พุทธศาสนสุภาษิต

สำหรับวิชากระทู้ธรรม — บาลี คำแปล คัมภีร์ที่มา และคำอธิบายความหมาย เพื่อใช้ศึกษาและเป็นแบบอย่างในการแต่งกระทู้ธรรม

คำอธิบายเป็นเพียงตัวอย่างการตีความ ไม่ใช่เฉลย — ใช้เป็นแนวทางเบื้องต้น และควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ

ธรรมศึกษา (ต่างประเทศ)
นักธรรมชั้นตรี · พุทธศาสนสุภาษิต เล่ม ๑ · ๕๐๐ บท · มีคำอธิบายแล้ว ๕๘ บท
สีลวรรค — หมวดศีล
สีลวรรค — หมวดศีล · นักธรรมชั้นตรี
บาลี (อักษรไทย)
สีลํ กิเรว กลฺยาณํ.
Pāli (Roman) ถอดอัตโนมัติ
Sīlaṃ kireva kalyāṇaṃ.
คัมภีร์ที่มา : ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๒๘.
คำแปล : ท่านว่าศีลนั่นเทียว เป็นความดี.
คำแปลทุกภาษา / All languages (9)
ไทยท่านว่าศีลนั่นเทียว เป็นความดี.
EnglishThey say that virtue itself is goodness.
IndonesiaDikatakan bahwa sila itulah kebaikan.
中文有言道:戒行本身即是善。
DeutschMan sagt, die Sittlichkeit selbst sei das Gute.
DanskMan siger, at dyden i sig selv er det gode.
हिन्दीकहा जाता है कि शील ही कल्याण है।
日本語戒こそが善であると言われる。
नेपालीभनिन्छ, शील नै कल्याण हो।

คำอธิบาย
คำอธิบายนี้เป็นเพียงตัวอย่างการตีความพุทธศาสนสุภาษิต ไม่ใช่เฉลย ผู้ศึกษาควรใช้เป็นแนวทางเบื้องต้นเท่านั้น หากต้องการความพิสดาร ควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ ประกอบด้วย

พุทธศาสนสุภาษิตที่ว่า “สีลํ กิเรว กลฺยาณํ” แปลว่า “ท่านว่าศีลนั่นเทียว เป็นความดี” สอนให้เห็นคุณค่าของความประพฤติดีงาม คำว่า “ท่านว่า” หมายถึงได้ยินมาว่าหรือกล่าวกันว่า ส่วนคำว่า “นั่นเทียว” เป็นถ้อยคำเน้น หมายถึงนั่นเองหรือนั่นแหละ ใจความสำคัญคือ ความดีของบุคคลควรพิจารณาจากความประพฤติ มิใช่อาศัยเพียงชาติตระกูล ฐานะ หรือความรู้ความสามารถ เพราะแม้มีคุณสมบัติเหล่านี้ หากประพฤติทุจริตก็ย่อมก่อความเสียหายแก่ตนเองและผู้อื่นได้

อรรถกถาสีลวีมังสนชาดกเล่าถึงพราหมณ์ปุโรหิตผู้ได้รับความนับถือจากพระราชา เขาต้องการทดสอบว่าความนับถือนั้นเกิดจากชาติตระกูลและความรู้ หรือเกิดจากศีล จึงหยิบพระราชทรัพย์โดยมิได้รับอนุญาตจนถูกจับ ระหว่างถูกนำตัวไปเฝ้าพระราชา เขาเห็นพวกหมองูจับงูพิษเล่น จึงเตือนให้ระวังอันตราย พวกหมองูกลับตอบว่างูมีศีล ไม่ทำร้ายใคร ต่างจากเขาที่ถูกจับเพราะนำทรัพย์ของหลวงไป พราหมณ์จึงได้คิดว่า แม้แต่งูยังได้รับคำชมเพราะไม่เบียดเบียน เมื่อเข้าเฝ้าและพระราชารับสั่งให้ลงโทษ เขาจึงกราบทูลเหตุแห่งการกระทำและกล่าวสรรเสริญคุณของศีล

