พุทธศาสนสุภาษิตที่ว่า “อถ ปาปานิ กมฺมานิ กรํ พาโล น พุชฺฌติ เสหิ กมฺเมหิ ทุมฺเมโธ อคฺคิทฑฺโฒว ตปฺปติ” แปลว่า “เมื่อคนโง่มีปัญญาทราม ทำกรรมชั่วอยู่ก็ไม่รู้สึก เขาเดือดร้อนเพราะกรรมของตน เหมือนถูกไฟไหม้” สุภาษิตนี้สอนว่า คนพาลทำความชั่วโดยไม่รู้ชัดถึงผลร้ายที่จะตามมา แต่เมื่อกรรมชั่วให้ผล ตนเองก็ต้องได้รับความเดือดร้อนจากสิ่งที่ทำไว้ คำว่า “คนพาล” ในที่นี้มุ่งถึงผู้ขาดปัญญาพิจารณาบาปบุญคุณโทษ มิได้หมายถึงผู้มีการศึกษาน้อย

คำว่า “ไม่รู้สึก” ในบทนี้ อรรถกถาอธิบายว่า หมายถึงไม่รู้ว่ากรรมที่ตนทำจะให้ผลอย่างไร มิใช่ไม่รู้ว่ากำลังทำความชั่ว เช่น บางคนรู้ว่าการโกงหรือทำร้ายผู้อื่นเป็นสิ่งผิด แต่ยังทำเพราะอยากได้ประโยชน์หรืออยากแก้แค้น โดยไม่ได้ตระหนักถึงผลร้ายที่จะตามมา ส่วนคำว่า “เหมือนถูกไฟไหม้” แสดงถึงความทุกข์ร้อนจากผลของกรรมชั่ว ซึ่งอรรถกถากล่าวถึงความทุกข์ในนรกด้วย จึงมีความหมายกว้างกว่าความเสียใจเมื่อรู้ว่าตนทำผิด

ข้อคิดสำคัญคือ เราไม่ควรมองเพียงความพอใจหรือผลประโยชน์ที่ได้รับในขณะนั้น แต่ควรใช้สติและปัญญาพิจารณาก่อนทำว่า สิ่งนี้ถูกต้องหรือไม่ จะเบียดเบียนใคร และอาจเกิดผลเสียอย่างไร แม้กำลังโกรธหรืออยากได้สิ่งใดมาก ก็ควรหยุดคิด ไม่ปล่อยให้อารมณ์พาไปทำผิด การยังไม่เห็นผลร้ายในทันทีไม่ได้ทำให้ความชั่วกลายเป็นสิ่งที่ควรทำ

เมื่อนำข้อคิดนี้มาใช้ในชีวิตประจำวัน ผู้ที่ดื่มแล้วขับอาจมองข้ามอันตราย ทั้งที่การกระทำนั้นเสี่ยงทำให้ตนเองและผู้อื่นบาดเจ็บ ผู้ที่โพสต์ข้อความใส่ร้ายผู้อื่นด้วยความสะใจ อาจทำให้ผู้ถูกกล่าวหาเสียหาย และทำให้ตนสูญเสียความน่าเชื่อถือ ส่วนนักเรียนที่ลอกการบ้านเป็นประจำ แม้ส่งงานได้ทัน แต่ก็เสียโอกาสฝึกฝนและอาจไม่เข้าใจบทเรียน ตัวอย่างเหล่านี้ช่วยให้เห็นว่า ความพอใจชั่วครู่สามารถนำไปสู่ความเดือดร้อนภายหลังได้

