นภายหลังจึงไม่มัวหมอง.
ขุ. ธ. ๒๕/๓๖.
บาลีอักษรโรมันถอดจากอักษรไทยโดยอัตโนมัติ · คำอธิบายแสดงเฉพาะบทที่ผ่านการตรวจทานแล้ว
ฝึกแต่งกระทู้ธรรม แบบฝึกท่องจำ ปัญหาธรรมศึกษาย้อนหลัง หน้าหลัก