พุทธศาสนสุภาษิต

สำหรับวิชากระทู้ธรรม — บาลี คำแปล คัมภีร์ที่มา และคำอธิบายความหมาย เพื่อใช้ศึกษาและเป็นแบบอย่างในการแต่งกระทู้ธรรม

คำอธิบายเป็นเพียงตัวอย่างการตีความ ไม่ใช่เฉลย — ใช้เป็นแนวทางเบื้องต้น และควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ

ธรรมศึกษา (ต่างประเทศ)
นักธรรมชั้นโท · พุทธศาสนสุภาษิต เล่ม ๒ · ๒๐๑ บท · มีคำอธิบายแล้ว ๒๙ บท
ขันติวรรค — หมวดอดทน
ขันติวรรค — หมวดอดทน · นักธรรมชั้นโท
บาลี (อักษรไทย)
เกวลานํปิ ปาปานํขนฺติ มูลํ นิกนฺตติ
ครหกลหาทีนํมูลํ ขนติ ขนฺติโก.
Pāli (Roman) ถอดอัตโนมัติ
Kevalānaṃpi pāpānaṃKhanti mūlaṃ nikantati
GarahakalahādīnaṃMūlaṃ khanati khantiko.
คัมภีร์ที่มา : ส. ม. ๒๒๒.
คำแปล : ขันติ ย่อมตัดรากแห่งบาปทั้งสิ้น ผู้มีขันติชื่อว่าย่อมขุดราก แห่งความติเตียนและการทะเลาะกันเป็นต้นได้.
คำแปลทุกภาษา / All languages (9)
ไทยขันติ ย่อมตัดรากแห่งบาปทั้งสิ้น ผู้มีขันติชื่อว่าย่อมขุดราก แห่งความติเตียนและการทะเลาะกันเป็นต้นได้.
EnglishPatience cuts off the root of all evils; a patient person digs up the root of blame and quarrels.
IndonesiaKesabaran dapat memotong akar semua kejahatan. Barang siapa yang sabar dikatakan telah mencabut sumber celaan, pertengkaran, dan sebagainya.
中文忍辱斩断一切恶之根;有忍辱者掘除讥毁、争吵等的根源。
DeutschGeduld schneidet die Wurzel allen Übels ab; der Geduldige gräbt die Wurzel von Tadel, Streit und dergleichen aus.
DanskTålmod skærer roden af alt ondt over; den tålmodige graver roden til dadel, strid og lignende op.
हिन्दीक्षमा समस्त पापों की जड़ काट देती है; क्षमावान निन्दा और कलह आदि की जड़ खोद डालता है।
日本語忍耐はあらゆる悪の根を断つ。忍耐ある人は非難や争いなどの根を掘り起こす。
नेपालीक्षमाले सबै पापको जरा काट्छ; क्षमावान्ले निन्दा र कलह आदिको जरा उखेल्छ।

คำอธิบาย
คำอธิบายนี้เป็นเพียงตัวอย่างการตีความพุทธศาสนสุภาษิต ไม่ใช่เฉลย ผู้ศึกษาควรใช้เป็นแนวทางเบื้องต้นเท่านั้น หากต้องการความพิสดาร ควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ ประกอบด้วย

พุทธศาสนสุภาษิตที่ว่า “เกวลานํปิ ปาปานํ ขนฺติ มูลํ นิกนฺตติ ครหกลหาทีนํ มูลํ ขนติ ขนฺติโก” แปลว่า “ขันติ ย่อมตัดรากแห่งบาปทั้งสิ้น ผู้มีขันติชื่อว่าย่อมขุดรากแห่งความติเตียนและการทะเลาะกันเป็นต้นได้” สุภาษิตนี้เปรียบบาปและความขัดแย้งกับต้นไม้ที่มีราก และเปรียบขันติกับเครื่องมือที่ตัดและขุดรากนั้นออก ทำให้บาปไม่อาจงอกงามต่อไปได้

บาปจำนวนมากมีรากมาจากการที่ใจทนต่ออารมณ์ไม่ได้ เมื่อโกรธก็ทนไม่ได้จึงด่าว่าหรือทำร้าย เมื่ออยากได้ก็ทนไม่ได้จึงลักขโมยหรือโกง เมื่อถูกยั่วยุก็ทนไม่ได้จึงตอบโต้จนเกิดเรื่องใหญ่ ขันติทำหน้าที่เหมือนเบรก ที่หยุดใจไว้ก่อนที่อารมณ์จะกลายเป็นการกระทำ เมื่อใจหยุดได้ รากของบาปก็ถูกตัด ไม่มีโอกาสแตกกิ่งก้านเป็นความชั่วที่ใหญ่ขึ้น