ผู้ที่ไม่ปรารถนาความทุกข์ร้อนจึงควรฝึกสติและปัญญา รู้จักยับยั้งตนเมื่อกำลังจะทำผิด หากเคยทำผิดไปแล้วก็ควรยอมรับ แก้ไขความเสียหายเท่าที่ทำได้ และตั้งใจไม่ทำซ้ำ แม้ไม่อาจย้อนกลับไปเปลี่ยนสิ่งที่ทำแล้ว แต่ก็สามารถหยุดสร้างเหตุแห่งความเดือดร้อนเพิ่มขึ้นได้ เราจึงไม่ควรประมาทต่อการกระทำของตน สมดังพุทธศาสนสุภาษิตที่ว่า “เมื่อคนโง่มีปัญญาทราม ทำกรรมชั่วอยู่ก็ไม่รู้สึก เขาเดือดร้อนเพราะกรรมของตน เหมือนถูกไฟไหม้”

The saying "atha pāpāni kammāni karaṃ bālo na bujjhati, sehi kammehi dummedho aggidaḍḍhova tappati" means "When a fool of little wisdom does evil deeds, he does not realise it; he suffers because of his own deeds, as if burned by fire." This saying teaches that a fool does evil without clearly knowing the harmful results that will follow, but when the evil deed bears fruit, he himself must suffer from what he has done. "A fool" here refers to one who lacks the wisdom to weigh evil and merit, benefit and harm; it does not mean one who has little education.

The commentary explains that "does not realise it" in this verse means not knowing what result the deed one does will bring, not failing to know that one is doing evil. For example, some people know that cheating or harming others is wrong, yet still do it because they want to gain something or want revenge, without being aware of the harmful results that will follow. "As if burned by fire" shows the burning torment that comes from the result of evil kamma, and the commentary also speaks of the suffering in hell, so its meaning is broader than the regret one feels on realising one has done wrong.

The important lesson is that we should not look only at the satisfaction or benefit gained at the moment, but should use mindfulness and wisdom to consider before acting whether this is right, whom it will harm and what damage it may cause. Even when we are angry or strongly want something, we should stop and think, and not let our emotions lead us into wrongdoing. Not yet seeing harmful results immediately does not make evil something that ought to be done.

Applying this lesson in daily life, someone who drives after drinking may overlook the danger, even though the act risks injuring himself and others. Someone who posts slanderous messages about others out of spite may damage the person accused and lose his own credibility. A student who regularly copies homework, though he hands in his work on time, loses the chance to practise and may not understand the lessons. These examples help us see that momentary satisfaction can lead to suffering later.

Those who do not wish for burning torment should therefore train mindfulness and wisdom and know how to restrain themselves when they are about to do wrong. If they have already done wrong, they should admit it, repair the damage as far as they can and resolve not to do it again. Though one cannot go back and change what has been done, one can stop creating further causes of suffering. We should therefore not be heedless of our own actions, just as the saying goes: "When a fool of little wisdom does evil deeds, he does not realise it; he suffers because of his own deeds, as if burned by fire."

Kata mutiara "atha pāpāni kammāni karaṃ bālo na bujjhati, sehi kammehi dummedho aggidaḍḍhova tappati" berarti "Ketika orang dungu yang kurang bijaksana melakukan perbuatan jahat, ia tidak menyadarinya; ia menderita karena perbuatannya sendiri, seakan-akan terbakar api." Kata mutiara ini mengajarkan bahwa orang dungu berbuat jahat tanpa menyadari dengan jelas akibat buruk yang akan menyusul, tetapi ketika perbuatan jahat itu berbuah, ia sendiri harus menanggung penderitaan dari apa yang telah dilakukannya. Kata "orang dungu" di sini mengacu pada orang yang tidak memiliki kebijaksanaan untuk menimbang kejahatan dan kebajikan, manfaat dan bahaya, bukan orang yang kurang berpendidikan.

Kata "tidak menyadarinya" dalam bait ini dijelaskan oleh kitab komentar sebagai tidak mengetahui bagaimana perbuatan yang dilakukannya akan berbuah, bukan tidak tahu bahwa ia sedang berbuat jahat. Misalnya, sebagian orang tahu bahwa menipu atau menyakiti orang lain adalah salah, tetapi tetap melakukannya karena menginginkan keuntungan atau ingin membalas dendam, tanpa menyadari akibat buruk yang akan menyusul. Adapun kata "seakan-akan terbakar api" menunjukkan penderitaan yang membakar akibat perbuatan jahat, yang oleh kitab komentar juga dikaitkan dengan penderitaan di alam neraka, sehingga maknanya lebih luas daripada penyesalan ketika menyadari telah berbuat salah.

