พุทธศาสนสุภาษิต

สำหรับวิชากระทู้ธรรม — บาลี คำแปล คัมภีร์ที่มา และคำอธิบายความหมาย เพื่อใช้ศึกษาและเป็นแบบอย่างในการแต่งกระทู้ธรรม

คำอธิบายเป็นเพียงตัวอย่างการตีความ ไม่ใช่เฉลย — ใช้เป็นแนวทางเบื้องต้น และควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ

ธรรมศึกษา (ต่างประเทศ)
ธรรมศึกษาชั้นโท (ต่างประเทศ) · หลักสูตรฉบับปรับปรุง ๒๕๕๗ · ๓๒ บท · มีคำอธิบายแล้ว ๓๒ บท
อัตตวรรค — หมวดตน
อัตตวรรค — หมวดตน · ธรรมศึกษาชั้นโท (ต่างประเทศ)
บาลี (อักษรไทย)
อตฺตานเมว ปฐมํปฏิรูเป นิเวสเย
อถญฺญมนุสาเสยฺยน กิลิสฺเสยฺย ปณฺฑิโต.
Pāli (Roman) ถอดอัตโนมัติ
Attānameva paṭhamaṃPaṭirūpe nivesaye
AthaññamanusāseyyaNa kilisseyya paṇḍito.
คัมภีร์ที่มา : ขุ. ธ. ๒๕/๓๖.
คำแปล : บัณฑิตพึงตั้งตนไว้ในคุณอันสมควรก่อน สอนผู้อื่นภายหลังจึงไม่มัวหมอง.
คำแปลทุกภาษา / All languages (9)
ไทยบัณฑิตพึงตั้งตนไว้ในคุณอันสมควรก่อน สอนผู้อื่นภายหลังจึงไม่มัวหมอง.
EnglishA wise person should first establish himself in what is proper, and only then instruct others; thus he will not be tarnished.
IndonesiaOrang bijak hendaknya lebih dulu menegakkan dirinya dalam kebajikan yang patut, barulah mengajar orang lain; dengan demikian ia tidak akan tercela.
中文智者应先将自己安立于正当的德行,然后再教导他人,如此便不会被玷污。
DeutschDer Weise soll sich zuerst selbst im Rechten festigen und erst dann andere belehren; so wird er nicht befleckt.
DanskDen vise bør først grundfæste sig selv i det rette og derefter belære andre; så bliver han ikke plettet.
हिन्दीपण्डित पहले स्वयं को उचित गुण में स्थापित करे, फिर दूसरों को सिखाए; तब वह मलिन नहीं होता।
日本語賢者はまず自らをふさわしい徳に安立させ、その後に他人を教えるべきである。そうすれば汚れることがない。
नेपालीपण्डितले पहिले आफूलाई उचित गुणमा स्थापित गर्नुपर्छ, त्यसपछि अरूलाई सिकाउनुपर्छ; तब ऊ मलिन हुँदैन।

คำอธิบาย
คำอธิบายนี้เป็นเพียงตัวอย่างการตีความพุทธศาสนสุภาษิต ไม่ใช่เฉลย ผู้ศึกษาควรใช้เป็นแนวทางเบื้องต้นเท่านั้น หากต้องการความพิสดาร ควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ ประกอบด้วย

พุทธศาสนสุภาษิตที่ว่า “อตฺตานเมว ปฐมํ ปฏิรูเป นิเวสเย อถญฺญมนุสาเสยฺย น กิลิสฺเสยฺย ปณฺฑิโต” แปลว่า “บัณฑิตพึงตั้งตนไว้ในคุณอันสมควรก่อน สอนผู้อื่นภายหลังจึงไม่มัวหมอง” คำว่า “คุณอันสมควร” หมายถึงความประพฤติและคุณธรรมที่เหมาะแก่ฐานะและสิ่งที่ตนจะสอน ส่วน “ไม่มัวหมอง” หมายถึงไม่ถูกติเตียน ไม่เสื่อมเสียชื่อเสียง และไม่เดือดร้อนใจ สุภาษิตนี้สอนลำดับที่ถูกต้อง คือ ปรับปรุงตนก่อน แล้วจึงสอนผู้อื่น