ส่วนความติเตียนและการทะเลาะวิวาท มักเกิดจากการที่ต่างฝ่ายต่างไม่ยอมอดทน ฝ่ายหนึ่งพูดแรง อีกฝ่ายก็ตอบแรงกว่า ความขัดแย้งจึงลุกลามขึ้นเรื่อย ๆ ผู้มีขันติจะไม่เติมเชื้อไฟ เมื่อไม่ตอบโต้ด้วยอารมณ์ การทะเลาะก็ไม่อาจดำเนินต่อไป และตนเองก็ไม่ทำสิ่งที่จะถูกติเตียนภายหลัง ขันติในที่นี้จึงไม่ใช่การเก็บกดความรู้สึก แต่เป็นการระงับการกระทำที่เกิดจากอารมณ์ แล้วแก้ปัญหาด้วยเหตุผลเมื่อใจสงบแล้ว

ในชีวิตประจำวัน ผู้ขับรถที่ถูกปาดหน้าแต่อดทนไม่ไล่ตามหรือด่าทอ ย่อมป้องกันไม่ให้เกิดการทะเลาะวิวาทบนถนน สมาชิกในครอบครัวที่อดกลั้นไม่พูดคำรุนแรงในยามโกรธ ย่อมรักษาความสัมพันธ์ไว้ได้ นักเรียนที่ถูกเพื่อนพูดกระทบกระทั่ง แต่เลือกเดินจากไปและปรึกษาครู แทนการตอบโต้ด้วยกำลัง ย่อมไม่ต้องถูกลงโทษและไม่สร้างศัตรูเพิ่ม

ผู้ที่ปรารถนาชีวิตที่ปราศจากบาปและความขัดแย้งจึงควรฝึกขันติ หยุดใจก่อนพูดหรือทำในยามที่อารมณ์รุนแรง สมดังพุทธศาสนสุภาษิตที่ว่า “ขันติ ย่อมตัดรากแห่งบาปทั้งสิ้น ผู้มีขันติชื่อว่าย่อมขุดรากแห่งความติเตียนและการทะเลาะกันเป็นต้นได้”

« บทก่อนหน้า บทถัดไป »
สุภาษิตในวรรคเดียวกัน — เลือกใช้เป็นกระทู้เชื่อมได้
อตฺตโนปิ ปเรสญฺจ อตฺถาวโห ว ขนฺติโก / สคฺคโมกฺขคมํ มคฺคํ อารุฬฺโห โหติ ขนฺติโก.
ผู้มีขันติ ชื่อว่านำประโยชน์มาให้ทั้งแก่ตนทั้งแก่ผู้อื่น ผู้มีขันติ ชื่อว่าเป็นผู้ขึ้นสู่ทางไปสวรรค์และนิพพาน.
ส. ม. ๒๒๒.
ขนฺติโก เมตฺตวา ลาภี ยสสฺสี สุขสีลวา / ปิโย เทวมนุสฺสานํ มนาโป โหติ ขนฺติโก.
ผู้มีขันตินับว่ามีเมตตา มีลาภ มียศ และมีสุขเสมอ ผู้มีขันติ เป็นที่รักที่ชอบใจของเทวดาและมนุษย์ทั้งหลาย
ส. ม. ๒๒๒.
สตฺถุโน วจโนวาทํ กโรติเยว ขนฺติโก / ปรมาย จ ปูชาย ชินํ ปูเชติ ขนฺติโก.
ผู้มีขันติ ชื่อว่าทำตามคำสอนของพระศาสดา และผู้มีขันติ ชื่อว่าบูชาพระชินเจ้าด้วยบูชาอันยิ่ง.
ส. ม. ๒๒๒.
สีลสมาธิคุณานํ ขนฺติ ปธานการณํ / สพฺเพปิ กุสสา ธมฺมา ขนฺตฺยาเยว วฑฺฒนฺติ เต.
ขันติเป็นประธาน เป็นเหตุ แห่งคุณคือศีลและสมาธิ กุศลธรรมทั้งปวงย่อมเจริญ เพราะขันติเท่านั้น.
ส. ม. ๒๒๒.
บาลีอักษรโรมันถอดจากอักษรไทยโดยอัตโนมัติ · คำอธิบายแสดงเฉพาะบทที่ผ่านการตรวจทานแล้ว
ฝึกแต่งกระทู้ธรรม แบบฝึกท่องจำ ปัญหาธรรมศึกษาย้อนหลัง หน้าหลัก