ข้อคิดจากเรื่องนี้คือ ชาติตระกูล ตำแหน่ง และความรู้ ไม่อาจใช้แทนความประพฤติดีหรือเป็นข้ออ้างให้ทำผิดได้ ความซื่อสัตย์และการไม่เบียดเบียนเป็นพื้นฐานสำคัญของความไว้วางใจ เมื่อบุคคลละเมิดหลักเหล่านี้ ความเชื่อถือที่เคยได้รับก็อาจเสื่อมลง เรื่องนี้จึงมุ่งให้ตระหนักถึงคุณของศีล มิใช่ให้เลียนแบบการทำผิดเพื่อทดลองใจผู้อื่น

ในชีวิตประจำวัน ผู้มีความรู้ความสามารถควรใช้ความรู้ด้วยความซื่อสัตย์และรับผิดชอบ เพราะหากนำความสามารถไปใช้หลอกลวงหรือเอาเปรียบ ก็อาจก่อความเสียหายได้มาก นักเรียนที่ตั้งใจเรียนควรซื่อสัตย์ในการสอบและไม่ลอกงาน คนทำงานควรรับผิดชอบหน้าที่และไม่ทุจริต ส่วนผู้ได้รับมอบหมายให้ดูแลทรัพย์สินควรรักษาทรัพย์นั้นโดยไม่ถือเอาเป็นของตน ตัวอย่างเหล่านี้แสดงให้เห็นว่า ความสามารถและความประพฤติดีควรพัฒนาไปด้วยกัน

ผู้ที่ปรารถนาจะเป็นคนดีจึงควรรักษาศีลให้มั่นคง พร้อมทั้งพัฒนาความรู้และปัญญา โดยใช้ศีลเป็นหลักกำกับการกระทำและคำพูดให้สุจริต ไม่เบียดเบียน และไม่เอาเปรียบผู้อื่น ความดีงามเช่นนี้เกิดจากการปฏิบัติจริง มิใช่เพียงชื่อเสียง ฐานะ หรือคำยกย่อง สมดังพุทธศาสนสุภาษิตที่ว่า “ท่านว่าศีลนั่นเทียว เป็นความดี”

« บทก่อนหน้า บทถัดไป »
สุภาษิตในวรรคเดียวกัน — เลือกใช้เป็นกระทู้เชื่อมได้
สีลํ ยาว ชรา สาธุ.
ศีลยังประโยชน์ให้สำเร็จตราบเท่าชรา.
สํ. ส. ๑๕/๕๐.
สุขํ ยาว ชรา สีลํ.
ศีลนำสุขมาให้ตราบเท่าชรา.
ขุ. ธ. ๒๕/๕๙.
สีลํ โลเก อนุตฺตรํ.
ศีลเป็นเยี่ยมในโลก.
ขุ. ชา. เอก. ๒๗/๒๘.
สํวาเสน สีลํ เวทิตพฺพํ.
ศีลพึงรู้ได้เพราะอยู่ร่วมกัน.
นัย-ขุ. อุ. ๒๕/๑๗๘.
สาธุ สพฺพตฺถ สํวโร.
ความสำรวมในที่ทั้งปวง เป็นดี.
สํ. ส. ๑๕/๑๐๖. ขุ. ธ. ๒๕/๖๔.
สญฺญมโต เวรํ น จียติ.
เมื่อคอยระวังอยู่ เวรย่อมไม่ก่อขึ้น.
ที. มหา. ๑๐/๑๕๙. ขุ. อุ. ๒๕/๒๑๕.
สีลํ รกฺเขยฺย เมธาวี.
ปราชญ์พึงรักษาศีล.
ขุ. อิติ. ๒๕/๒๘๒.
บาลีอักษรโรมันถอดจากอักษรไทยโดยอัตโนมัติ · คำอธิบายแสดงเฉพาะบทที่ผ่านการตรวจทานแล้ว
ฝึกแต่งกระทู้ธรรม แบบฝึกท่องจำ ปัญหาธรรมศึกษาย้อนหลัง หน้าหลัก