Pelajaran pentingnya adalah bahwa kita tidak semestinya hanya melihat kepuasan atau keuntungan yang diperoleh saat itu, tetapi hendaknya menggunakan perhatian penuh dan kebijaksanaan untuk menimbang sebelum bertindak: apakah hal ini benar, siapa yang akan dirugikan, dan akibat buruk apa yang mungkin timbul. Bahkan ketika sedang marah atau sangat menginginkan sesuatu, hendaknya berhenti dan berpikir, tidak membiarkan emosi menyeret kita berbuat salah. Belum terlihatnya akibat buruk secara langsung tidak menjadikan kejahatan sebagai sesuatu yang patut dilakukan.

Bila pelajaran ini diterapkan dalam kehidupan sehari-hari, orang yang mengemudi setelah minum mungkin mengabaikan bahayanya, padahal perbuatan itu berisiko melukai dirinya sendiri dan orang lain. Orang yang mengunggah fitnah tentang orang lain karena merasa puas dapat merugikan orang yang dituduh dan membuat dirinya sendiri kehilangan kepercayaan. Adapun siswa yang terbiasa menyalin pekerjaan rumah, meskipun dapat mengumpulkan tugas tepat waktu, kehilangan kesempatan berlatih dan mungkin tidak memahami pelajarannya. Contoh-contoh ini membantu kita melihat bahwa kepuasan sesaat dapat berujung pada penderitaan di kemudian hari.

Maka mereka yang tidak menginginkan penderitaan hendaknya melatih perhatian penuh dan kebijaksanaan, serta tahu menahan diri ketika hendak berbuat salah. Jika telah telanjur berbuat salah, hendaknya mengakuinya, memperbaiki kerugian sejauh yang dapat dilakukan, dan bertekad untuk tidak mengulanginya. Meskipun kita tidak dapat kembali untuk mengubah apa yang telah dilakukan, kita dapat berhenti menciptakan sebab-sebab penderitaan yang baru. Karena itu, kita hendaknya tidak lengah terhadap perbuatan sendiri, sesuai dengan kata mutiara: "Ketika orang dungu yang kurang bijaksana melakukan perbuatan jahat, ia tidak menyadarinya; ia menderita karena perbuatannya sendiri, seakan-akan terbakar api."

格言“atha pāpāni kammāni karaṃ bālo na bujjhati, sehi kammehi dummedho aggidaḍḍhova tappati”意为“缺乏智慧的愚人在造恶业时并不觉察；他因自己的业而受苦，如同被火焚烧。”这句格言教导我们：愚人作恶时并不清楚地知道随之而来的恶果，但当恶业成熟时，他自己必定要因所作之事而受苦。这里的“愚人”是指缺乏智慧、不能辨别善恶功过的人，并不是指受教育少的人。

注释书解释说，这里的“不觉察”是指不知道自己所造的业会带来怎样的果报，而不是不知道自己正在作恶。例如，有些人知道欺骗或伤害他人是错误的，却因贪图利益或想要报复而仍然去做，没有意识到随之而来的恶果。至于“如同被火焚烧”，是表示恶业果报所带来的煎熬之苦，注释书也提到了地狱之苦，因此其含义比知道自己做错后的懊悔更为广泛。

重要的启示是：我们不应只看当下得到的满足或利益，而应在行动之前以正念和智慧思考：这件事是否正确？会伤害谁？可能带来什么恶果？即使正在愤怒或非常想得到某样东西，也应当停下来思考，不让情绪驱使自己犯错。一时看不到恶果，并不能使恶行变成应该做的事。

