พุทธศาสนสุภาษิต

สำหรับวิชากระทู้ธรรม — บาลี คำแปล คัมภีร์ที่มา และคำอธิบายความหมาย เพื่อใช้ศึกษาและเป็นแบบอย่างในการแต่งกระทู้ธรรม

คำอธิบายเป็นเพียงตัวอย่างการตีความ ไม่ใช่เฉลย — ใช้เป็นแนวทางเบื้องต้น และควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ

ธรรมศึกษา (ต่างประเทศ)
ธรรมศึกษาชั้นโท (ต่างประเทศ) · หลักสูตรฉบับปรับปรุง ๒๕๕๗ · ๓๒ บท · มีคำอธิบายแล้ว ๓๒ บท
ปัญญาวรรค — หมวดปัญญา
ปัญญาวรรค — หมวดปัญญา · ธรรมศึกษาชั้นโท (ต่างประเทศ)
บาลี (อักษรไทย)
อปฺปสฺสุตายํ ปุริโสพลิพทฺโทว ชีรติ
มํสานิ ตสฺส วฑฺฒนฺติปญฺญา ตสฺส น วฑฺฒติ.
Pāli (Roman) ถอดอัตโนมัติ
Appassutāyaṃ purisoBalibaddova jīrati
Maṃsāni tassa vaḍḍhantiPaññā tassa na vaḍḍhati.
คัมภีร์ที่มา : ขุ. ธ. ๒๕/๓๕.
คำแปล : คนผู้สดับน้อยนี้ ย่อมแก่ไป เหมือนวัวแก่ อ้วนแต่เนื้อ แต่ปัญญาไม่เจริญ.
คำแปลทุกภาษา / All languages (9)
ไทยคนผู้สดับน้อยนี้ ย่อมแก่ไป เหมือนวัวแก่ อ้วนแต่เนื้อ แต่ปัญญาไม่เจริญ.
EnglishThis man of little learning grows old like an ox: his flesh increases, but his wisdom does not.
IndonesiaOrang yang sedikit belajar ini menjadi tua seperti sapi: dagingnya bertambah, tetapi kebijaksanaannya tidak berkembang.
中文少闻之人如老牛般衰老:肉长而慧不增。
DeutschDer Mensch von geringem Wissen altert wie ein Ochse: sein Fleisch nimmt zu, seine Weisheit aber nicht.
DanskDen, der har lært lidt, ældes som en okse: hans kød vokser, men ikke hans visdom.
हिन्दीयह अल्पश्रुत मनुष्य बैल की तरह बूढ़ा होता है; उसका मांस बढ़ता है, पर प्रज्ञा नहीं बढ़ती।
日本語学びの少ないこの人は牛のように老いる。肉は増えるが、智慧は増えない。
नेपालीयो अल्पश्रुत मानिस गोरुझैँ बूढो हुन्छ; उसको मासु बढ्छ, तर प्रज्ञा बढ्दैन।

คำอธิบาย
คำอธิบายนี้เป็นเพียงตัวอย่างการตีความพุทธศาสนสุภาษิต ไม่ใช่เฉลย ผู้ศึกษาควรใช้เป็นแนวทางเบื้องต้นเท่านั้น หากต้องการความพิสดาร ควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ ประกอบด้วย

พุทธศาสนสุภาษิตที่ว่า “อปฺปสฺสุตายํ ปุริโส พลิพทฺโทว ชีรติ มํสานิ ตสฺส วฑฺฒนฺติ ปญฺญา ตสฺส น วฑฺฒติ” แปลว่า “คนผู้สดับน้อยนี้ ย่อมแก่ไป เหมือนวัวแก่ อ้วนแต่เนื้อ แต่ปัญญาไม่เจริญ” คำว่า “ผู้สดับน้อย” หมายถึงผู้ที่ไม่ใฝ่ฟัง ไม่ใฝ่อ่าน ไม่แสวงหาความรู้และธรรมะ สุภาษิตนี้เปรียบคนเช่นนั้นกับวัวที่แก่ลงทุกวัน ร่างกายเติบโตขึ้น แต่ความรู้ความเข้าใจในชีวิตไม่ได้เพิ่มขึ้นตามวัย

การเปรียบกับวัวแก่มีความหมายว่า การมีชีวิตอยู่นานไม่ได้ทำให้คนมีปัญญาเสมอไป วัวกินและนอนตามธรรมชาติ ร่างกายจึงเติบโตและแก่ไปตามเวลา มนุษย์ที่ใช้ชีวิตไปวัน ๆ โดยไม่เรียนรู้ ก็เพิ่มขึ้นแต่อายุและน้ำหนักตัว แต่ไม่ได้เพิ่มความเข้าใจในเหตุผล ความดี และการแก้ปัญหาชีวิต ความแก่ที่ปราศจากปัญญาจึงไม่ได้ทำให้ชีวิตมีคุณค่าเพิ่มขึ้น

ในทางพระพุทธศาสนา การสดับหรือการฟัง เป็นทางแรกของการเกิดปัญญา ปัญญาที่เกิดจากการฟังและการอ่าน เรียกว่า สุตมยปัญญา เมื่อได้ฟังแล้วนำไปคิดพิจารณา ก็เกิดจินตามยปัญญา และเมื่อนำไปปฏิบัติจนเห็นจริง ก็เกิดภาวนามยปัญญา ผู้ที่สดับน้อยจึงเหมือนปิดประตูแรกของการพัฒนาปัญญาไว้ อย่างไรก็ตาม สุภาษิตนี้ไม่ได้ดูหมิ่นผู้ที่มีโอกาสทางการศึกษาน้อย แต่เตือนให้ทุกคนใฝ่เรียนรู้ตลอดชีวิตตามโอกาสที่มี

