พุทธศาสนสุภาษิต

สำหรับวิชากระทู้ธรรม — บาลี คำแปล คัมภีร์ที่มา และคำอธิบายความหมาย เพื่อใช้ศึกษาและเป็นแบบอย่างในการแต่งกระทู้ธรรม

คำอธิบายเป็นเพียงตัวอย่างการตีความ ไม่ใช่เฉลย — ใช้เป็นแนวทางเบื้องต้น และควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ

ธรรมศึกษา (ต่างประเทศ)
ธรรมศึกษาชั้นตรี ระดับประถมศึกษา · ขอบข่ายหลักสูตร ๙ ช่วงชั้น ๒๕๖๔ · ๑๕ บท · มีคำอธิบายแล้ว ๖ บท
สีลวรรค — หมวดศีล
สีลวรรค — หมวดศีล · ธรรมศึกษาชั้นตรี ระดับประถมศึกษา
บาลี (อักษรไทย)
สาธุ สพฺพตฺถ สํวโร.
Pāli (Roman) ถอดอัตโนมัติ
Sādhu sabbattha saṃvaro.
คัมภีร์ที่มา : สํ. ส. ๑๕/๑๐๖. ขุ. ธ. ๒๕/๖๔.
คำแปล : ความรอบคอบในทุก ๆ เรื่อง เป็นการดี
คัมภีร์ตามขอบข่ายหลักสูตร ๒๕๖๔ : สังยุตตนิกาย สคาถวรรค; ขุททกนิกาย ธรรมบท
คำแปลทุกภาษา / All languages (9)
ไทยความรอบคอบในทุก ๆ เรื่อง เป็นการดี
EnglishRestraint everywhere is good.
IndonesiaPengendalian diri di segala tempat adalah baik.
中文处处防护,是为善。
DeutschZurückhaltung überall ist gut.
DanskBeherskelse overalt er godt.
हिन्दीसर्वत्र संयम अच्छा है।
日本語あらゆるところでの自制は善い。
नेपालीसर्वत्र संयम राम्रो हो।

คำอธิบาย
คำอธิบายนี้เป็นเพียงตัวอย่างการตีความพุทธศาสนสุภาษิต ไม่ใช่เฉลย ผู้ศึกษาควรใช้เป็นแนวทางเบื้องต้นเท่านั้น หากต้องการความพิสดาร ควรศึกษาเพิ่มเติมจากพระไตรปิฎกและคัมภีร์อื่น ๆ ประกอบด้วย

พุทธศาสนสุภาษิตที่ว่า “สาธุ สพฺพตฺถ สํวโร” แปลว่า “ความสำรวมในที่ทั้งปวง เป็นดี” คำว่า “ความสำรวม” หมายถึงการระมัดระวังและควบคุมความประพฤติ มิให้เป็นไปในทางที่ผิดหรือก่อความเดือดร้อน ส่วนคำว่า “ในที่ทั้งปวง” ในที่นี้หมายถึงการสำรวมในทวารทั้งปวง ครอบคลุมทั้งการรับรู้ การกระทำ คำพูด และความคิด สุภาษิตนี้จึงสอนให้บุคคลมีความระมัดระวังอย่างทั่วถึง ไม่ปล่อยให้ความเผลอเรอหรือกิเลสชักนำไปสู่การเบียดเบียนตนเองและผู้อื่น

ในพระธรรมบท ภิกขุวรรค พระพุทธองค์ทรงแสดงคุณของความสำรวมทางตา หู จมูก ลิ้น กาย วาจา และใจ ตลอดจนความสำรวมในทวารทั้งปวง พร้อมทั้งตรัสถึงภิกษุผู้สำรวมในทวารทั้งปวงว่าย่อมพ้นจากทุกข์ทั้งปวงได้ ข้อความนี้แสดงถึงความสำคัญของความสำรวมในการปฏิบัติธรรมเพื่อความพ้นทุกข์ มิได้หมายเพียงการมีกิริยาสุภาพเรียบร้อย แต่ครอบคลุมถึงการฝึกฝนมิให้อกุศลเข้าครอบงำจิตใจด้วย