将这一启示运用到日常生活中：酒后驾车的人可能忽视危险，然而这种行为有使自己和他人受伤的风险。为了泄愤而发帖诽谤他人的人，可能使被诬陷者蒙受损害，也使自己失去信誉。经常抄作业的学生，虽然能按时交作业，却失去了练习的机会，也可能无法理解课程内容。这些例子让我们看到，一时的满足可能导致日后的苦恼。

因此，不想受苦的人应当修习正念与智慧，在将要犯错时懂得克制自己。如果已经犯了错，就应当承认，尽可能弥补所造成的损害，并决心不再重犯。虽然无法回头改变已经做过的事，却能够停止制造更多苦恼的原因。所以，我们不应对自己的行为放逸，正如格言所说：“缺乏智慧的愚人在造恶业时并不觉察；他因自己的业而受苦，如同被火焚烧。”

Der Spruch „atha pāpāni kammāni karaṃ bālo na bujjhati, sehi kammehi dummedho aggidaḍḍhova tappati“ bedeutet „Wenn der Tor von geringer Weisheit üble Taten begeht, bemerkt er es nicht; er leidet durch seine eigenen Taten, als wäre er vom Feuer verbrannt.“ Der Spruch lehrt, dass der Tor Übles tut, ohne die schlimmen Folgen, die daraus entstehen, klar zu erkennen; doch wenn die üblen Taten Frucht tragen, muss er selbst unter dem leiden, was er getan hat. „Der Tor“ meint hier jemanden, dem die Weisheit fehlt, Übel und Verdienst, Nutzen und Schaden abzuwägen, und nicht jemanden mit geringer Schulbildung.

„Bemerkt es nicht“ bedeutet in diesem Vers nach der Erklärung des Kommentars, nicht zu wissen, welche Folgen die eigenen Taten haben werden, und nicht etwa, nicht zu wissen, dass man Übles tut. So wissen manche, dass Betrug oder das Verletzen anderer falsch ist, tun es aber dennoch, weil sie einen Vorteil wollen oder sich rächen möchten, ohne sich der schlimmen Folgen bewusst zu sein, die daraus entstehen. „Als wäre er vom Feuer verbrannt“ hingegen bezeichnet die brennende Qual, die aus der Folge übler Taten entsteht; der Kommentar spricht dabei auch vom Leid in der Hölle, sodass die Bedeutung weiter reicht als bloßes Bedauern, wenn man erkennt, dass man falsch gehandelt hat.

Die wichtige Lehre ist, dass wir nicht nur auf die Befriedigung oder den Vorteil blicken sollten, den wir im Augenblick erhalten, sondern vor dem Handeln mit Achtsamkeit und Weisheit prüfen sollten, ob etwas richtig ist, wem es schadet und welche schlimmen Folgen es haben kann. Selbst wenn wir gerade zornig sind oder etwas sehr begehren, sollten wir innehalten und nachdenken und uns nicht von Gefühlen zu Unrecht hinreißen lassen. Dass man die schlimmen Folgen nicht sofort sieht, macht das Üble nicht zu etwas, das man tun sollte.

Wendet man diese Lehre auf den Alltag an, so übersieht jemand, der nach dem Trinken fährt, vielleicht die Gefahr, obwohl diese Handlung ihn selbst und andere dem Risiko von Verletzungen aussetzt. Wer aus Schadenfreude verleumderische Beiträge über andere ins Netz stellt, kann den Beschuldigten schaden und selbst seine Glaubwürdigkeit verlieren. Ein Schüler, der regelmäßig Hausaufgaben abschreibt, gibt seine Arbeit zwar rechtzeitig ab, verliert aber die Gelegenheit zu üben und versteht den Lernstoff vielleicht nicht. Diese Beispiele zeigen, dass kurzfristige Befriedigung später zu Leid führen kann.