ในชีวิตประจำวัน ผู้ใหญ่บางคนทำงานมานานหลายสิบปี แต่ไม่เคยเรียนรู้สิ่งใหม่ เมื่อโลกเปลี่ยนไปก็ปรับตัวไม่ได้ ส่วนผู้สูงอายุที่ยังอ่านหนังสือ ฟังธรรม และเปิดใจรับฟังคนรุ่นใหม่ ย่อมมีความคิดแจ่มใสและเป็นที่พึ่งทางใจของลูกหลาน นักเรียนที่ตั้งใจเรียนและอ่านหนังสือนอกเหนือจากบทเรียน ย่อมมีความรู้กว้างขวางและเติบโตอย่างมีคุณภาพ

ผู้ที่ไม่ต้องการแก่ไปอย่างไร้ความหมายจึงควรใฝ่ฟัง ใฝ่อ่าน และใฝ่เรียนรู้อยู่เสมอ แล้วนำสิ่งที่ได้เรียนรู้มาคิดพิจารณาและปฏิบัติ สมดังพุทธศาสนสุภาษิตที่ว่า “คนผู้สดับน้อยนี้ ย่อมแก่ไป เหมือนวัวแก่ อ้วนแต่เนื้อ แต่ปัญญาไม่เจริญ”

บทถัดไป »
สุภาษิตในวรรคเดียวกัน — เลือกใช้เป็นกระทู้เชื่อมได้
ชีวเตวาปิ สปฺปญฺโญ อปิ วิตฺตปริกฺขยา / ปญฺญาย จ อลาเภน วิตฺตวาปิ น ชีวติ.
ถึงสิ้นทรัพย์ ผู้มีปัญญาก็เป็นอยู่ได้ แต่อับปัญญาแม้มีทรัพย์ ก็เป็นอยู่ไม่ได้.
ขุ. เถร. ๒๖/๓๕๐.
ปญฺญวา พุทฺธิสมฺปนฺโน วิธานวิธิโกวิโท / กาลญฺญู สมยญฺญู จ ส ราชวสตึ วเส.
ผู้มีปัญญา ถึงพร้อมด้วยความรู้ ฉลาดในวิธีจัดการงาน รู้กาลและรู้สมัย เขาพึงอยู่ในราชการได้.
ขุ. ชา. มหา. ๒๘/๓๓๙.
ปญฺญา หิ เสฏฺฐา กุสลา วทนฺติ / นกฺขตฺตราชาริว ตารกานํ / สีลํ สิรี จาปิ สตญฺจ ธมฺโม / อนฺวายิกา ปญฺญวโต ภวนฺติ.
คนฉลาดกล่าวว่า ปัญญาประเสริฐที่สุด เหมือนพระจันทร์ประเสริฐกว่าดาวทั้งหลาย แม้ศีลสิริและธรรมของสัตบุรุษ ย่อมไปตามผู้มีปัญญา.
ขุ. ชา. จตฺตาฬีส. ๒๗/๕๔๑.
มตฺตาสุขปริจฺจาคา ปสฺเส เจ วิปุลํ สุขํ / จเช มตฺตาสุขํ ธีโร สมฺปสฺสํ วิปุลํ สุขํ.
ถ้าพึงเห็นสุขอันไพบูลย์ เพราะยอมเสียสละสุขส่วนน้อย ผู้มีปัญญาเล็งเห็นสุขอันไพบูลย์ ก็ควรสละสุขส่วนน้อยเสีย.
ขุ. ธ. ๒๕/๕๓.
ยสํ ลทฺธาน ทุมฺเมโธ อนตฺถํ จรติ อตฺตโน / อตฺตโน จ ปเรสญฺจ หึสาย ปฏิปชฺชติ.
คนมีปัญญาทราม ได้ยศแล้ว ย่อมประพฤติสิ่งที่ไม่เป็นประโยชน์แก่ตน ย่อมปฏิบัติเพื่อเบียดเบียนทั้งตนและผู้อื่น.
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๔๐.
ยาวเทว อนตฺถาย ญตฺตํ พาลสฺส ชายติ / หนฺติ พาลสฺส สุกฺกํสํ มุทฺธํ อสฺส วิปาตยํ.
ความรู้เกิดแก่คนพาล ก็เพียงเพื่อความฉิบหาย มันทำสมองของเขาให้เขว ย่อมฆ่าส่วนที่ขาวของคนพาลเสีย.
ขุ. ธ. ๒๕/๒๔.
โย จ วสฺสสตํ ชีเว ทุปฺปญฺโญ อสมาหิโต / เอกาหํ ชีวิตํ เสยฺโย ปญฺญวนฺตสฺส ฌายิโน.
ผู้ใดมีปัญญาทราม มีใจไม่มั่นคง พึงเป็นอยู่ตั้งร้อยปี ส่วนผู้มีปัญญาเพ่งพินิจ มีชีวิตอยู่เพียงวันเดียว ดีกว่า.
ขุ. ธ. ๒๕/๒๙.
บาลีอักษรโรมันถอดจากอักษรไทยโดยอัตโนมัติ · คำอธิบายแสดงเฉพาะบทที่ผ่านการตรวจทานแล้ว
ฝึกแต่งกระทู้ธรรม แบบฝึกท่องจำ ปัญหาธรรมศึกษาย้อนหลัง หน้าหลัก