พุทธศาสนสุภาษิต

สำหรับวิชากระทู้ธรรม — บาลี คำแปล คัมภีร์ที่มา และคำอธิบายความหมาย เพื่อใช้ศึกษาและเป็นแบบอย่างในการแต่งกระทู้ธรรม

คำอธิบายเป็นเพียงตัวอย่างการตีความ ไม่ใช่เฉลย — ใช้เป็นแนวทางเบื้องต้น และควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ

ธรรมศึกษา (ต่างประเทศ)
ธรรมศึกษาชั้นโท (ต่างประเทศ) · หลักสูตรฉบับปรับปรุง ๒๕๕๗ · ๓๒ บท · มีคำอธิบายแล้ว ๓๒ บท
เสวนาวรรค — หมวดคบหา
เสวนาวรรค — หมวดคบหา · ธรรมศึกษาชั้นโท (ต่างประเทศ)
บาลี (อักษรไทย)
น ปาปชนสํเสวีอจฺจนฺตสุขเมธติ
โคธากุลํ กกณฺฏาวกลึ ปาเปติ อตฺตนํ.
Pāli (Roman) ถอดอัตโนมัติ
Na pāpajanasaṃsevīAccantasukhamedhati
Godhākulaṃ kakaṇṭāvaKaliṃ pāpeti attanaṃ.
คัมภีร์ที่มา : ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๔๖.
คำแปล : ผู้คบคนชั่ว ย่อมถึงความสุขโดยส่วนเดียวไม่ได้ เขาย่อมยังตนให้ประสบโทษ เหมือนกิ้งก่าเข้าฝูงเหี้ยฉะนั้น.
คำแปลทุกภาษา / All languages (9)
ไทยผู้คบคนชั่ว ย่อมถึงความสุขโดยส่วนเดียวไม่ได้ เขาย่อมยังตนให้ประสบโทษ เหมือนกิ้งก่าเข้าฝูงเหี้ยฉะนั้น.
EnglishOne who keeps company with the wicked never attains lasting happiness; he brings harm upon himself, like the chameleon that entered a company of monitor lizards.
IndonesiaOrang yang bergaul dengan orang jahat tidak akan mencapai kebahagiaan sejati; ia mendatangkan bencana bagi dirinya, seperti bunglon yang masuk ke kawanan biawak.
中文亲近恶人者不得纯粹的安乐,反使自己遭殃,如同变色龙误入巨蜥群中。
DeutschWer mit Bösen verkehrt, erlangt kein ungetrübtes Glück; er bringt sich selbst ins Unheil, wie das Chamäleon, das sich unter die Warane mischte.
DanskDen, der omgås onde, opnår ingen ren lykke; han bringer ulykke over sig selv, som kamæleonen, der gik ind blandt varanerne.
हिन्दीदुर्जनों का संग करने वाला एकान्त सुख नहीं पाता; वह स्वयं को विपत्ति में डालता है, जैसे गिरगिट गोहों के झुंड में जा घुसा।
日本語悪人と交わる者は純粋な楽を得られず、大トカゲの群れに入ったカメレオンのように、自ら災いを招く。
नेपालीदुर्जनको संगत गर्नेले एकान्त सुख पाउँदैन; ऊ आफैँलाई विपत्तिमा पार्छ, गोहोको बथानमा पसेको छेपारोझैँ।

คำอธิบาย
คำอธิบายนี้เป็นเพียงตัวอย่างการตีความพุทธศาสนสุภาษิต ไม่ใช่เฉลย ผู้ศึกษาควรใช้เป็นแนวทางเบื้องต้นเท่านั้น หากต้องการความพิสดาร ควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ ประกอบด้วย

พุทธศาสนสุภาษิตที่ว่า “น ปาปชนสํเสวี อจฺจนฺตสุขเมธติ โคธากุลํ กกณฺฏาว กลึ ปาเปติ อตฺตนํ” แปลว่า “ผู้คบคนชั่ว ย่อมถึงความสุขโดยส่วนเดียวไม่ได้ เขาย่อมยังตนให้ประสบโทษ เหมือนกิ้งก่าเข้าฝูงเหี้ยฉะนั้น” สุภาษิตนี้เตือนให้รู้จักระมัดระวังในการคบคน เพราะคนที่เราคบหาย่อมมีส่วนชักนำชีวิตของเรา หากคบผู้ที่ชอบทำความชั่ว แล้วหลงเชื่อหรือทำตามเขา ความเดือดร้อนก็อาจตามมาถึงตนเองและคนรอบข้างได้

ในอรรถกถาโคธชาดก มีเรื่องเล่าว่า ลูกของพญาเหี้ยผูกมิตรกับกิ้งก่า แม้พ่อจะห้ามปรามก็ไม่ยอมฟัง เมื่อเติบโตขึ้น ลูกพญาเหี้ยยังคงกอดทับกิ้งก่าอย่างที่เคยเล่นกัน จนกิ้งก่าเจ็บปวดและคิดทำลายฝูงเหี้ย จึงชักนำนายพรานมายังที่อยู่ของฝูง ทำให้เกิดความพินาศ ส่วนพญาเหี้ยได้เตรียมทางหนีไว้ล่วงหน้า จึงรอดพ้นภัยได้ เรื่องนี้เตือนว่า การคบหาโดยขาดความรอบคอบและไม่รับฟังคำตักเตือน อาจนำภัยมาถึงคนหมู่มากได้