Wer keine brennende Qual erleiden will, sollte daher Achtsamkeit und Weisheit üben und sich zurückhalten können, wenn er im Begriff ist, Unrecht zu tun. Hat er bereits Unrecht getan, sollte er es eingestehen, den Schaden so weit wie möglich wiedergutmachen und sich vornehmen, es nicht zu wiederholen. Auch wenn man das Geschehene nicht rückgängig machen kann, kann man doch aufhören, weitere Ursachen für Leid zu schaffen. Wir sollten daher gegenüber unseren eigenen Handlungen nicht nachlässig sein, so wie der Spruch sagt: „Wenn der Tor von geringer Weisheit üble Taten begeht, bemerkt er es nicht; er leidet durch seine eigenen Taten, als wäre er vom Feuer verbrannt.“

Ordsproget „atha pāpāni kammāni karaṃ bālo na bujjhati, sehi kammehi dummedho aggidaḍḍhova tappati“ betyder „Når tåben med ringe visdom begår onde gerninger, lægger han ikke mærke til det; han lider ved sine egne gerninger, som var han brændt af ild.“ Ordsproget lærer, at tåben gør ondt uden klart at erkende de onde følger, der vil komme, men når de onde gerninger bærer frugt, må han selv lide under det, han har gjort. Ordet „tåbe“ sigter her til den, der mangler visdom til at skelne mellem ondt og godt, ret og uret, og betyder ikke en person med ringe uddannelse.

Udtrykket „lægger ikke mærke til det“ forklarer kommentaren som det ikke at vide, hvilke følger ens gerninger vil få, ikke det ikke at vide, at man gør ondt. For eksempel ved nogle, at det er forkert at snyde eller skade andre, men gør det alligevel, fordi de vil opnå en fordel eller tage hævn, uden at være klar over de onde følger, der vil komme. Udtrykket „som var han brændt af ild“ viser den brændende lidelse, der følger af onde gerninger, og da kommentaren også nævner lidelsen i helvede, har det en bredere betydning end blot anger over at erkende, at man har gjort noget forkert.

Den vigtige lære er, at vi ikke blot bør se på den tilfredsstillelse eller fordel, vi opnår i øjeblikket, men før vi handler, bruge opmærksomhed og visdom til at overveje, om det er rigtigt, hvem det vil skade, og hvilke skadelige følger det kan få. Selv når man er meget vred eller stærkt ønsker noget, bør man standse op og tænke og ikke lade følelserne føre én til at gøre uret. At de onde følger ikke viser sig med det samme, gør ikke det onde til noget, man bør gøre.

Anvendt i hverdagen kan den, der kører efter at have drukket, overse faren, selv om handlingen risikerer at skade både ham selv og andre. Den, der af skadefryd lægger bagtalende indlæg om andre på nettet, kan skade den anklagede og selv miste sin troværdighed. En elev, der jævnligt skriver lektier af, kan nok aflevere til tiden, men mister muligheden for at øve sig og forstår måske ikke stoffet. Disse eksempler viser, at en kortvarig tilfredsstillelse kan føre til lidelse senere.

Den, der ikke ønsker lidelse, bør derfor øve opmærksomhed og visdom og kunne holde sig tilbage, når han er ved at gøre uret. Har han allerede gjort uret, bør han erkende det, råde bod på skaden, så vidt det er muligt, og beslutte ikke at gentage det. Selv om man ikke kan gå tilbage og ændre det, der er gjort, kan man holde op med at skabe flere årsager til lidelse. Vi bør derfor ikke være skødesløse med vores handlinger, sådan som ordsproget siger: „Når tåben med ringe visdom begår onde gerninger, lægger han ikke mærke til det; han lider ved sine egne gerninger, som var han brændt af ild.“

