พุทธศาสนสุภาษิต

สำหรับวิชากระทู้ธรรม — บาลี คำแปล คัมภีร์ที่มา และคำอธิบายความหมาย เพื่อใช้ศึกษาและเป็นแบบอย่างในการแต่งกระทู้ธรรม

คำอธิบายเป็นเพียงตัวอย่างการตีความ ไม่ใช่เฉลย — ใช้เป็นแนวทางเบื้องต้น และควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ

ธรรมศึกษา (ต่างประเทศ)
ธรรมศึกษาชั้นโท (ต่างประเทศ) · หลักสูตรฉบับปรับปรุง ๒๕๕๗ · ๓๒ บท · มีคำอธิบายแล้ว ๓๒ บท
ขันติวรรค — หมวดอดทน
ขันติวรรค — หมวดอดทน · ธรรมศึกษาชั้นโท (ต่างประเทศ)
บาลี (อักษรไทย)
สีลสมาธิคุณานํขนฺติ ปธานการณํ
สพฺเพปิ กุสลา ธมฺมาขนฺตฺยาเยว วฑฺฒนฺติ เต.
Pāli (Roman) ถอดอัตโนมัติ
SīlasamādhiguṇānaṃKhanti padhānakāraṇaṃ
Sabbepi kusalā dhammāKhantyāyeva vaḍḍhanti te.
คัมภีร์ที่มา : ส. ม. ๒๒๒.
คำแปล : ขันติเป็นประธาน เป็นเหตุ แห่งคุณคือศีลและสมาธิ กุศลธรรมทั้งปวงย่อมเจริญ เพราะขันติเท่านั้น.
คำแปลทุกภาษา / All languages (9)
ไทยขันติเป็นประธาน เป็นเหตุ แห่งคุณคือศีลและสมาธิ กุศลธรรมทั้งปวงย่อมเจริญ เพราะขันติเท่านั้น.
EnglishPatience is the principal cause of the virtues of morality and concentration. All wholesome states grow because of patience alone.
IndonesiaKesabaran adalah hal yang terpenting; ia merupakan dasar dari kebajikan, moralitas, dan konsentrasi. Semua kualitas baik hanya berkembang melalui kesabaran.
中文忍辱是戒与定等功德的首要因缘;一切善法唯因忍辱而增长。
DeutschGeduld ist die Hauptursache der Tugenden Sittlichkeit und Sammlung; alle heilsamen Zustände gedeihen allein durch Geduld.
DanskTålmod er den vigtigste årsag til dyderne moral og koncentration; alle gode tilstande vokser alene ved tålmod.
हिन्दीक्षमा शील और समाधि रूपी गुणों का प्रधान कारण है; सभी कुशल धर्म क्षमा से ही बढ़ते हैं।
日本語忍耐は戒と定という徳の主たる因である。あらゆる善法は忍耐によってのみ増長する。
नेपालीक्षमा शील र समाधि रूपी गुणहरूको प्रधान कारण हो; सबै कुशल धर्म क्षमाले मात्र बढ्छन्।

คำอธิบาย
คำอธิบายนี้เป็นเพียงตัวอย่างการตีความพุทธศาสนสุภาษิต ไม่ใช่เฉลย ผู้ศึกษาควรใช้เป็นแนวทางเบื้องต้นเท่านั้น หากต้องการความพิสดาร ควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ ประกอบด้วย

พุทธศาสนสุภาษิตที่ว่า “สีลสมาธิคุณานํ ขนฺติ ปธานการณํ สพฺเพปิ กุสลา ธมฺมา ขนฺตฺยาเยว วฑฺฒนฺติ เต” แปลว่า “ขันติเป็นประธาน เป็นเหตุ แห่งคุณคือศีลและสมาธิ กุศลธรรมทั้งปวงย่อมเจริญ เพราะขันติเท่านั้น” สุภาษิตนี้แสดงว่าขันติเป็นรากฐานของการพัฒนาคุณธรรมทุกด้าน เปรียบเหมือนดินที่มั่นคง ซึ่งทำให้ต้นไม้แห่งความดีเติบโตได้

ขันติเป็นเหตุแห่งศีล เพราะการรักษาศีลต้องอดทนต่อสิ่งยั่วยุ เช่น อดทนไม่ตอบโต้เมื่อถูกทำร้าย อดทนไม่เอาของผู้อื่นแม้มีโอกาส อดทนไม่พูดเท็จแม้พูดความจริงแล้วตนจะเสียประโยชน์ ขันติเป็นเหตุแห่งสมาธิ เพราะการฝึกจิตให้ตั้งมั่นต้องอดทนต่อความเมื่อยล้า ความฟุ้งซ่าน และความเบื่อหน่าย ผู้ที่ไม่อดทนย่อมเลิกกลางคันก่อนจะได้ผล