ในพระธรรมบท สุภาษิตนี้เกี่ยวกับพระอุปนันทะ ซึ่งเป็นผู้แสดงธรรมเรื่องความมักน้อยสันโดษได้ไพเราะ แต่ตนเองกลับมีความโลภในปัจจัย เมื่อความจริงปรากฏ จึงถูกติเตียน พระพุทธองค์ตรัสสอนว่า บัณฑิตพึงตั้งตนไว้ในคุณอันสมควรก่อน เรื่องนี้ชี้ว่า ความสามารถในการพูดหรือการสอน หากไม่มีความประพฤติรองรับ ย่อมนำความมัวหมองมาสู่ผู้สอนเอง

สุภาษิตบทนี้ใกล้เคียงกับบทที่สอนว่า “ถ้าสอนผู้อื่นฉันใด พึงทำตนฉันนั้น” แต่เน้นเรื่องผลที่เกิดกับผู้สอน คือความมัวหมองหรือความบริสุทธิ์ใจของตน ผู้ที่ตั้งตนไว้ในความดีก่อน เมื่อสอนผู้อื่นย่อมพูดได้เต็มปาก ไม่ต้องกลัวว่าผู้ฟังจะย้อนถามถึงความประพฤติของตน และคำสอนนั้นก็มีน้ำหนักน่าเชื่อถือ

ในชีวิตประจำวัน ผู้ที่รณรงค์ให้ผู้อื่นลดการใช้พลาสติก ควรเริ่มลดการใช้ของตนเองก่อน ผู้ที่สอนเรื่องการประหยัด ไม่ควรใช้จ่ายฟุ่มเฟือยให้ผู้อื่นเห็น นักเรียนที่เป็นหัวหน้าห้องและต้องดูแลให้เพื่อนรักษาความสะอาด ควรเริ่มจากเก็บขยะบริเวณโต๊ะของตนเอง เมื่อทำได้เช่นนี้ การตักเตือนผู้อื่นย่อมได้รับการยอมรับ

ผู้ที่ต้องทำหน้าที่แนะนำหรือสั่งสอนผู้อื่น จึงควรตรวจดูตนเองอยู่เสมอ และตั้งตนไว้ในความดีที่ตนสอนก่อน สมดังพุทธศาสนสุภาษิตที่ว่า “บัณฑิตพึงตั้งตนไว้ในคุณอันสมควรก่อน สอนผู้อื่นภายหลังจึงไม่มัวหมอง”

« บทก่อนหน้า
สุภาษิตในวรรคเดียวกัน — เลือกใช้เป็นกระทู้เชื่อมได้
อตฺตทตฺถํ ปรตฺเถน พหุนาปิ น หาปเย / อตฺตทตฺถมภิญฺญาย สทตฺถปสุโต สิยา.
บุคคลไม่ควรพล่าประโยชน์ของตน เพราะประโยชน์ผู้อื่นแม้มาก รู้จักประโยชน์ของตนแล้ว พึงขวนขวายในประโยชน์ของตน.
ขุ. ธ. ๒๕/๓๗.
อตฺตานญฺเจ ตถา กยิรา ยถญฺญมนุสาสติ / สุทนฺโต วต ทเมถ อตฺตา หิ กิร ทุทฺทโม.
ถ้าสอนผู้อื่นฉันใด พึงทำตนฉันนั้น ผู้ฝึกตนดีแล้ว ควรฝึกผู้อื่น ได้ยินว่าตนแลฝึกยาก.
ขุ. ธ. ๒๕/๓๖.
บาลีอักษรโรมันถอดจากอักษรไทยโดยอัตโนมัติ · คำอธิบายแสดงเฉพาะบทที่ผ่านการตรวจทานแล้ว
ฝึกแต่งกระทู้ธรรม แบบฝึกท่องจำ ปัญหาธรรมศึกษาย้อนหลัง หน้าหลัก