सूक्ति "अथ पापानि कम्मानि करं बालो न बुज्झति, सेहि कम्मेहि दुम्मेधो अग्गिदड्ढोव तप्पति" का अर्थ है "अल्पबुद्धि मूर्ख पाप-कर्म करते हुए भी नहीं समझता; वह अपने ही कर्मों से ऐसे पीड़ित होता है मानो आग से जल रहा हो"। यह सूक्ति सिखाती है कि मूर्ख पाप करता है पर आगे आने वाले बुरे परिणाम को स्पष्ट रूप से नहीं जानता, किंतु जब पाप-कर्म फल देता है, तब उसे अपने ही किए का कष्ट भोगना पड़ता है। यहाँ "मूर्ख" से तात्पर्य उस व्यक्ति से है जिसमें पाप-पुण्य और गुण-दोष का विचार करने की प्रज्ञा नहीं है, न कि कम पढ़े-लिखे व्यक्ति से।

इस पद में "नहीं समझता" के बारे में अट्ठकथा बताती है कि इसका अर्थ है यह न जानना कि किया गया कर्म कैसा फल देगा, न कि यह न जानना कि वह पाप कर रहा है। उदाहरण के लिए, कुछ लोग जानते हैं कि धोखाधड़ी करना या दूसरों को हानि पहुँचाना ग़लत है, फिर भी लाभ पाने या बदला लेने की इच्छा से वैसा करते हैं, आने वाले बुरे परिणाम पर ध्यान दिए बिना। और "मानो आग से जल रहा हो" पाप-कर्म के फल से होने वाली जलन भरी पीड़ा को दिखाता है; अट्ठकथा इसमें नरक के दुःख का भी उल्लेख करती है, इसलिए इसका अर्थ केवल यह जानकर होने वाले पछतावे से व्यापक है कि उसने ग़लत किया।

मुख्य शिक्षा यह है कि हमें केवल उस क्षण मिलने वाले संतोष या लाभ को नहीं देखना चाहिए, बल्कि करने से पहले स्मृति और प्रज्ञा से विचार करना चाहिए कि यह सही है या नहीं, इससे किसे पीड़ा होगी, और इसका क्या बुरा परिणाम हो सकता है। क्रोध में हों या किसी चीज़ की तीव्र इच्छा हो, तब भी रुककर सोचना चाहिए और भावनाओं को ग़लत काम की ओर नहीं ले जाने देना चाहिए। बुरा परिणाम तुरंत न दिखने से पाप करने योग्य नहीं बन जाता।

इस शिक्षा को दैनिक जीवन में लागू करें तो, नशे में गाड़ी चलाने वाला ख़तरे को अनदेखा कर सकता है, जबकि उसका यह कार्य उसे और दूसरों को घायल करने का जोखिम रखता है। जो द्वेषपूर्ण संतोष के लिए दूसरों की निंदा वाले संदेश डालता है, वह आरोपित व्यक्ति की हानि कर सकता है और अपनी विश्वसनीयता भी खो सकता है। और जो विद्यार्थी नियमित रूप से गृहकार्य की नकल करता है, वह समय पर काम जमा कर भी दे, तब भी अभ्यास का अवसर खो देता है और शायद पाठ को समझ न पाए। ये उदाहरण दिखाते हैं कि क्षणिक संतोष बाद में कष्ट की ओर ले जा सकता है।

इसलिए जो जलन भरी पीड़ा नहीं चाहता, उसे स्मृति और प्रज्ञा का अभ्यास करना चाहिए और ग़लत काम करने वाला हो तो स्वयं को रोकना जानना चाहिए। यदि पहले ग़लती हो चुकी है, तो उसे स्वीकार करना चाहिए, जितना हो सके हानि की भरपाई करनी चाहिए और उसे न दोहराने का संकल्प लेना चाहिए। जो किया जा चुका है उसे लौटकर बदला नहीं जा सकता, पर कष्ट के और कारण बनाना रोका जा सकता है। इसलिए हमें अपने कर्मों के प्रति प्रमाद नहीं करना चाहिए, जैसा कि सूक्ति कहती है: "अल्पबुद्धि मूर्ख पाप-कर्म करते हुए भी नहीं समझता; वह अपने ही कर्मों से ऐसे पीड़ित होता है मानो आग से जल रहा हो"

