อุทฺธโต จปโล ภิกฺขุ มิตฺเต อาคมฺม ปาปเก / สํสีทติ มโหฆสฺมึ อุมฺมิยา ปฏิกุชฺชิโต.

พุทธศาสนสุภาษิต

สำหรับวิชากระทู้ธรรม — บาลี คำแปล คัมภีร์ที่มา และคำอธิบายความหมาย เพื่อใช้ศึกษาและเป็นแบบอย่างในการแต่งกระทู้ธรรม

คำอธิบายเป็นเพียงตัวอย่างการตีความ ไม่ใช่เฉลย — ใช้เป็นแนวทางเบื้องต้น และควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ

เสวนาวรรค — หมวดคบหา · นักธรรมชั้นเอก

บาลี (อักษรไทย)

อุทฺธโต จปโล ภิกฺขุมิตฺเต อาคมฺม ปาปเก

สํสีทติ มโหฆสฺมึอุมฺมิยา ปฏิกุชฺชิโต.

Pāli (Roman) ถอดอัตโนมัติ

Uddhato capalo bhikkhuMitte āgamma pāpake

Saṃsīdati mahoghasmiṃUmmiyā paṭikujjito.

คัมภีร์ที่มา : ขุ. เถร. ๒๖/๓๖๖.

คำแปล : ภิกษุผู้ฟุ้งซ่าน คลอนแคลน อาศัยมิตรชั่ว ถูกคลื่นซัด ย่อมจมลงในน่านน้ำใหญ่.

คำอธิบาย

คำอธิบายของบทนี้อยู่ระหว่างจัดทำและตรวจทาน

สุภาษิตในวรรคเดียวกัน — เลือกใช้เป็นกระทู้เชื่อมได้

ธมฺมกาโม สุตาธาโร ภเวยฺย ปริปุจฺฉโก / สกฺกจฺจํ ปยิรุปาเสยฺย สีลวนฺเต พหุสฺสุเต.

พึงเป็นผู้ใคร่ธรรม ทรงไว้ซึ่งสุตะ เป็นผู้สอบถาม เข้าไปนั่งใกล้ผู้มีศีลและเป็นพหุสูตโดยเคารพ.

ขุ. ชา. มหา. ๒๘/๓๓๒.

นิธีนํว ปวตฺตารํ ยํ ปสฺเส วชฺชทสฺสินํ / นิคฺคยฺหวาทึ เมธาวึ ตาทิสํ ปณฺฑิตํ ภเช / ตาทิสํ ภชมานสฺส เสยฺโย โหติ น ปาปิโย.

เห็นบัณฑิตใด ผู้มีปกติชี้ความผิดให้ ดุจผู้บอกขุมทรัพย์ให้ ซึ่งมีปกติกล่าวกำราบ มีปัญญา, พึงคบบัณฑิตเช่นนั้น, เมื่อคบท่านเช่นนั้น ย่อมประเสริฐ ไม่เลวเลย.

ขุ. ธ. ๒๕/๒๕.

นิหียติ ปุริโส นิหีนเสวี / น จ หาเยถ กทาจิ ตุลฺยเสวี / เสฏฺฐมุปนมํ อุเทติ ขิปฺปํ / ตสฺมา อตฺตโน อุตฺตรึ ภเชถ.

ในกาลไหน ๆ ผู้คบคนเลว ย่อมเลว คบคนเสมอกัน ไม่พึงเสื่อม คบหาคนประเสริฐ ย่อมพลันเด่นขึ้น เหตุนั้นควรคบคนที่สูงกว่าตน.

องฺ. ติก. ๒๐/๑๕๘.

ปสนฺนเมว เสเวยฺย อปฺปสนฺนํ วิวชฺชเย / ปสนฺนํ ปยิรุปาเสยฺย รหทํวุทกตฺถิโก.

บุคคลควรคบผู้เลื่อมใสเท่านั้น ควรเว้นผู้ไม่เลื่อมใส ควรเข้าไปนั่งใกล้ผู้เลื่อมใส เหมือนผู้ต้องการน้ำเข้าไปหาห้วงน้ำฉะนั้น.

ขุ. ชา. ปญฺญาส. ๒๘/๒๓.

ปิสุเณน จ โกธเนน / มจฺฉรินา จ วิภูตินนฺทินา / สขิตํ น กเรยฺย ปณฺฑิโต / ปาโป กาปุริเสน สงฺคโม.

บัณฑิตไม่ควรทำความเป็นเพื่อนกับคนส่อเสียด คนมักโกรธ คนตระหนี่ และคนเพลิดเพลินในสมบัติ เพราะการสมาคมกับคนชั่ว เป็นความเลวทราม.

ขุ. เถร. ๒๖/๔๐๕.

ภเช ภชนฺตํ ปุริสํ อภชนฺตํ น ภชฺชเย / อสปฺปุริสธมฺโม โส โย ภชนฺตํ น ภชฺชติ.

ควรคบกับคนที่คบตน ไม่ควรคบคนที่ไม่คบตน ผู้ใดไม่คบคน ที่คบตน ผู้นั้นชื่อว่าไม่มีธรรมของสัตบุรุษ.

ขุ. ชา. ปญฺญาส. ๒๘/๒๓.

สพฺภิเรว สมาเสถ สพฺภิ กุพฺเพถ สนฺถวํ / สตํ สทฺธมฺมมญฺญาย สพฺพทุกฺขา ปมุจฺจติ.

พึงสมาคมกับสัตบุรุษ พึงทำความสนิทสนมกับสัตบุรุษ ผู้นั้น รู้ทั่วถึงสัทธรรมของสัตบุรุษแล้ว ย่อมหลุดพ้นจากทุกข์ทั้งปวง.

สํ. ส. ๑๕/๘๐.