คำว่า “ความสุขโดยส่วนเดียว” ในที่นี้อธิบายให้เข้าใจง่ายว่า ความสุขอย่างเต็มที่ ผู้ที่คบคนชั่วอาจได้รับความสนุกหรือผลประโยชน์อยู่บ้าง แต่หากความสนุกนั้นชักนำให้ทำผิด หรือผลประโยชน์นั้นได้มาด้วยการทุจริต ก็ย่อมเป็นเหตุแห่งความเดือดร้อนภายหลัง จึงควรพิจารณาให้ดีว่า คนที่เราคบนั้นชวนเราไปในทางใด ชวนให้ซื่อสัตย์ ขยัน และรับผิดชอบ หรือชวนให้หลอกลวง เบียดเบียน และละทิ้งหน้าที่

ในชีวิตประจำวัน ผู้ที่ตามเพื่อนไปก่อเรื่องทะเลาะวิวาท อาจได้รับบาดเจ็บและทำให้ครอบครัวเดือดร้อน ผู้ที่หลงเชื่อคนทุจริตเพราะหวังผลประโยชน์ อาจสูญเสียทั้งทรัพย์และความไว้วางใจ ส่วนนักเรียนที่ยอมลอกงานหรือกลั่นแกล้งผู้อื่นตามเพื่อน ก็ย่อมเสียโอกาสฝึกตนให้เป็นคนดี เพราะฉะนั้น แม้จะรักเพื่อนเพียงใด ก็ไม่ควรยอมทำผิดเพื่อเอาใจเพื่อน ควรกล้าตักเตือนกัน และกล้าปฏิเสธเมื่อถูกชักชวนไปในทางเสียหาย

การระวังคนชั่วมิใช่การดูหมิ่นหรือซ้ำเติมผู้ที่เคยผิดพลาด แต่เป็นการดูความประพฤติและไม่ปล่อยให้ตนถูกชักนำไปทำชั่ว เรามีเมตตาต่อเขาได้ ช่วยเหลือในสิ่งที่ถูกต้องได้ แต่ไม่จำเป็นต้องร่วมทำผิดกับเขา ผู้ที่ปรารถนาความสงบสุขจึงควรเลือกคบผู้ที่เกื้อหนุนความดี รับฟังคำเตือนด้วยใจเปิดกว้าง และรักษาตนให้มั่นคงในทางสุจริต สมดังพุทธศาสนสุภาษิตที่ว่า “ผู้คบคนชั่ว ย่อมถึงความสุขโดยส่วนเดียวไม่ได้ เขาย่อมยังตนให้ประสบโทษ เหมือนกิ้งก่าเข้าฝูงเหี้ยฉะนั้น”

« บทก่อนหน้า บทถัดไป »
สุภาษิตในวรรคเดียวกัน — เลือกใช้เป็นกระทู้เชื่อมได้
อสนฺเต นูปเสเวยฺย สนฺเต เสเวยฺย ปณฺฑิโต / อสนฺโต นิรยํ เนนฺติ สนฺโต ปาเปนฺติ สุคตึ.
บัณฑิตไม่พึงคบอสัตบุรุษ พึงคบสัตบุรุษ เพราะอสัตบุรุษย่อมนำไปสู่นรก สัตบุรุษย่อมให้ถึงสุคติ.
ขุ. ชา. วีสติ. ๒๗/๔๓๗.
ตครํ ว ปลาเสน โย นโร อุปนยฺหติ / ปตฺตาปิ สุรภี วายนฺติ เอวํ ธีรูปเสวนา.
คนห่อกฤษณาด้วยใบไม้ แม้ใบไม้ก็หอมไปด้วยฉันใด การคบกับนักปราชญ์ก็ฉันนั้น.
ขุ. ชา. วีสติ. ๒๗/๔๓๗.
ปาปมิตฺเต วิวชฺเชตฺวา ภเชยฺยุตฺตมปุคฺคเล / โอวาเท จสฺส ติฏฺเฐยฺย ปตฺเถนฺโต อจลํ สุขํ.
ผู้ปรารถนาความสุขที่มั่นคง พึงเว้นมิตรชั่วเสีย คบแต่บุคคลสูงสุด และพึงตั้งอยู่ในโอวาทของท่าน.
ขุ. เถร. ๒๖/๓๐๙.
ปูติมจฺฉํ กุสคฺเคน โย นโร อุปนยฺหติ / กุสาปิ ปูติ วายนฺติ เอวํ พาลูปเสวนา.
คนห่อปลาเน่าด้วยใบหญ้าคา แม้หญ้าคาก็พลอยเหม็นเน่าไปด้วยฉันใด การคบกับคนพาลก็ฉันนั้น.
ขุ. ชา. มหา. ๒๘/๓๐๓.
ยาทิสํ กุรุเต มิตฺตํ ยาทิสญฺจูปเสวติ, / โสปิ ตาทิสโก โหติ สหวาโส หิ ตาทิโส.
คบคนเช่นใดเป็นมิตร และสมคบคนเช่นใด เขาก็เป็นคนเช่นนั้น เพราะการอยู่ร่วมกัน ย่อมเป็นเช่นนั้น.
ขุ. ชา. วีสติ. ๒๗/๔๓๗.
สทฺเธน จ เปสเลน จ / ปญฺญวตา พหุสฺสุเตน จ / สขิตํ หิ กเรยฺย ปณฺฑิโต / ภทฺโท สปฺปุริเสหิ สงฺคโม.
บัณฑิต พึงทำความเป็นเพื่อนกับคนมีศรัทธา มีศีลเป็นที่รัก มีปัญญาและเป็นพหูสูต เพราะการสมาคมกับคนดี เป็นความเจริญ.
ขุ. เถร. ๒๖/๔๐๕.
บาลีอักษรโรมันถอดจากอักษรไทยโดยอัตโนมัติ · คำอธิบายแสดงเฉพาะบทที่ผ่านการตรวจทานแล้ว
ฝึกแต่งกระทู้ธรรม แบบฝึกท่องจำ ปัญหาธรรมศึกษาย้อนหลัง หน้าหลัก