「アタ・パーパーニ・カンマーニ・カラン・バーロー・ナ・ブッジャティ、セーヒ・カンメーヒ・ドゥンメードー・アッギダッドーヴァ・タッパティ」という格言は、「智慧の乏しい愚か者は、悪業をなしていても気づかない。彼は自らの業によって、火に焼かれたかのように苦しむ」という意味です。この格言は、愚か者は後に続く悪い結果をはっきりと知らないまま悪を行うが、悪業が報いをもたらすとき、自分のしたことによって自ら苦しみを受けなければならないと教えています。ここでいう「愚か者」とは、罪と功徳、利益と害を考える智慧を欠いた人を指しており、教育をあまり受けていない人を意味するのではありません。

この句の「気づかない」という言葉について、注釈書は、自分のなした業がどのような報いをもたらすかを知らないことであり、悪を行っていることを知らないという意味ではないと説明しています。たとえば、ある人は、ごまかしたり他人を傷つけたりすることが間違いだと知っていながら、利益を得たい、あるいは仕返しをしたいという思いから、その後に来る悪い結果に気づかないまま行ってしまいます。また「火に焼かれたかのように」という言葉は、悪業の報いによる焼けつくような苦しみを表しており、注釈書は地獄での苦しみにも言及しています。したがってそれは、自分が間違ったことをしたと知ったときの後悔よりも広い意味を持っているのです。

大切な教えは、その時に得られる満足や利益だけを見るのではなく、行動する前に念と智慧を用いて、それが正しいかどうか、誰かを害することにならないか、どのような悪い結果が生じうるかを考えるべきだということです。たとえ怒っているときや、何かをひどく欲しているときでも、立ち止まって考え、感情に流されて過ちを犯さないようにすべきです。悪い結果がすぐに見えないからといって、悪が行ってよいものになるわけではありません。

この教えを日常生活に当てはめると、飲酒運転をする人は、その行為が自分や他人を傷つける危険があるにもかかわらず、危険を軽く見てしまうかもしれません。面白半分に他人を中傷する書き込みをする人は、非難された人に損害を与え、自分自身も信頼を失うかもしれません。また、いつも宿題を写している生徒は、期限までに提出できたとしても、練習の機会を失い、授業を理解できなくなるかもしれません。これらの例は、一時の満足が後の苦しみにつながりうることを示しています。

ですから、苦しみを望まない人は、念と智慧を修め、過ちを犯しそうになったときに自分を抑えることを知るべきです。もしすでに過ちを犯してしまったなら、それを認め、できるかぎり損害を償い、二度と繰り返さないと決意すべきです。すでにしてしまったことを遡って変えることはできなくても、苦しみの原因をさらに作ることはやめられます。ですから、私たちは自分の行いに対して怠ってはなりません。格言にあるとおり、「智慧の乏しい愚か者は、悪業をなしていても気づかない。彼は自らの業によって、火に焼かれたかのように苦しむ」なのです。

सूक्ति "अथ पापानि कम्मानि करं बालो न बुज्झति, सेहि कम्मेहि दुम्मेधो अग्गिदड्ढोव तप्पति" को अर्थ हो "अल्पबुद्धि मूर्खले पाप-कर्म गर्दा पनि बुझ्दैन; ऊ आफ्नै कर्मले पीडित हुन्छ, मानौं आगोले पोलिएको होस्।" यो सूक्तिले सिकाउँछ कि मूर्खले पछि आउने हानिकारक परिणाम स्पष्ट रूपमा नबुझी पाप गर्छ, तर जब पाप-कर्मले फल दिन्छ, तब उसले आफैंले गरेको कामबाट दुःख भोग्नुपर्छ। यहाँ "मूर्ख" शब्दले पाप-पुण्य र गुण-दोष विचार गर्ने प्रज्ञा नभएको व्यक्तिलाई जनाउँछ, कम पढेलेखेको व्यक्तिलाई होइन।