ความสำรวมทางกาย ได้แก่ การเว้นจากการทำร้าย การลักขโมย และการประพฤติผิดในกาม ความสำรวมทางวาจา ได้แก่ การเว้นจากคำเท็จ คำส่อเสียด คำหยาบ และคำเพ้อเจ้อ ส่วนความสำรวมทางใจ ได้แก่ การระวังมิให้ความโลภ ความโกรธ และความหลงครอบงำจนชักนำให้คิด พูด หรือทำสิ่งที่เป็นโทษ นอกจากนี้ ยังควรฝึกสำรวมอินทรีย์ คือระมัดระวังในการรับรู้ทางตา หู จมูก ลิ้น กาย และใจ เมื่อได้เห็น ได้ยิน หรือรับรู้อารมณ์ต่าง ๆ ก็มีสติ ไม่ปล่อยให้ความชอบหรือความไม่ชอบนำไปสู่อกุศลและการเบียดเบียน

ในชีวิตประจำวัน ความสำรวมแสดงออกได้ผ่านการกระทำที่เหมาะสม เช่น การไม่ส่งเสียงดังรบกวนผู้อื่นในที่สาธารณะ การใช้สื่อสังคมออนไลน์โดยไม่กล่าวคำหยาบ ไม่ใส่ร้าย และไม่ส่งต่อข้อความโดยขาดการพิจารณา ซึ่งช่วยลดเหตุแห่งความขัดแย้งและความเดือดร้อน สำหรับนักเรียน เมื่อเห็นเพื่อนประสบความสำเร็จ หากเกิดความอิจฉาก็ควรมีสติระวังใจ ไม่พูดหรือทำสิ่งที่ทำร้ายเพื่อน แล้วหันมาพัฒนาความสามารถของตน ความสำรวมเช่นนี้เป็นการฝึกให้เลือกปฏิบัติอย่างรับผิดชอบ แทนการทำตามอารมณ์โดยขาดความยั้งคิด

ผู้ที่ปรารถนาความสงบสุขในชีวิตจึงควรฝึกความสำรวมอยู่เสมอ ทั้งในการรับรู้ การกระทำ คำพูด และความคิด โดยนำไปปฏิบัติในทุกสถานที่และทุกโอกาส ความสำรวมเปรียบเสมือนรั้วที่ช่วยป้องกันมิให้เผลอล่วงไปในความชั่ว และเป็นพื้นฐานเกื้อหนุนการพัฒนาจิตใจและปัญญา เมื่อฝึกฝนอย่างต่อเนื่อง ย่อมช่วยให้ดำเนินชีวิตอย่างรอบคอบและลดการเบียดเบียน สมดังพุทธศาสนสุภาษิตที่ว่า “ความสำรวมในที่ทั้งปวง เป็นดี”

บทถัดไป »
สุภาษิตในวรรคเดียวกัน — เลือกใช้เป็นกระทู้เชื่อมได้
สุขํ ยาว ชรา สีลํ.
ศีลนำความสุขมาให้ตราบเท่าชีวิต
ขุททกนิกาย ธรรมบท (ขุ. ธ. ๒๕/๕๙.)
สีลํ รกฺเขยฺย เมธาวี.
นักปราชญ์พึงรักษาศีล
ขุททกนิกาย อิติวุตตกะ (ขุ. อิติ. ๒๕/๒๘๒.)
บาลีอักษรโรมันถอดจากอักษรไทยโดยอัตโนมัติ · คำอธิบายแสดงเฉพาะบทที่ผ่านการตรวจทานแล้ว
ฝึกแต่งกระทู้ธรรม แบบฝึกท่องจำ ปัญหาธรรมศึกษาย้อนหลัง หน้าหลัก