ที่กล่าวว่ากุศลธรรมทั้งปวงเจริญเพราะขันติ หมายความว่า ความดีทุกอย่างต้องอาศัยเวลาและความสม่ำเสมอในการเจริญเติบโต ความรู้ต้องสั่งสมทีละน้อย นิสัยดีต้องฝึกซ้ำจนเป็นธรรมชาติ ความเพียรต้องดำเนินไปแม้ในวันที่ท้อ ขันติคือพลังที่ทำให้เราทำความดีต่อไปได้ในวันที่ยังไม่เห็นผล คำว่า “เท่านั้น” ในสุภาษิตเป็นการเน้นความสำคัญของขันติ แต่ขันติก็ต้องทำงานร่วมกับคุณธรรมอื่น เช่น สติ ปัญญา และความเพียร

ในชีวิตประจำวัน ผู้ที่ตั้งใจจะเลิกนิสัยพูดคำหยาบ ต้องอดทนระวังตนทุกวัน จนการพูดสุภาพกลายเป็นนิสัย ผู้ที่ฝึกนั่งสมาธิวันละไม่กี่นาที แต่อดทนทำต่อเนื่องหลายเดือน ย่อมเห็นว่าใจสงบขึ้น นักเรียนที่อดทนทบทวนบทเรียนทุกวันแม้จะเหนื่อย ย่อมมีพื้นฐานความรู้ที่มั่นคง ความดีเหล่านี้ไม่อาจเกิดได้ในวันเดียว แต่เกิดจากความอดทนที่ต่อเนื่อง

ผู้ที่ปรารถนาจะพัฒนาตนในทางที่ดี จึงควรฝึกขันติให้เป็นพื้นฐานของชีวิต เพื่อให้ศีล สมาธิ และคุณธรรมอื่น ๆ ได้เจริญงอกงาม สมดังพุทธศาสนสุภาษิตที่ว่า “ขันติเป็นประธาน เป็นเหตุ แห่งคุณคือศีลและสมาธิ กุศลธรรมทั้งปวงย่อมเจริญ เพราะขันติเท่านั้น”

« บทก่อนหน้า
สุภาษิตในวรรคเดียวกัน — เลือกใช้เป็นกระทู้เชื่อมได้
อตฺตโนปิ ปเรสญฺจ อตฺถาวโห ว ขนฺติโก / สคฺคโมกฺขคมํ มคฺคํ อารุฬฺโห โหติ ขนฺติโก.
ผู้มีขันติ ชื่อว่านำประโยชน์มาให้ทั้งแก่ตนทั้งแก่ผู้อื่น ผู้มีขันติ ชื่อว่าเป็นผู้ขึ้นสู่ทางไปสวรรค์และนิพพาน.
ส. ม. ๒๒๒.
เกวลานํปิ ปาปานํ ขนฺติ มูลํ นิกนฺตติ / ครหกลหาทีนํ มูลํ ขนติ ขนฺติโก.
ขันติ ย่อมตัดรากแห่งบาปทั้งสิ้น ผู้มีขันติชื่อว่าย่อมขุดรากแห่งความติเตียนและการทะเลาะกันเป็นต้นได้.
ส. ม. ๒๒๒.
ขนฺติโก เมตฺตวา ลาภี ยสสฺสี สุขสีลวา / ปิโย เทวมนุสฺสานํ มนาโป โหติ ขนฺติโก.
ผู้มีขันตินับว่ามีเมตตา มีลาภ มียศ และมีสุขเสมอ ผู้มีขันติเป็นที่รักที่ชอบใจของเทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย.
ส. ม. ๒๒๒.
สตฺถุโน วจโนวาทํ กโรติเยว ขนฺติโก / ปรมาย จ ปูชาย ชินํ ปูเชติ ขนฺติโก.
ผู้มีขันติ ชื่อว่าทำตามคำสอนของพระศาสดา และผู้มีขันติชื่อว่าบูชาพระชินเจ้าด้วยบูชาอย่างยิ่ง.
ส. ม. ๒๒๒.
บาลีอักษรโรมันถอดจากอักษรไทยโดยอัตโนมัติ · คำอธิบายแสดงเฉพาะบทที่ผ่านการตรวจทานแล้ว
ฝึกแต่งกระทู้ธรรม แบบฝึกท่องจำ ปัญหาธรรมศึกษาย้อนหลัง หน้าหลัก