यस पदको "बुझ्दैन" शब्दलाई अट्ठकथाले यसरी व्याख्या गर्छ: आफूले गरेको कर्मले कस्तो फल दिन्छ भनी नजान्नु, आफू पाप गरिरहेको छु भनी नजान्नु होइन। उदाहरणका लागि, कसैलाई ठगी गर्नु वा अरूलाई हानि पुर्‍याउनु गलत हो भन्ने थाहा हुन्छ, तैपनि लाभ पाउने वा बदला लिने इच्छाले, पछि आउने हानिकारक परिणामबारे सचेत नभई ऊ त्यो काम गर्छ। अनि "मानौं आगोले पोलिएको होस्" भन्ने वाक्यांशले पाप-कर्मको फलबाट उत्पन्न हुने पोल्ने दुःखलाई देखाउँछ, र अट्ठकथाले नरकको दुःखलाई पनि उल्लेख गरेकाले यसको अर्थ आफूले गल्ती गरेँ भनी थाहा पाउँदा हुने पश्चात्तापभन्दा व्यापक छ।

मुख्य सन्देश यो हो कि हामीले त्यस बेला पाउने सन्तोष वा लाभलाई मात्र हेर्नु हुँदैन, बरु काम गर्नुअघि स्मृति र प्रज्ञाले विचार गर्नुपर्छ कि यो कुरा सही हो कि होइन, यसले कसलाई पीडा दिन्छ, र यसको कस्तो नराम्रो परिणाम हुन सक्छ। रिस उठिरहेको बेला वा कुनै कुरा धेरै पाउन मन लागेको बेलामा पनि रोकिएर सोच्नुपर्छ, र भावनाले गलत काम गराउन दिनु हुँदैन। तुरुन्तै हानिकारक परिणाम नदेखिनुले पापलाई गर्न योग्य कुरा बनाउँदैन।

यो सन्देशलाई दैनिक जीवनमा लागू गर्दा, रक्सी पिएर गाडी चलाउनेले खतरालाई बेवास्ता गर्न सक्छ, जबकि त्यो कामले आफू र अरूलाई घाइते बनाउने जोखिम हुन्छ। द्वेषपूर्ण आनन्दका लागि अरूको निन्दा गर्ने सन्देश पोस्ट गर्नेले आरोपित व्यक्तिलाई क्षति पुर्‍याउन सक्छ र आफ्नै विश्वसनीयता पनि गुमाउन सक्छ। अनि नियमित रूपमा गृहकार्य सार्ने विद्यार्थीले समयमै काम बुझाए पनि अभ्यास गर्ने अवसर गुमाउँछ र पाठ नबुझ्न सक्छ। यी उदाहरणहरूले देखाउँछन् कि क्षणिक सन्तोषले पछि दुःखतर्फ लैजान सक्छ।

त्यसैले दुःख नचाहनेले स्मृति र प्रज्ञाको अभ्यास गर्नुपर्छ, र गल्ती गर्न लाग्दा आफूलाई रोक्न जान्नुपर्छ। पहिले नै गल्ती गरिसकेको भए त्यसलाई स्वीकार गर्नुपर्छ, सकेसम्म क्षतिको सुधार गर्नुपर्छ, र फेरि नदोहोर्‍याउने सङ्कल्प गर्नुपर्छ। गरिसकेको कुरालाई फर्केर बदल्न नसकिए पनि दुःखका थप कारणहरू सिर्जना गर्न रोक्न भने सकिन्छ। त्यसैले हामीले आफ्ना कर्मप्रति प्रमाद गर्नु हुँदैन, जस्तो सूक्तिले भन्छ: "अल्पबुद्धि मूर्खले पाप-कर्म गर्दा पनि बुझ्दैन; ऊ आफ्नै कर्मले पीडित हुन्छ, मानौं आगोले पोलिएको होस्।"